Hof Amsterdam stelt prejudiciële vragen over kartelschadeclaims
ECLI:NL:GHAMS:2023:2570, Gerechtshof Amsterdam, 19-09-2023, 200.292.171/01
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Het hof stelt prejudiciële vragen aan het HvJEU over de uitleg van art. 8 lid 1 Verordening Brussel I bis in een follow-on kartelschadezaak.
Kern van de zaak
EWGB c.s. vordert schadevergoeding wegens schending van het Unierechtelijk kartelverbod en dagvaardt zowel Nederlandse als buitenlandse vennootschappen. De zaak draait om internationale bevoegdheid (Brussel I-bis), aansprakelijkheid van moeder- en tussenholdings, en de reikwijdte van het recht op kartelschadevergoeding.
Beslissing van de rechter
Het Gerechtshof Amsterdam stelt meerdere prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de EU over de uitleg van Brussel I-bis (ankerbevoegdheid), het Akzo-vermoeden in civiele kartelschadezaken en de reikwijdte van het Unierechtelijk schadevergoedingsrecht. De rechtbank Amsterdam wordt vooralsnog als relatief bevoegd beschouwd ten aanzien van alle in Nederland gevestigde verweerders, waarbij hogere voorziening tegen die beslissing niet is toegelaten.
Impactscore
HoogDe verwijzing naar het HvJEU raakt meerdere fundamentele kwesties van Europees procesrecht en mededingingsrecht die voor talloze lopende en toekomstige kartelschadezaken in de EU richtinggevend kunnen zijn; de uitspraak zelf is echter een tussenuitspraak van een nationaal hof.
Belangrijkste punten
- 1Prejudiciële vragen over art. 8 lid 1 Brussel I-bis: of meerdere in dezelfde lidstaat gevestigde verweerders gezamenlijk als ankergedaagde kunnen gelden en of de verordening het relatief bevoegde gerecht rechtstreeks aanwijst
- 2Vraag of buiten de EER geleden schade valt onder het Unierechtelijk recht op kartelschadevergoeding
- 3Vraag of het Akzo-vermoeden (beslissende invloed moedervennootschap) toepasbaar is in civiele kartelschadeprocedures
- 4Vraag of een tussenholding die louter aandelen houdt voldoet aan het tweede Sumal-criterium voor aansprakelijkheid
- 5Rechtbank Amsterdam is relatief bevoegd jegens alle Nederlandse verweerders; hogere voorziening hierover is niet toegelaten (art. 110 lid 3 Rv)
Impactanalyse
Juridische impact
De prejudiciële vragen kunnen fundamentele helderheid verschaffen over de reikwijdte van Unierechtelijke ankerbevoegdheid en concernaansprakelijkheid in civiele kartelschadezaken, met directe gevolgen voor de procesrechtelijke en materiële beoordeling in vergelijkbare zaken door nationale rechters in de EU.
Praktische impact
Voor kartelschadeclaimanten betekent dit dat de uitkomst van de prejudiciële procedure bepalend is voor de haalbaarheid van vorderingen tegen holding- en tussenstructuren en voor de mogelijkheid om buiten-EER-schade te verhalen; de procedure wordt in afwachting hiervan vertraagd.
Onderwerp-impact
In mededingings- en kartelschadezaken schept deze verwijzing duidelijkheid over de mate waarin concernstructuren aansprakelijk kunnen worden gesteld en welk gerecht bevoegd is, wat van groot belang is voor de praktijk van follow-on litigation in Nederland.
Samenvatting
In deze zaak vordert EWGB c.s. schadevergoeding van een reeks vennootschappen wegens schending van het Unierechtelijke kartelverbod. De vennootschappen behoren tot concerns waarvan (moeder)vennootschappen door de Europese Commissie zijn beboet. De centrale rechtsvragen betreffen de internationale en relatieve bevoegdheid van de Nederlandse rechter op grond van art. 8 lid 1 Brussel I-bis (de zogenoemde ankergedaagde-regeling), de reikwijdte van het recht op kartelschadevergoeding (inclusief schade buiten de EER), en de civielrechtelijke toepassing van het Akzo-vermoeden – op grond waarvan een moedervennootschap wordt vermoed beslissende invloed te hebben uitgeoefend op haar dochter – alsook de vraag of een tussenholding die louter aandelen houdt voldoet aan het tweede Sumal-criterium voor aansprakelijkheid. Het Gerechtshof Amsterdam overweegt dat de rechtbank Amsterdam op grond van Nederlands procesrecht als relatief bevoegd moet worden aangemerkt ten aanzien van alle in Nederland gevestigde verweerders, nu hogere voorziening tegen die bevoegdheidsbeslissing ingevolge art. 110 lid 3 Rv niet is toegelaten. Voor wat betreft de inhoudelijke aansprakelijkheidsvragen stelt het hof meerdere prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de EU. Die vragen zien op: (1) de toelaatbaarheid van meerdere Nederlandse verweerders als gezamenlijke ankergedaagde, (2) de vraag of art. 8 lid 1 Brussel I-bis het relatief bevoegde gerecht rechtstreeks aanwijst met terzijdestelling van nationaal recht, (3) de mogelijkheid van buiten-EER-schadevergoeding, (4) de toepasselijkheid van het Akzo-vermoeden in civiele procedures, en (5) de kwalificatie van een puur aandelen houdende tussenholding onder Sumal. De uitkomst van deze prejudiciële procedure is bepalend voor de verdere behandeling van de hoofdzaak, waarbij schadebegroting in een afzonderlijke schadestaatprocedure is voorzien. De zaak illustreert de groeiende complexiteit van follow-on kartelschadeclaims in Europa.