Hoge Raad stelt eisen aan actualiteit medische verklaring zorgmachtiging

Samenvatting

In deze zaak stond centraal of een medische verklaring van 6 december 2023 nog actueel was op het moment dat de rechtbank op 21 juni 2024 – na terugwijzing door de Hoge Raad – opnieuw besliste over een zorgmachtiging op grond van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). De betrokkene stelde dat de verklaring niet langer actueel was en bovendien niet was opgesteld door een onafhankelijk psychiater zoals art. 5:7 Wvggz vereist. De Hoge Raad bevestigt dat het systeem van de Wvggz – in het bijzonder art. 5:8 lid 1 in samenhang met art. 5:17 lid 3 en art. 6:4 Wvggz – vereist dat een zorgmachtiging uitsluitend kan worden verleend indien uit een medische verklaring over de actuele gezondheidstoestand van de betrokkene blijkt dat diens gedrag als gevolg van een psychische stoornis ernstig nadeel veroorzaakt. De eis van onafhankelijkheid van de opsteller van die verklaring blijft onverkort gelden. Voor de beoordeling of een bestaande medische verklaring nog actueel is, formuleert de Hoge Raad een glijdende motiveringsnorm: naarmate meer tijd is verstreken tussen het medisch onderzoek door de onafhankelijk psychiater en de rechterlijke beslissing, moeten hogere eisen worden gesteld aan de motivering van het oordeel dat de verklaring nog steeds actueel is. Daarbij mag de rechter ook de informatie betrekken die de behandelend psychiater ter zitting verstrekt. Een geheel nieuwe medische verklaring van een onafhankelijk psychiater is voor die actualiteitsbeoordeling echter niet vereist. Deze uitspraak is richtinggevend omdat de Hoge Raad een concrete en algemeen toepasbare procedurele norm neerlegt voor alle zorgmachtigingsprocedures onder de Wvggz, die zowel rechters als officieren van justitie en psychiaters dwingt bewuster om te gaan met de tijdigheid van medische verklaringen en de kwaliteit van de motivering bij hernieuwde of verlengde machtigingen.