Handhavingsverzoek houtkachel: nader onderzoek vereist bij overlast
ECLI:NL:RVS:2026:6494, Raad van State, 04-11-2026, 202404329/1/R2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 21 december 2021 heeft het college van burgemeester en wethouders van Reusel-De Mierden het verzoek van [appellant] om handhavend op te treden tegen het gebruik van een houtkachel en het stoken van open vuur op het perceel [locatie 1] te Lage Mierde afgewezen. [appellant] woont aan de [locatie 2] in Lage Mierde. Hij ervaart overlast door het stoken van open vuur en het gebruik van een houtkachel in de tuinkamer op het perceel aan de [locatie 1]. Volgens [appellant] leiden de rook en stank van de houtkachel van zijn buren tot gezondheidsproblemen en een aantasting van zijn leef- en woongenot. [appellant] heeft het college verzocht om tegen deze situatie handhavend op te treden. Door een gemeentelijke toezichthouder zijn bij controles geen overtredingen van de Algemene Plaatselijke Verordening Reusel-De Mierden of het Bouwbesluit 2012 geconstateerd. Daarom heeft het college geweigerd om handhavend op te treden. De rechtbank heeft geoordeeld dat het besluit van 20 april 2022 onzorgvuldig is voorbereid, omdat het college op basis van de uitgevoerde controles onvoldoende inzicht heeft gekregen in de hinder of overlast die ontstaat door het gebruik van de houtkachel.
Kern van de zaak
Bewoner [appellant] uit Lage Mierde ervaart rook- en stankoverlast van de houtkachel van zijn buren en verzoekt het college handhavend op te treden. Het college weigerde handhaving omdat bij controles geen overtredingen van de APV of het Bouwbesluit 2012 werden geconstateerd. Appellant vocht dit besluit aan bij de rechter.
Beslissing van de rechter
De Raad van State bevestigt de uitspraak van de rechtbank: het handhavingsbesluit van het college was onzorgvuldig voorbereid omdat controles niet plaatsvonden terwijl de houtkachel brandde, waardoor onvoldoende inzicht bestond in de feitelijke overlast. Het beroep tegen het nieuwe besluit van 13 november 2024 wordt ongegrond verklaard.
Impactscore
LaagDe uitspraak betreft een individuele handhavingszaak zonder precedentwerking op grote schaal; het bevestigt bestaande beginselen van zorgvuldig bestuur en bewijsvergaring zonder nieuwe rechtsnormen te stellen.
Belangrijkste punten
- 1Op het handhavingsverzoek uit 2021 blijft de Wabo van toepassing op grond van het overgangsrecht van de Invoeringswet Omgevingswet (artikel 4.3 onder a).
- 2Het college voerde controles uit zonder dat de houtkachel in gebruik was, waardoor overtreding van artikel 7.22 Bouwbesluit 2012 niet kon worden vastgesteld.
- 3De rechtbank oordeelde dat nader onderzoek vereist is: controles moeten plaatsvinden terwijl de houtkachel wordt gestookt.
- 4Zonder toereikend bewijs kan geen preventieve bestuursdwangaanschrijving worden opgelegd.
- 5Het beroep tegen het nieuwe besluit van 13 november 2024 is ongegrond verklaard, wat duidt op herstel van het zorgvuldigheidsgebrek in de nieuwe besluitvorming.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat handhavingsbesluiten bij overlastklachten over houtkachels gebaseerd moeten zijn op controles onder relevante omstandigheden (tijdens gebruik), en dat artikel 7.22 Bouwbesluit 2012 niet kan worden toegepast zonder feitelijk bewijs van hinder. Het overgangsrecht Omgevingswet wordt correct toegepast.
Praktische impact
Voor appellant biedt de uitspraak beperkt direct soelaas: het oude besluit was gebrekkig, maar het nieuwe besluit staat in rechte vast. Gemeenten worden aangespoord om bij klachten over houtkachels gerichte controles uit te voeren tijdens het stookproces.
Onderwerp-impact
Bewoners die overlast ondervinden van houtkachels van buren zien dat gemeenten verplicht zijn adequaat onderzoek te doen, maar dat handhaving zonder bewijs van overtreding niet mogelijk is; dit benadrukt de bewijslast bij milieu- en woongerelateerde overlastklachten.
Samenvatting
Deze uitspraak van de Raad van State van 4 november 2026 betreft een handhavingsgeschil over rookoverlast van een houtkachel in de gemeente Reusel-De Mierden. De appellant, woonachtig naast het perceel waarop de houtkachel staat, verzocht het college in juli 2021 handhavend op te treden wegens rook- en stankoverlast die zijn gezondheid en woongenot schaadde. Het college weigerde, omdat gemeentelijke toezichthouders bij controles geen overtredingen van de APV of het Bouwbesluit 2012 hadden vastgesteld. Vanwege het tijdstip van het handhavingsverzoek (vóór 1 januari 2024) blijft op grond van het overgangsrecht van de Invoeringswet Omgevingswet de Wabo van toepassing op deze zaak, ondanks de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De rechtbank oordeelde eerder dat het handhavingsbesluit van 20 april 2022 onzorgvuldig was voorbereid: de uitgevoerde controles vonden niet plaats terwijl de houtkachel daadwerkelijk in gebruik was, waardoor het college onvoldoende inzicht had gekregen in de feitelijke hinder. Zonder dergelijk gericht onderzoek kon een overtreding van artikel 7.22 van het Bouwbesluit 2012 — dat ziet op het voorkomen van gevaar, schade of hinder — niet worden vastgesteld. Ook een preventieve bestuursdwangaanschrijving was zonder toereikend bewijs niet mogelijk. De Raad van State bevestigt dit oordeel van de rechtbank. Het nieuwe besluit van het college van 13 november 2024, dat vermoedelijk na nader onderzoek tot stand is gekomen, wordt door de Raad van State wél ongegrond verklaard: dat besluit doorstaat de rechterlijke toets. De uitspraak onderstreept dat gemeenten bij klachten over houtkachelgebruik hun controles moeten afstemmen op de relevante gebruiksomstandigheden om tot een zorgvuldig en deugdelijk gemotiveerd handhavingsbesluit te komen.