Hoge Raad: overschrijding twee-wekentermijn Wvggz geen vervalgrond zorgmachtiging
ECLI:NL:HR:2026:1826, Hoge Raad, 06-11-2026, 25/04180
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Zorgwetten. Wvggz. Verzoek tot wijziging van zorgmachtiging. Art. 8:1 lid 1 Wvggz. Verschil tussen tenuitvoerlegging en uitvoering van zorgmachtiging. Art. 8:12 Wvggz. Internetstoring OM. Over te leggen stukken.
Kern van de zaak
Een betrokkene werd opgenomen op basis van een zorgmachtiging (Wvggz) die op 23 juni 2025 was verleend, maar pas ruim na twee weken feitelijk ten uitvoer was gelegd. De advocaat betoogde dat de machtiging daardoor van rechtswege was vervallen en dus niet meer kon worden gewijzigd of uitgebreid met een aanvullende zorgvorm.
Beslissing van de rechter
De rechtbank heeft het verzoek tot wijziging van de zorgmachtiging toegewezen en het niet-ontvankelijkheidsverweer verworpen. De doorslaggevende reden is dat de Wvggz, anders dan de Wet zorg en dwang en de Wet Bopz, niet de sanctie van verval verbindt aan overschrijding van de twee-wekentermijn van artikel 8:1 lid 1 Wvggz.
Impactscore
HoogDe Hoge Raad bevestigt een juridisch relevante interpretatie van de Wvggz die structurele gevolgen heeft voor de uitvoeringspraktijk van verplichte zorg in de psychiatrie; de uitspraak beslist een voor de praktijk onzeker rechtspunt over de sanctie bij termijnoverschrijding.
Belangrijkste punten
- 1Overschrijding van de twee-wekentermijn ex art. 8:1 lid 1 Wvggz leidt niet van rechtswege tot verval van de zorgmachtiging.
- 2De Wvggz kent geen expliciete vervalsanctie bij niet-tijdige tenuitvoerlegging, in tegenstelling tot de Wet zorg en dwang en de Wet Bopz.
- 3De wetgever beoogde weliswaar spoedige zorgverlening, maar koppelde daar geen formele nietigheids- of vervalsanctie aan.
- 4De rechtbank oordeelde bovendien dat de machtiging feitelijk wél binnen de termijn ten uitvoer was gelegd, gezien de wettelijke definitie van tenuitvoerlegging in art. 1:1 sub s Wvggz.
- 5Een bestaande zorgmachtiging kan worden gewijzigd en uitgebreid met aanvullende zorgvormen, ook wanneer de termijn voor aanvang van de tenuitvoerlegging is overschreden.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt dat de twee-wekentermijn in art. 8:1 lid 1 Wvggz een instructienorm is zonder vervalsanctie, wat een belangrijke interpretatiebeslissing is voor de toepassing van de Wvggz in de psychiatrische praktijk. Dit onderscheidt de Wvggz nadrukkelijk van zijn voorgangers op dit punt.
Praktische impact
Zorgaanbieders en het OM kunnen zorgmachtigingen ook na overschrijding van de twee-wekentermijn blijven uitvoeren en wijzigen zonder dat de machtiging als vervallen moet worden beschouwd, wat continuïteit van verplichte zorg waarborgt.
Onderwerp-impact
In de forensische en psychiatrische zorgsector biedt deze uitspraak duidelijkheid over de houdbaarheidstermijn van zorgmachtigingen en voorkomt zij dat procedurele vertragingen automatisch leiden tot het verlies van een rechtsgeldige machtiging.
Samenvatting
Deze zaak draait om de rechtsgevolgen van het niet tijdig ten uitvoer leggen van een zorgmachtiging op grond van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). Een betrokkene was opgenomen op basis van een zorgmachtiging die op 23 juni 2025 door de rechter was verleend. Vast stond dat betrokkene op het moment van de wijzigingsprocedure slechts een week was opgenomen, terwijl de machtiging al geruime tijd eerder was afgegeven. De advocaat van betrokkene stelde dat hierdoor de twee-wekentermijn van artikel 8:1 lid 1 Wvggz ruimschoots was overschreden, dat de machtiging daardoor van rechtswege was vervallen, en dat het verzoek tot wijziging niet-ontvankelijk moest worden verklaard omdat je een niet-bestaande machtiging niet kunt uitbreiden. De rechtbank verwierp dit verweer op twee zelfstandige gronden. Ten eerste stelt de Wvggz nergens expliciet dat een zorgmachtiging vervalt bij overschrijding van de twee-wekentermijn. Dit is een bewuste wetgevingskeuze: de Wet zorg en dwang en de vroegere Wet Bopz kenden wél een dergelijke vervalsanctie, maar de Wvggz niet. Hoewel de wetgever beoogde dat zo spoedig mogelijk zorg wordt verleend, is de termijn in de Wvggz een instructienorm zonder formele sanctie. Ten tweede oordeelde de rechtbank dat, gelet op de definitie van 'tenuitvoerlegging' in artikel 1:1 sub s Wvggz en de bijbehorende wetsgeschiedenis, de machtiging feitelijk wél binnen de termijn ten uitvoer was gelegd. De Hoge Raad bevestigt daarmee een voor de uitvoeringspraktijk belangrijk rechtspunt: procedurele vertragingen bij de aanvang van verplichte zorg leiden niet automatisch tot het vervallen van een zorgmachtiging. Dit biedt rechtszekerheid voor zorgaanbieders, het OM en betrokkenen, en voorkomt dat administratieve of praktische problemen de rechtsbasis voor noodzakelijke zorg ondermijnen.