Bank aansprakelijk voor fraude via rekening rekeninghouder
ECLI:NL:GHAMS:2026:1827, Gerechtshof Amsterdam, 07-07-2026, 200.345.869/01
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Aansprakelijkheid van bank voor schade van een derde doordat bij fraude gebruik is gemaakt van een van haar bankrekeningen. Is bank aansprakelijk voor het feit dat een frauderende werknemer van een sociale werkvoorziening, die zelf geen klant was bij de bank, jarenlang via een rekening bij de bank in totaal ruim € 4,5 miljoen heeft kunnen wegsluizen? Eigen schuld van de werkgever.
Kern van de zaak
Een gedupeerde partij ([…]) stelt een bank aansprakelijk voor schade geleden door fraude via de bankrekening van [naam 1]. De kern van het geschil is op welk moment de bank subjectieve wetenschap had van de frauduleuze transacties en of zij daarna tijdig heeft ingegrepen op grond van haar zorgplicht jegens derden.
Beslissing van de rechter
Het hof wijst de vordering van de bank (incidenteel appel) af en veroordeelt de bank in de proceskosten van beide instanties ter hoogte van respectievelijk € 26.342,00 en € 6.609,00. De doorslaggevende reden is dat op een bank een bijzondere zorgplicht jegens derden rust en dat de bank bij ongebruikelijk betalingsverkeer nader onderzoek had moeten verrichten zodra zij zich bewust was of had moeten zijn van het gevaar van fraude.
Impactscore
MiddelDe uitspraak past bestaande Hoge Raad-rechtspraak over bankzorgplicht toe op een concreet geval en voegt geen nieuwe rechtsregel toe, maar is praktisch relevant voor banken en fraudeslachtoffers vanwege de nadruk op vroege fraudesignalen als grondslag voor subjectief gevaarsbewustzijn.
Belangrijkste punten
- 1De bank heeft een maatschappelijke zorgplicht jegens derden die worden benadeeld door frauduleus betalingsverkeer via haar rekeningen.
- 2Bepalend is het moment waarop de bank subjectief gevaarsbewustzijn had: [naam 1]'s verzoek in 2016 om de daglimiet te verhogen tot € 10.000 en het grote aantal contante opnames zijn relevante aanwijzingen.
- 3De bank stelde pas op 20 juni 2019 voor het eerst een aanwijzing te hebben gehad van mogelijke fraude, maar het hof beoordeelt dit in het licht van eerdere signalen.
- 4Van een bank wordt op grond van Hoge Raad-rechtspraak verwacht dat zij bij ongebruikelijk betalingsverkeer nader onderzoek doet zodra zij zich bewust is van het hieraan verbonden gevaar.
- 5Het principaal en incidenteel appel worden gezamenlijk beoordeeld vanwege hun nauwe samenhang; de proceskosten worden aan de bank opgelegd.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de bestaande lijn uit de Hoge Raad-rechtspraak dat banken een actieve zorgplicht hebben jegens derden bij signalen van ongebruikelijk betalingsverkeer, en verduidelijkt dat vroege indicatoren (zoals verhoogde daglimieten en frequente contante opnames) kunnen bijdragen aan het aannemen van subjectief gevaarsbewustzijn. De uitspraak is een toepassing van bestaand recht, maar geeft gewicht aan de bewijswaardering van vroege fraudesignalen.
Praktische impact
Banken worden geprikkeld om interne monitoringsystemen scherper af te stellen op vroege fraudesignalen, omdat rechters ook indicatoren van jaren vóór het formele onderzoeksmoment in de beoordeling betrekken. Gedupeerde derden krijgen meer aanknopingspunten om bankaansprakelijkheid te vestigen wanneer ongebruikelijk rekeninggedrag al eerder kenbaar was.
Onderwerp-impact
In de financiële dienstverlening onderstreept dit arrest dat compliance- en anti-fraudeafdelingen ook historische klantgedragingen (zoals limietwijzigingen en opnamepatronen) serieus moeten nemen als potentiële fraudesignalen, met rechtstreekse aansprakelijkheidsconsequenties bij nalaten.
Samenvatting
In deze zaak voor het Gerechtshof Amsterdam stond centraal of een bank aansprakelijk is jegens een derde partij ([…]) voor schade die is ontstaan door fraude via de bankrekening van [naam 1]. De gedupeerde stelde dat de bank al ruim vóór 20 juni 2019 subjectief gevaarsbewustzijn had moeten hebben, onder meer gelet op het verzoek van [naam 1] in 2016 om zijn daglimiet te verhogen naar € 10.000 en het opvallend grote aantal contante geldopnames. De bank verweerde zich door te stellen dat zij pas op 20 juni 2019 voor het eerst een concrete aanwijzing van fraude had en dat zij daarna nog intern onderzoek moest verrichten alvorens van subjectief gevaarsbewustzijn sprake kon zijn. Primair betwistte de bank iedere aansprakelijkheid jegens de derde. Het hof herhaalt de vaste rechtspraak van de Hoge Raad dat op een bank, gelet op haar maatschappelijke functie, een bijzondere zorgplicht rust ten opzichte van derden wier belangen zij in het maatschappelijk verkeer behoort te respecteren. Wanneer sprake is van ongebruikelijk betalingsverkeer en de bank zich bewust is van het gevaar dat daaraan verbonden is, mag van haar worden verwacht dat zij nader onderzoek doet. Daarbij kan ook gewicht toekomen aan eventuele overtredingen van wettelijke regels. Het hof wijst de vorderingen van de gedupeerde toe en veroordeelt de bank in de proceskosten van beide instanties: € 26.342,00 voor het principaal appel en € 6.609,00 voor het incidenteel appel. De veroordelingen worden uitvoerbaar bij voorraad verklaard. De uitspraak laat zien dat vroege signalen zoals limietswijzigingen en atypische opnamepatronen meegewogen kunnen worden bij de vaststelling van het moment waarop een bank subjectief gevaarsbewustzijn had, met directe aansprakelijkheidsconsequenties als zij vervolgens heeft nagelaten te handelen.