Nadeelcompensatie kweker afgewezen: besmetting hoorde bij bedrijfsrisico
ECLI:NL:CBB:2026:498, College van Beroep voor het bedrijfsleven, 20-10-2026, 24/962
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Verzoek om nadeelcompensatie voor schade als gevolg van opgelegde maatregelen ter voorkoming van verspreiding van het wortelknobbelaaltje. Het behoort tot het normale bedrijfsrisico van een professionele teler dat een bedrijf schade kan lijden door maatregelen ter bestrijding van schadelijke organismen. Daar komt in dit geval bij dat de besmetting voorzienbaar was. Naar het oordeel van het College behoort het tot de bedrijfsvoering van een professionele marktdeelnemer om zelf (voorzorgs)maatregelen te nemen. De minister heeft het verzoek terecht afgewezen.
Kern van de zaak
Plantenkweker Jiamei diende een verzoek in voor nadeelcompensatie van ruim €629.000 na gedwongen vernietiging van planten door fytosanitaire maatregelen vanwege besmetting met wortelknobbelaaltje. De minister wees het verzoek af. Jiamei ging hiertegen in beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven.
Beslissing van de rechter
Het beroep is ongegrond verklaard; de afwijzing van de nadeelcompensatie is terecht. De doorslaggevende reden is dat de schade behoort tot het normale bedrijfsrisico van een professionele teler, mede omdat de besmetting met het wortelknobbelaaltje voorzienbaar was en de NVWA de sector actief had geïnformeerd.
Impactscore
LaagDe uitspraak bevestigt bestaande jurisprudentie en past vaste maatstaven toe op een individuele zaak zonder nieuwe rechtsvragen te beantwoorden. De financiële omvang is aanzienlijk voor de betrokken ondernemer, maar de bredere juridische precedentwaarde is beperkt.
Belangrijkste punten
- 1De schadeoorzaak dateert van vóór 1 januari 2024, waardoor niet titel 4.5 Awb maar artikel 32b Plantgezondheidswet van toepassing is.
- 2De maatstaf van artikel 32b Plantgezondheidswet verschilt niet wezenlijk van die van artikel 4:126 Awb: schade moet het normale maatschappelijke (bedrijfs)risico overstijgen en de betrokkene onevenredig zwaar treffen.
- 3De rechtmatigheid van de fytosanitaire maatregelen staat vast; Jiamei heeft geen beroep ingesteld tegen de beslissing op bezwaar.
- 4Het CBb bevestigt vaste jurisprudentie: voor professionele telers behoort schade door maatregelen ter bestrijding van schadelijke organismen in beginsel tot het normale bedrijfsrisico.
- 5De voorzienbaarheid van de besmetting – mede door actieve informatieverstrekking door de NVWA over de quarantainestatus van het wortelknobbelaaltje – versterkt het oordeel dat geen recht op compensatie bestaat.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de bestaande lijn dat professionele telers geen aanspraak op nadeelcompensatie kunnen maken voor schade door fytosanitaire maatregelen als die schade voorzienbaar was en tot het normale bedrijfsrisico behoort. De overgangsrechtelijke toepassing van artikel 32b Plantgezondheidswet (vóór inwerkingtreding titel 4.5 Awb) wordt hiermee ook expliciet bevestigd.
Praktische impact
Jiamei ontvangt geen vergoeding voor de ruim €629.000 aan schade door de gedwongen plantenvernietiging. Voor de bredere sierteeltsector betekent dit dat schade door bekende quarantaine-organismen waarvoor de NVWA heeft gewaarschuwd, financieel voor eigen rekening blijft.
Onderwerp-impact
Telers in de sierteeltsector worden gewaarschuwd dat actieve overheidsinformatie over quarantaine-organismen de voorzienbaarheid van besmettingsrisico's – en daarmee de drempel voor nadeelcompensatie – verhoogt. Risicobeheer en verzekering worden daarmee relevanter.
Samenvatting
Plantenkweker Jiamei leed schade van ruim €629.000 nadat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in het voorjaar van 2023 fytosanitaire maatregelen oplegde vanwege een besmetting met het wortelknobbelaaltje, een quarantaine-organisme. De planten werden grotendeels vernietigd en afgevoerd. Jiamei verzocht de minister om nadeelcompensatie, maar de minister wees dit verzoek af. In beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) was de centrale vraag of de minister dit verzoek terecht had afgewezen. Het CBb beantwoordt deze vraag bevestigend. Omdat de schadeoorzaak dateert van vóór 1 januari 2024 – de datum van inwerkingtreding van titel 4.5 van de Awb over nadeelcompensatie – is artikel 32b van de Plantgezondheidswet van toepassing. Op grond hiervan kan de minister een tegemoetkoming verlenen als schade onevenredig zwaar drukt op één of meer personen. De maatstaf is inhoudelijk vergelijkbaar met artikel 4:126 Awb: schade moet het normale maatschappelijke risico overstijgen én de betrokkene onevenredig zwaar treffen ten opzichte van vergelijkbare bedrijven. Het CBb stelt vast dat de rechtmatigheid van de opgelegde maatregelen niet langer ter discussie staat, nu Jiamei geen beroep heeft ingesteld tegen de ongegrondverklaring van haar bezwaren. Vervolgens bevestigt het College de vaste jurisprudentielijn: voor professionele telers behoort schade door maatregelen ter bestrijding van schadelijke organismen in beginsel tot het normale bedrijfsrisico. Daar komt bij dat de besmetting voorzienbaar was: de NVWA had ondernemers in de sierteeltbranche actief geïnformeerd over de quarantainestatus van het wortelknobbelaaltje en de bijbehorende risico's. Dit vergroot de eigen verantwoordelijkheid van de ondernemer. Het beroep is ongegrond; Jiamei ontvangt geen compensatie.