Bestemmingsplan Peize-Zuid deels hersteld na gebreken waterhuishouding
ECLI:NL:RVS:2026:6663, Raad van State, 11-11-2026, 202206348/3/R3
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij tussenuitspraak van 16 april 2025 (de tussenuitspraak) heeft de Afdeling de raad van de gemeente Noordenveld opgedragen om binnen 50 weken na verzending van de tussenuitspraak, de gebreken te herstellen die zijn geconstateerd in het besluit van 13 juli 2022 tot vaststelling van het bestemmingsplan "Peize-Zuid". Met het op 13 juli 2022 vastgestelde bestemmingsplan "Peize-Zuid" werden 150 woningen mogelijk gemaakt in het gebied aan de zuidkant van Peize. De gronden in het plangebied hadden in het daarvoor geldende bestemmingsplan "Buitengebied Noordenveld" voornamelijk de bestemming "Agrarisch".
Kern van de zaak
De raad van Noordenveld stelde op 13 juli 2022 het bestemmingsplan 'Peize-Zuid' vast voor 150 woningen op voormalig agrarisch gebied. Omwonenden en andere belanghebbenden bestreden het plan bij de Raad van State. Na een tussenuitspraak moest de raad gebreken herstellen, met name op het gebied van waterhuishouding en waterberging.
Beslissing van de rechter
De Raad van State beoordeelt het gewijzigd vastgestelde bestemmingsplan na herstel van de in de tussenuitspraak geconstateerde gebreken (overwegingen 29.3, 31.2, 33.3, 37.4 en 37.5). De doorslaggevende gebreken betroffen de onvoldoende onderbouwing van het representatieve waterpeil en het ontbreken van een deugdelijke motivering voor de gehanteerde klimaatscenario's, in strijd met artikel 3:2 Awb.
Impactscore
MiddelDe uitspraak betreft een specifiek lokaal bestemmingsplan en heeft beperkte precedentwerking buiten de gemeente Noordenveld, maar bevestigt en verduidelijkt de eisen aan hydrologisch onderzoek bij woningbouwplannen onder de Wro, wat relevant is voor vergelijkbare planprocedures.
Belangrijkste punten
- 1Op de procedure blijft het oude recht van toepassing (Wro), nu het plan vóór 1 januari 2024 werd vastgesteld (overgangsrecht Omgevingswet).
- 2Het bestemmingsplan maakt 150 woningen mogelijk op voormalig agrarisch gebied (bestemming 'Agrarisch') aan de zuidkant van Peize.
- 3Na de tussenuitspraak heeft de raad het plan gewijzigd door een voorwaardelijke verplichting voor waterbergingscapaciteit op te nemen.
- 4Het oorspronkelijke plan was in strijd met artikel 3:2 Awb wegens onvoldoende zorgvuldig onderzoek naar het representatieve waterpeil (slechts één meting, onduidelijke meetlocatie).
- 5De raad heeft de planregels en plantoelichting gewijzigd om ontoelaatbare toename van wateroverlast te voorkomen.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat bij ruimtelijke plannen voor nieuwe woningbouw een deugdelijk onderbouwd hydrologisch onderzoek vereist is op grond van artikel 3:2 Awb, waarbij een enkele meting van het waterpeil onvoldoende is. Toepassing van het overgangsrecht Omgevingswet bepaalt welk regime van toepassing blijft op lopende beroepsprocedures.
Praktische impact
De raad heeft het bestemmingsplan na herstel opnieuw vastgesteld, waardoor de ontwikkeling van 150 woningen in Peize-Zuid alsnog doorgang kan vinden mits de waterhuishoudkundige voorwaarden worden nageleefd. Omwonenden en belanghebbenden worden geconfronteerd met een aangepast plan dat strenger omgaat met wateroverlastrisico's.
Onderwerp-impact
Voor ruimtelijke-ordeningsprojecten waarbij agrarische gronden worden omgezet naar woonbestemming geldt dat waterhuishoudkundige onderbouwing met representatief en herhaalbaar meetonderzoek noodzakelijk is; een voorwaardelijke verplichting voor waterberging kan een gebleken gebrek herstellen.
Samenvatting
Deze einduitspraak van de Raad van State volgt op een eerdere tussenuitspraak over het bestemmingsplan 'Peize-Zuid' van de gemeente Noordenveld, waarmee 150 woningen mogelijk worden gemaakt op gronden met een voormalige agrarische bestemming aan de zuidkant van Peize. Op de beroepsprocedure blijft het oude recht van toepassing — met name de Wet ruimtelijke ordening (Wro) — nu het plan vóór 1 januari 2024 werd vastgesteld, waarmee het overgangsrecht van de Omgevingswet niet van toepassing is. In de tussenuitspraak constateerde de Afdeling bestuursrechtspraak meerdere gebreken in het oorspronkelijke plan. Het meest zwaarwegende betrof de waterhuishouding: het rapport van Arcadis van 6 december 2021, dat als onderbouwing diende, was gebaseerd op een enkele meting van het waterpeil op een onduidelijke locatie. Daarmee was onvoldoende aangetoond dat dit waterpeil als representatief uitgangspunt kon dienen. Ook ontbrak een deugdelijke motivering voor de gehanteerde klimaatscenario's. Dit leverde strijd op met het zorgvuldigheidsbeginsel van artikel 3:2 Awb. De raad werd opgedragen deze gebreken te herstellen. Naar aanleiding van de tussenuitspraak heeft de raad het bestemmingsplan gewijzigd vastgesteld. De planregels zijn aangepast door een voorwaardelijke verplichting op te nemen: alvorens de woningbouw kan worden gerealiseerd, moet voldoende waterbergingscapaciteit worden aangelegd via waterhuishoudkundige maatregelen, teneinde ontoelaatbare wateroverlast te voorkomen. Ook de plantoelichting is op dit punt herzien. Het aantal van 150 woningen blijft gehandhaafd. Deze zaak illustreert dat de rechter bij ruimtelijke plannen voor woningbouw kritisch toetst of het onderliggende hydrologische onderzoek voldoende zorgvuldig en representatief is. Een voorwaardelijke verplichting voor waterberging kan een geconstateerd gebrek effectief herstellen, maar vereist een adequate planrechtelijke verankering.