Collectieve actie. WAMCA. Ontvankelijkheidseisen belangenorganisatie (art. 3:305a lid 1-3 BW). Toetsing ontvankelijkheidseisen in hoger beroep ex tunc of ex nunc? Representativiteitsvereiste. Mocht hof oordeel over vereisten art. 80 AVG in verbinding met art. 82 AVG uitstellen tot inhoudelijke fase? Uitzondering op verbod van terugwijzing in WAMCA-procedures?

Kern van de zaak

TPC (een claimstichting) spande een collectieve actie aan op grond van de AVG en vorderde schadevergoeding namens gedupeerden van een dataverwerking. De verweerder betwistte de ontvankelijkheid, onder meer omdat schade niet zou vaststaan en het opdrachtvereiste van art. 80 AVG niet zou zijn vervuld. Het hof en uiteindelijk de Hoge Raad moesten bepalen in welke fase deze vragen thuishoren.

Beslissing van de rechter

De Hoge Raad handhaaft het oordeel van het hof: de vraag of schade bestaat of voldoende aannemelijk is, en de uitleg van het opdrachtvereiste van art. 80 lid 1 jo. art. 82 AVG, dienen te worden beoordeeld bij de toewijsbaarheid van de vorderingen, niet reeds in de ontvankelijkheidsfase. De doorslaggevende reden is dat het formele procesrecht in beginsel tot de competentie van de lidstaten behoort en dat harmonisatie van het materiële AVG-recht niet automatisch meebrengt dat ontvankelijkheidseisen EU-rechtelijk zijn bepaald.

68van 100

Impactscore

Hoog

De Hoge Raad geeft een richtinggevend oordeel over de fasering van AVG-collectieve acties en de verhouding tussen Europees materieel recht en nationaal procesrecht, wat directe gevolgen heeft voor alle lopende en toekomstige massadatavorderingen in Nederland.

Belangrijkste punten

1De vraag of (de mogelijkheid van) AVG-schade voldoende aannemelijk is, hoort thuis in de toewijsbaarheidstoets, niet in de ontvankelijkheidstoets bij collectieve vorderingen.
2Het opdrachtvereiste van art. 80 lid 1 jo. art. 82 AVG – tijdstip en wijze van verstrekken – moet worden uitgelegd bij de inhoudelijke beoordeling van de vordering.
3Harmonisatie van het materiële AVG-recht impliceert niet automatisch harmonisatie van het formele (procesrechtelijke) recht; dat blijft primair lidstatelijke competentie.
4Lidstaten moeten hun formele recht wel toepassen conform het effectiviteitsbeginsel van het Unierecht, maar dat brengt niet zonder meer mee dat het opdrachtvereiste al in de ontvankelijkheidsfase werkt.
5De Hoge Raad bevestigt de beslissingen van het hof van 18 juni 2024 en verwerpt de cassatieklachten op dit punt.

Impactanalyse

Juridische impact

Dit arrest verduidelijkt de fasering van de toetsing in Nederlandse collectieve AVG-acties: ontvankelijkheidsvereisten en materiële AVG-vereisten (zoals schade en opdrachtvereiste) worden strikt onderscheiden, wat de drempel voor collectieve ontvankelijkheid laag houdt. De uitspraak is van belang voor de verhouding tussen Europees materieel privacyrecht en nationaal collectief procesrecht.

Praktische impact

Claimstichtingen hoeven bij de ontvankelijkheidsfase van collectieve AVG-procedures nog geen bewijs van individuele schade of geldige opdracht te leveren, wat de toegang tot de rechter voor gedupeerden van datalekken vergemakkelijkt. Verweerders kunnen verweren op dit punt pas inhoudelijk voeren in de toewijsbaarheidsronde.

Onderwerp-impact

Voor de praktijk van massaschadeclaims op grond van de AVG betekent dit dat de poort naar collectieve procedures open blijft staan, maar dat claimstichtingen bij de inhoudelijke fase alsnog moeten aantonen dat aan het opdrachtvereiste van art. 80 AVG is voldaan.

Samenvatting

In deze zaak stond de vraag centraal in welke processuele fase bepaalde vereisten uit de AVG – met name de aannemelijkheid van schade en het opdrachtvereiste van art. 80 lid 1 jo. art. 82 AVG – moeten worden getoetst in het kader van een Nederlandse collectieve actie. De eisende claimstichting TPC vorderde collectief schadevergoeding op AVG-grondslag namens personen wier persoonsgegevens onrechtmatig zouden zijn verwerkt. De verweerder betwistte de ontvankelijkheid en stelde dat al in die fase moest vaststaan dat schade bestond en dat aan het opdrachtvereiste was voldaan. Het hof wees deze stellingen af en handhaafde de ontvankelijkheid; de Hoge Raad bevestigt dit oordeel. De kern van de beslissing is dat de vraag of schade bestaat dan wel of de mogelijkheid van schade voldoende aannemelijk is, een inhoudelijke vraag is die thuis hoort in de toewijsbaarheidstoets, niet in de ontvankelijkheidsbeoordeling. Datzelfde geldt voor de uitleg van het opdrachtvereiste: op welk moment en op welke wijze die opdracht moet zijn verstrekt, is een kwestie voor de bodemfase. Daarbij benadrukt de Hoge Raad dat de AVG weliswaar het materiële recht harmoniseert, maar dat het formele procesrecht in beginsel onder de competentie van de lidstaten valt. Harmonisatie van het materiële recht heeft dus niet automatisch harmonisatie van ontvankelijkheidseisen tot gevolg. Wel blijft gelden dat lidstaten hun procesrecht in overeenstemming met het effectiviteitsbeginsel van het Unierecht moeten toepassen. Dit arrest is juridisch significant omdat het de structuur van collectieve AVG-procedures in Nederland verduidelijkt: een lage ontvankelijkheidsdrempel, gecombineerd met een inhoudelijke toetsing van AVG-vereisten in een latere fase. Dit vergemakkelijkt de toegang tot de rechter voor slachtoffers van datalekken, maar laat de materiële vragen onbeslist.

Bron: Rechtspraak.nl Open Data· Geanalyseerd op 18 juli 2026 met claude-sonnet-4-6

Originele uitspraak

68van 100

HoogLees toelichting ↓