Hoge Raad: vervalbeding in aannemingscontract oneerlijk jegens consument

Samenvatting

Deze zaak draait om de geldigheid van het vervalbeding in artikel 16.3 lid 4 van de AVA 2013, een standaard aannemingsovereenkomst die breed wordt gebruikt in de Nederlandse bouwpraktijk. Het beding bepaalt dat een consument zijn rechten op herstel van gebreken aan de woning verliest als hij de aannemer niet binnen een bepaalde termijn dagvaardt. Die termijn – afhankelijk van ontdekking en ernst van het gebrek twee, vijf of tien jaar – begint te lopen na de onderhoudstermijn van dertig dagen en kan niet worden gestuit. De consument stelt dat dit beding oneerlijk is in de zin van de Europese Richtlijn oneerlijke bedingen. Het hof – en in cassatie de Hoge Raad – toetst het beding aan die Richtlijn, waarbij het moment van sluiting van de overeenkomst als ijkpunt geldt. Centraal staat de vraag of het beding de rechten van de consument ten opzichte van de aannemer op ongepaste wijze beperkt. Bij de vergelijking met de wettelijke situatie valt op dat zonder het beding de consument gebruik kan maken van een klachtplicht, een stuitbare verjaringstermijn van twee jaar na de klacht en een absolute verjaringstermijn van twintig jaar na oplevering. Het vervalbeding wijkt op wezenlijke punten ongunstig af: de termijnen zijn niet stuitbaar en daarmee aanzienlijk beperkender dan de wettelijke bescherming. Het hof concludeert dat het vervalbeding het significante evenwicht tussen partijen verstoort ten nadele van de consument en kwalificeert het als oneerlijk. Dit oordeel sluit aan bij de indicatieve lijst van de Richtlijn, waarop bedingen staan die wettelijke rechten van consumenten bij wanprestatie ongepast beperken. De praktische gevolgen zijn groot: consumenten kunnen het beding laten vernietigen en vallen terug op de ruimere wettelijke verjaringsregeling, terwijl aannemers hun algemene voorwaarden zullen moeten aanpassen.