Collectieve actie SOMI tegen X onduidelijkheid over financiering
ECLI:NL:RBAMS:2026:6440
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)WAMCA, grondrechten gebruikers sociale media platform, ontvankelijkheid
Kern van de zaak
Stichting SOMI start een collectieve actie namens circa acht miljoen Nederlandse X-gebruikers tegen X Corp (voorheen Twitter) wegens schending van grondrechten door datalekken, ongeoorloofde microtargeting en hate speech. De rechtbank beoordeelt in deze fase uitsluitend de ontvankelijkheid van SOMI onder de WAMCA, niet de inhoud van de vorderingen.
Beslissing van de rechter
De rechtbank oordeelt dat SOMI voor het overige voldoet aan de WAMCA-ontvankelijkheidseisen, maar draagt SOMI op om nadere toelichting te geven over haar financiële middelen en de zeggenschap over de vordering. Een definitieve ontvankelijkheidsbeslissing wordt nog niet gegeven; de procedure wordt aangehouden op dit specifieke punt.
Impactscore
MiddelHet betreft een tussenvonnis in de ontvankelijkheidsfase zonder inhoudelijk oordeel; de potentiële maatschappelijke reikwijdte (acht miljoen gebruikers, grote platformspeler) is groot, maar de juridische beslissing is vooralsnog procedureel van aard en beperkt tot een opdracht aan SOMI om nadere informatie te verstrekken.
Belangrijkste punten
- 1Collectieve actie onder de WAMCA namens circa acht miljoen Nederlandse X-gebruikers
- 2Verwijten betreffen datalekken, ongeoorloofde microtargeting en hate speech op het X-platform
- 3Ontvankelijkheidsfase: inhoudelijke beoordeling van vorderingen komt nog niet aan de orde
- 4Onduidelijkheid over financiële middelen van SOMI en of zeggenschap over vordering voldoende bij haar ligt
- 5SOMI voldoet voor het overige aan de WAMCA-ontvankelijkheidseisen
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt dat rechters onder de WAMCA strikt toetsen of een eisende stichting voldoende financieel draagkrachtig is én daadwerkelijk zeggenschap over de vordering heeft, als aanvullende ontvankelijkheidseis naast de overige WAMCA-criteria. Dit bevestigt de rechterlijke waakzaamheid voor 'litigation funding'-constructies waarbij externe financiers de koers van de collectieve actie kunnen bepalen.
Praktische impact
SOMI moet aanvullende informatie verstrekken over haar financieringsstructuur voordat de procedure inhoudelijk kan worden voortgezet; zolang die onduidelijkheid niet is opgehelderd, kunnen de acht miljoen potentiële gedupeerden nog geen inhoudelijke uitspraak verwachten. X Corp c.s. profiteren vooralsnog van dit uitstel.
Onderwerp-impact
Voor databescherming en platformaansprakelijkheid is dit een relevante zaak: als SOMI ontvankelijk wordt verklaard, kan een inhoudelijk oordeel over datalekken en microtargeting op sociale mediaplatformen volgen met potentieel grote gevolgen voor de wijze waarop platforms als X in Nederland persoonsgegevens verwerken.
Samenvatting
De Rechtbank Amsterdam heeft op 27 mei 2026 een tussenvonnis gewezen in de collectieve actie die Stichting SOMI heeft ingesteld tegen X Corp en Twitter Netherlands (gezamenlijk: X Corp c.s.). SOMI treedt op namens circa acht miljoen Nederlandse gebruikers van het sociale mediaplatform X (voorheen Twitter) en verwijt X Corp c.s. dat zij met de inrichting, exploitatie en beveiliging van het platform de grondrechten van gebruikers schenden. Concreet gaat het om datalekken, ongeoorloofde microtargeting en het faciliteren van haatzaaiende berichten. In deze fase van de procedure staat uitsluitend de ontvankelijkheid van SOMI centraal; de inhoud van de vorderingen wordt nog niet beoordeeld. De WAMCA (Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie) stelt specifieke eisen aan organisaties die een collectieve actie instellen, onder meer ten aanzien van representativiteit, governance en financiering. De rechtbank oordeelt dat SOMI grotendeels aan de WAMCA-ontvankelijkheidseisen voldoet, maar signaleert een belangrijke onduidelijkheid: het is onvoldoende helder of SOMI over toereikende financiële middelen beschikt om de procedure te bekostigen, én of de zeggenschap over de vordering in voldoende mate bij SOMI zelf berust. Dit laatste punt is relevant in het licht van mogelijke externe financieringsconstructies waarbij derden invloed op de procesvoering kunnen uitoefenen. De rechtbank draagt SOMI op haar stellingen op dit punt nader toe te lichten, alvorens een definitief oordeel over de ontvankelijkheid te geven. Deze uitspraak onderstreept dat Nederlandse rechters de WAMCA-ontvankelijkheidseisen serieus handhaven en kritisch kijken naar de financieringsstructuur van collectieve acties. Voor de acht miljoen potentiële gedupeerden betekent dit dat een inhoudelijk oordeel over de vermeende schendingen van hun grondrechten nog op zich laat wachten.