Bij besluit van 20 april 2022 heeft het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam aan [partij] een omgevingsvergunning verleend, voor zover hier van belang, voor het verdiepen van het souterrain en het uitvoeren van funderingsherstel van het pand [locatie] in Amsterdam. [partij] heeft een omgevingsvergunning aangevraagd voor het verdiepen van het souterrain en het uitvoeren van funderingsherstel van het pand [locatie 1] in Amsterdam. [partij] is eigenaar van de woning [locatie 1]. [appellante] is eigenaar van de woning daarboven, [locatie 2]. [partij] en [appellante] vormen samen de Vereniging van Eigenaren. Het pand is een rijksmonument. Ter plaatse geldt onder meer het parapluplan "Grondwaterneutrale Kelders" (parapluplan). De rechtbank heeft het beroep van [appellante] ongegrond verklaard. [appellante] is het niet eens met de uitspraak van de rechtbank. Zij vindt dat het college zonder een noodzaak voor funderingsherstel geen toestemming mocht verlenen voor het wijzigen van het rijksmonument.

Kern van de zaak

Een eigenaar van een woning in een rijksmonumentpand in Amsterdam vroeg een omgevingsvergunning aan voor het verdiepen van het souterrain en funderingsherstel. De boven-eigenaar (appellante) maakte bezwaar. Het college verleende de vergunning met afwijking van het parapluplan 'Grondwaterneutrale Kelders'.

Beslissing van de rechter

De Raad van State behandelt het hoger beroep tegen de verleende omgevingsvergunning voor souterrainverdieping en funderingsherstel aan een rijksmonument. Op grond van overgangsrecht blijft de Wabo (oud recht) van toepassing, en het beleidskader staat uitdieping van souterrains in beginsel slechts toe als onderdeel van funderingsherstel. De exacte einduitkomst is op basis van het beschikbare fragment niet volledig te reconstrueren.

38van 100

Impactscore

Middel

De uitspraak heeft relevantie voor eigenaren van rijksmonumenten in Amsterdam en vergelijkbare gemeenten met een parapluplan grondwaterneutrale kelders, maar betreft een relatief casuïstische toepassing van bestaande regels zonder fundamenteel nieuwe rechtsontwikkeling.

Belangrijkste punten

1Overgangsrecht Omgevingswet: aanvraag ingediend vóór 1 januari 2024, dus Wabo (oud recht) blijft van toepassing tot onherroepelijkheid
2Het pand betreft een rijksmonument waarvoor naast de Wabo ook de Erfgoedwet-toets (belang monumentenzorg) geldt
3Het parapluplan 'Grondwaterneutrale Kelders' verbiedt in beginsel het vergroten van bestaande kelders/souterrains
4Afwijking van het parapluplan verleend op grond van artikel 2.12 lid 1 onder a sub 1° Wabo (binnenplanse afwijking)
5Beleidskader CRK staat uitdieping souterrain in beginsel alleen toe als onderdeel van funderingsherstel

Impactanalyse

Juridische impact

De uitspraak verduidelijkt de toepassing van het overgangsrecht bij de Omgevingswet en bevestigt dat het Wabo-regime inclusief de monumentenrechtelijke toets volledig van toepassing blijft op vóór 2024 ingediende aanvragen. De interactie tussen het parapluplan grondwaterneutrale kelders en de monumentenrechtelijke afwegingsruimte wordt nader ingevuld.

Praktische impact

Eigenaren van rijksmonumenten in Amsterdam die kelderverdieping wensen, dienen dit te koppelen aan funderingsherstel om de vergunning te kunnen verkrijgen. Buren/mede-eigenaren in een VvE-verband kunnen als belanghebbende bezwaar maken en hebben procesbelang bij aantasting van hun eigendom of leefomgeving.

Onderwerp-impact

Voor de bouw- en vastgoedsector, met name projecten aan monumentale panden in stedelijke gebieden, biedt deze uitspraak richting over de verhouding tussen grondwaterbeleid (parapluplan) en funderingsherstel als rechtvaardigingsgrond voor souterrainuitbreiding.

Samenvatting

In deze zaak bij de Raad van State staat een omgevingsvergunning centraal die het college van Amsterdam verleende aan de eigenaar van een souterrain in een rijksmonumentpand aan de [locatie 1] te Amsterdam. De vergunning ziet op het verdiepen van het souterrain en het uitvoeren van funderingsherstel. De eigenaar van de bovengelegen woning ([locatie 2]), tevens mede-eigenaar in de Vereniging van Eigenaren, stelde hoger beroep in tegen deze vergunningverlening. Een eerste kernvraag betreft het toepasselijke recht: omdat de aanvraag op 28 oktober 2021 is ingediend en nadien gewijzigd in het voorjaar van 2022 – dus vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 – blijft op grond van artikel 4.3 Invoeringswet Omgevingswet het oude Wabo-recht van toepassing totdat het besluit onherroepelijk wordt. Inhoudelijk speelt de spanning tussen het parapluplan 'Grondwaterneutrale Kelders', dat het vergroten van kelders en souterrains in beginsel verbiedt, en de noodzaak van funderingsherstel aan het rijksmonumentale pand. Het college verleende de vergunning met toepassing van de binnenplanse afwijkingsbevoegdheid (artikel 2.12 lid 1 onder a sub 1° Wabo) en hield daarbij rekening met het advies van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit, die toetst aan het beleidskader voor monumenten. Dat beleidskader staat uitdieping van souterrains in beginsel uitsluitend toe als onderdeel van funderingsherstel. De Raad van State beoordeelt of het college in redelijkheid gebruik heeft kunnen maken van die afwijkingsbevoegdheid en of het monumentenrechtelijke belang zich al dan niet verzet tegen de vergunde ingreep. Het beschikbare fragment laat de definitieve dictum niet volledig zien, maar de juridische vraagstelling en het toepassingskader zijn helder afgebakend.

Bron: Rechtspraak.nl Open Data· Geanalyseerd op 21 oktober 2026 met claude-sonnet-4-6

Originele uitspraak

38van 100

MiddelLees toelichting ↓