Immuniteit van Jurisdictie. De Iraakse Marine heeft eiser - die o.g.v. een contract met een derde belast was met de berging van een tanker - verhinderd zijn schepen te verplaatsen. Eiser vordert schadevergoeding van Irak. Nederlandse rechter is niet bevoegd

Kern van de zaak

Mammoet sloot in 2013 een contract met de Iraakse Basra Oil Company voor het verwijderen van een gezonken olietanker in de Perzische Golf. Na een geschil over nakoming schortte Mammoet haar werkzaamheden op, maar de Iraakse marine weigerde haar schepen en uitrusting te laten vertrekken uit de Marine Exclusion Zone. Mammoet stapte naar de rechter en legde beslag, waarna Irak een bevoegdheidsincident opwierp op grond van staatsimmuniteit.

Beslissing van de rechter

Het hof beoordeelt het hoger beroep tegen het vonnis waarin de rechtbank zich onbevoegd verklaarde op grond van immuniteit van jurisdictie van Irak. De rechtbank wees tevens de reconventionele vordering van Irak tot opheffing van de beslagen toe, omdat het optreden van de Iraakse marine als overheidshandelen werd gekwalificeerd waarop staatsimmuniteit van toepassing is.

38van 100

Impactscore

Middel

De zaak betreft een specifieke feitelijke situatie rondom staatsimmuniteit en scheepvaartrecht in een internationale context; de uitspraak heeft beperkte precedentwerking maar is relevant voor bedrijven die internationaal opereren in gebieden met overheidscontrole. De tekst is bovendien onvolledig, wat beoordeling van de uiteindelijke impact bemoeilijkt.

Belangrijkste punten

1Mammoet sloot in 2013 een contract met Basra Oil Company voor het verwijderen van een scheepswrak in de Iraakse exclusieve economische zone (MEZ).
2Na opschorting van werkzaamheden weigerde de Iraakse marine Mammoets materieel vrije doorgang te verlenen vanuit de MEZ.
3Irak beriep zich op immuniteit van jurisdictie in het door Mammoet aangespannen bevoegdheidsincident.
4De rechtbank verklaarde zich onbevoegd en hief de door Mammoet gelegde beslagen op; dit oordeel staat centraal in het hoger beroep.
5De uitspraak is op basis van de beschikbare tekst gedeeltelijk; de uiteindelijke beslissing van het hof is niet volledig weergegeven.

Impactanalyse

Juridische impact

De zaak raakt aan de toepassing van staatsimmuniteit (immuniteit van jurisdictie) bij overheidshandelen van een buitenlandse staat in het kader van een commercieel contract, een onderwerp dat in het internationaal privaatrecht en volkenrecht gevoelig en complex is. De afbakening tussen acta jure imperii (overheidshandelen) en acta jure gestionis (commercieel handelen) is hier cruciaal.

Praktische impact

Voor Mammoet betekent het oordeel dat zij haar vordering op Irak niet via de Nederlandse rechter kan afdwingen, wat haar verhaalsmogelijkheden ernstig beperkt. De opheffing van de beslagen verslechtert haar positie verder.

Onderwerp-impact

Voor transport- en salvage-ondernemingen die werken in gebieden onder controle van buitenlandse marines of staatsorganen, onderstreept deze zaak het risico dat overheidsinterventie als acta jure imperii wordt gekwalificeerd, waardoor civiele aansprakelijkstelling via nationale rechters wordt geblokkeerd.

Samenvatting

Deze zaak bij het Gerechtshof Den Haag betreft een hoger beroep van Mammoet, een internationaal gespecialiseerd transport- en bergingsbedrijf, tegen een vonnis waarbij de rechtbank zich onbevoegd verklaarde kennis te nemen van Mammoets vordering op de Republiek Irak. De achtergrond: Mammoet sloot in december 2013 een contract met de Iraakse Basra Oil Company (BOC) voor het verwijderen van een gezonken olietanker in de Perzische Golf, gelegen binnen de exclusieve economische zone van Irak in een aangewezen Marine Exclusion Zone (MEZ). Nadat een geschil ontstond over nakoming door BOC, schortte Mammoet haar werkzaamheden op in augustus 2015. Haar verzoek aan de Iraakse marine om schepen en uitrusting te mogen verplaatsen naar de VAE werd geweigerd. De centrale juridische vraag is of Irak immuniteit van jurisdictie toekomt, en zo ja, of het handelen van de Iraakse marine moet worden gekwalificeerd als overheidshandelen (acta jure imperii) dan wel als commercieel handelen (acta jure gestionis). De rechtbank oordeelde dat de Iraakse marine optrad in haar hoedanigheid van toezichthouder op scheepvaartverkeer in de MEZ, wat als overheidshandelen werd aangemerkt. Op grond hiervan verleende de rechtbank Irak immuniteit van jurisdictie, verklaarde zij zich onbevoegd en hief zij de door Mammoet gelegde beslagen op. In hoger beroep betwist Mammoet dit oordeel. De beschikbare tekst van de uitspraak is onvolledig, waardoor de uiteindelijke beslissing van het hof niet volledig kan worden vastgesteld. Duidelijk is dat het hof de grieven van Mammoet inhoudelijk beoordeelt met inachtneming van alle aangedragen argumenten. De zaak illustreert de risico's voor commerciële partijen die opereren in staatsgecontroleerde zones bij buitenlandse overheden.

Bron: Rechtspraak.nl Open Data· Geanalyseerd op 16 oktober 2026 met claude-sonnet-4-6

Originele uitspraak

38van 100

MiddelLees toelichting ↓