Last onder dwangsom serre en schuur recreatiewoning gehandhaafd
ECLI:NL:RVS:2026:6208, Raad van State, 21-10-2026, 202404566/1/R4
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 29 april 2022 heeft het college van burgemeester en wethouders van Ede [appellant A] en [appellant B] onder oplegging van een dwangsom gelast een serre en een schuur op het perceel [locatie] in Otterlo (het perceel) te verwijderen en verwijderd te houden. Op het perceel is een recreatiewoning aanwezig. [appellant A] en [appellant B] zijn eigenaar van het perceel en van de recreatiewoning die is gelegen op recreatiepark "De Zanding". Op 3 maart 2022 heeft een toezichthouder van de gemeente geconstateerd dat zonder een omgevingsvergunning aan een gevel van de recreatiewoning een aanbouw in de vorm van een serre is gebouwd van 33,54 m². Verder is geconstateerd dat een schuur is gebouwd van 6 m². Het totale bebouwde oppervlak is 109,71 m². Bij besluit van 29 april 2022 is aan [appellant A] en [appellant B] een last onder dwangsom opgelegd, strekkende tot het verwijderen en verwijderd houden van de serre en de schuur. Uit het besluit volgt dat de serre en de schuur zijn gebouwd zonder een omgevingsvergunning voor het bouwen als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Wabo en dat de recreatiewoning in strijd met het ter plaatse geldende bestemmingsplan "Recreatiepark De Zanding" daardoor een grotere (grond)oppervlakte heeft dan is toegestaan. Op grond van dat bestemmingsplan mag een recreatiewoning een maximale (grond)oppervlakte hebben van 75 m², inclusief aanbouwen, uitbouwen en bijgebouwen. De recreatiewoning van [appellant A] en [appellant B] heeft, inclusief de aangebouwde serre en de op het perceel aanwezige schuur, een oppervlakte van meer dan 75 m².
Kern van de zaak
Eigenaren van een recreatiewoning op park 'De Zanding' kregen een last onder dwangsom opgelegd omdat zij zonder omgevingsvergunning een serre (33,54 m²) en schuur (6 m²) hadden gebouwd, waardoor het maximale bebouwde oppervlak werd overschreden. Zij vochten deze last aan met een beroep op het evenredigheidsbeginsel.
Beslissing van de rechter
De Raad van State bekrachtigt de opgelegde last onder dwangsom; de beslissing op bezwaar is niet in strijd met het evenredigheidsbeginsel. Doorslaggevend is dat geen van de bouwwerken geheel kan blijven staan zonder overschrijding van het maximaal toegestane oppervlak en dat er geen concreet zicht op legalisatie bestaat.
Impactscore
LaagDe uitspraak past binnen vaste handhavingsjurisprudentie van de Afdeling en stelt geen nieuwe rechtsnormen; de overgangsrechtelijke overweging is toepassing van reeds bestaande wetgeving.
Belangrijkste punten
- 1Overgangsrecht: omdat de last onder dwangsom vóór 1 januari 2024 is opgelegd, blijft de Wabo van toepassing in plaats van de Omgevingswet.
- 2Serre (33,54 m²) en schuur (6 m²) zijn gebouwd zonder omgevingsvergunning, in strijd met het bestemmingsplan 'Recreatiepark De Zanding'.
- 3Het college mag als uitgangspunt hanteren dat de gehele overtreding wordt beëindigd; gedeeltelijk handhaven is niet aan de orde als elk bouwwerk de norm overschrijdt.
- 4Geen concreet zicht op legalisatie: dit rechtvaardigt handhavend optreden.
- 5Het college hanteert een beleid om ook geringe overtredingen aan te pakken ter voorkoming van normvervaging; dit acht de Afdeling toelaatbaar.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat het handhavingsbeginsel ook bij relatief kleine bouwwerken onverkort geldt en dat een beroep op evenredigheid weinig kansrijk is bij afwezigheid van legalisatiemogelijkheden. Tevens verduidelijkt de Afdeling de toepassing van het overgangsrecht bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet.
Praktische impact
Eigenaren van recreatiewoningen die zonder vergunning hebben aangebouwd worden geconfronteerd met onverminderde handhaving; een beroep op onevenredigheid biedt weinig soelaas zolang legalisatie niet mogelijk is en het bebouwde oppervlak de plangrens overschrijdt.
Onderwerp-impact
Voor recreatieparken en vergelijkbare vastgoedsituaties onderstreept de uitspraak dat gemeenten stringent mogen optreden tegen illegale uitbreidingen, ook als de overtreding beperkt van omvang is.
Samenvatting
Op recreatiepark 'De Zanding' constateerde een gemeentelijk toezichthouder in maart 2022 dat de eigenaren van een recreatiewoning, zonder de vereiste omgevingsvergunning, een serre van ruim 33 m² en een schuur van 6 m² hadden aangebouwd. Door deze uitbreidingen bedroeg het totale bebouwde oppervlak 109,71 m², wat het onder het bestemmingsplan toegestane maximum overschreed. Het college legde op 29 april 2022 een last onder dwangsom op, strekkende tot verwijdering van beide bouwwerken. De eigenaren bestreden de last onder meer met een beroep op het evenredigheidsbeginsel, stellende dat handhavend optreden disproportioneel was. De centrale juridische vraag was of het college in redelijkheid kon verlangen dat de volledige overtreding werd beëindigd, dan wel of het had moeten volstaan met gedeeltelijke handhaving. De Raad van State oordeelt — in lijn met de rechtbank — dat de beslissing op bezwaar niet in strijd is met het evenredigheidsbeginsel. Doorslaggevend is dat geen van de bouwwerken geheel in stand kan blijven zonder dat het maximale bebouwde oppervlak wordt overschreden. Bovendien bestaat er geen concreet zicht op legalisatie, hetgeen in beginsel handhaving gebiedt. Het college heeft tevens toegelicht dat het beleid voert om ook geringe overtredingen te handhaven ter voorkoming van normvervaging, wat de Afdeling als een rechtens toelaatbaar uitgangspunt beschouwt. Voor het toepasselijke recht geldt het overgangsrecht van de Invoeringswet Omgevingswet: omdat de last vóór 1 januari 2024 is opgelegd, blijft de Wabo van toepassing totdat de last volledig is uitgevoerd of opgeheven. De uitspraak bevestigt daarmee de vaste lijn dat handhaving bij illegale bebouwing op recreatieterreinen, bij afwezigheid van legalisatiemogelijkheden, in beginsel evenredig is, ook wanneer de omvang van de overtreding beperkt is.