Boete ingetrokken na beleidsschending: hoger beroep niet-ontvankelijk
ECLI:NL:RVS:2026:6505, Raad van State, 04-11-2026, 202204676/1/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 14 augustus 2020 heeft de minister voor Medische Zorg aan [bedrijf] een bestuurlijke boete van in totaal € 28.500,00 opgelegd voor twee overtredingen van de Geneesmiddelenwet (Gmw). [bedrijf] is een groothandel in onder andere voedingssupplementen en geneesmiddelen. Een inspecteur van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft in het kader van het project ‘Coronaclaims op internet’ op 31 maart 2020, 6 april 2020 en 7 april 2020 een onderzoek uitgevoerd op de website van [bedrijf]. Volgens het rapport van bevindingen van de inspecteur werd op de website het middel ZN-ZYME FORTE Zink (citraat, gluconaat) te koop aangeboden als geneesmiddel, terwijl daarvoor geen handelsvergunning was verleend (het middel Z). Ook maakte [bedrijf] volgens de inspecteur op haar website reclame voor het middel Z.
Kern van de zaak
Een groothandel in voedingssupplementen en geneesmiddelen ontving twee boetes (totaal € 28.500) van de minister van VWS wegens vermeende verkoop van en reclame voor een geneesmiddel zonder handelsvergunning. De NVWA had in 2020 de website onderzocht in het kader van het project 'Coronaclaims op internet'. De groothandel ging in bezwaar en beroep tegen de boetes.
Beslissing van de rechter
De Raad van State verklaart het hoger beroep niet-ontvankelijk, omdat de minister het boetebesluit zelf al had herroepen wegens strijd met eigen beleid (eerst waarschuwen, dan pas boeteren). Nu de groothandel geen boete meer hoeft te betalen, ontbreekt procesbelang bij verdere inhoudelijke beoordeling.
Impactscore
LaagDe zaak eindigt procedureel zonder inhoudelijk oordeel over de toepasselijkheid van de Gmw op voedingssupplementen met gezondheidsclaims; de rechtsontwikkeling op dat punt wordt niet bevorderd en de uitkomst is casuïstisch van aard.
Belangrijkste punten
- 1Minister herriep ambtshalve de boetes omdat hij in strijd met eigen beleidsregel direct had geboeteerd zonder voorafgaande waarschuwing
- 2Wegvallen van het boetebesluit leidt tot verlies van procesbelang; hoger beroep wordt niet-ontvankelijk verklaard
- 3De inhoudelijke vraag of de Geneesmiddelenwet (Gmw) van toepassing was op het middel Z, blijft onbeantwoord
- 4De minister wordt veroordeeld tot vergoeding van proceskosten van € 1.868,00 voor beroepsmatig verleende rechtsbijstand
- 5Zowel het hoger beroep als het beroep tegen de vervangende waarschuwing van 13 oktober 2022 worden niet-ontvankelijk verklaard
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat het herroepen van een boetebesluit door het bestuursorgaan zelf het procesbelang van de appellant doet vervallen, waardoor de rechter niet meer toekomt aan inhoudelijke beoordeling. De materiële vraag over de kwalificatie van het middel als geneesmiddel en de toepasselijkheid van de Gmw blijft daardoor onbeantwoord.
Praktische impact
De groothandel hoeft de opgelegde boetes van in totaal € 28.500 niet te betalen en ontvangt een proceskostenvergoeding van € 1.868. Wel heeft zij nu een waarschuwing op haar naam staan in plaats van een boete, wat bij toekomstige overtredingen als voorgeschiedenis kan worden gebruikt.
Onderwerp-impact
Voor bedrijven die voedingssupplementen en geneesmiddelen verkopen online, benadrukt deze zaak het belang van het 'waarschuwing-voor-boete'-beleid van de NVWA; een schending van dit beleid kan leiden tot herroeping van sancties, maar laat de inhoudelijke normstelling over coronaclaims onbeslist.
Samenvatting
Deze zaak betreft een groothandel in voedingssupplementen en geneesmiddelen die in 2020 door de minister van VWS beboet werd voor in totaal € 28.500. De NVWA had in het kader van het project 'Coronaclaims op internet' de website van de groothandel onderzocht en vastgesteld dat het middel ZN-ZYME FORTE Zink (middel Z) als geneesmiddel werd aangeboden zonder de vereiste handelsvergunning, en dat er reclame voor werd gemaakt. De groothandel maakte bezwaar en beroep, maar de rechtbank had de boetes in stand gelaten. Tijdens de hoger beroepsprocedure bij de Raad van State nam de minister echter zelf een besluit dat de situatie fundamenteel wijzigde: bij besluit van 13 oktober 2022 herriep hij de boetes alsnog, omdat hij in strijd met zijn eigen beleidsregels direct een boete had opgelegd zonder eerst een waarschuwing te geven. Dit 'waarschuwing-voor-boete'-beleid had hij ten onrechte overgeslagen. Door het herroepen van het boetebesluit verloor de groothandel haar procesbelang bij verdere inhoudelijke beoordeling van het hoger beroep: zij hoefde immers geen boete meer te betalen. De Raad van State verklaart het hoger beroep dan ook niet-ontvankelijk, zonder zich uit te laten over de materiële rechtsvraag — namelijk of de Geneesmiddelenwet überhaupt van toepassing was op het middel Z en of de gestelde overtredingen daadwerkelijk waren begaan. Ook het beroep dat van rechtswege was ontstaan tegen de vervangende waarschuwing van 13 oktober 2022 wordt niet-ontvankelijk verklaard. De minister wordt wel veroordeeld tot vergoeding van de proceskosten van de groothandel ten bedrage van € 1.868. De zaak illustreert hoe een procedurele misstap van het bestuursorgaan — het niet naleven van eigen beleidsregels — kan leiden tot herroeping van een handhavingsbesluit, maar laat tegelijk de inhoudelijke rechtsvragen over coronaclaims en geneesmiddelenregelgeving onbeantwoord.