Omgevingsvergunning arbeidsmigranten geweigerd wegens endotoxinecontour
ECLI:NL:RVS:2026:6353, Raad van State, 28-10-2026, 202504217/1/R2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 3 november 2023 heeft het college van burgemeester en wethouders van Gemert-Bakel aan [appellante] een omgevingsvergunning verleend voor onder meer het tijdelijk huisvesten van twee werknemers. [appellante] exploiteert een pluimveehouderij aan de [locatie 1] in Elsendorp en wenst twee tijdelijke werknemers te huisvesten binnen een vergunde loods. Het ter plaatse geldende bestemmingsplan "Proeftuin Elsendorp" staat dit niet toe op grond van artikel 4.4.1, aanhef en onder n, van de planregels. Artikel 4.5.4 van de planregels biedt de mogelijkheid om hiervan bij omgevingsvergunning af te wijken. Daarom heeft [appellante] een omgevingsvergunning in afwijking van het bestemmingsplan aangevraagd. Het college heeft de omgevingsvergunning verleend. [appellante] is het niet eens met de herroeping. Hij vindt dat het college het bezwaar van de Stichting niet-ontvankelijk had moeten verklaren omdat zij geen belanghebbende is bij de tijdelijke huisvesting van werknemers. Bovendien geven volgens [appellante] zijn specifieke omstandigheden aanleiding om in dit geval van de advieswaarde in het toetsingskader af te wijken, zodat het college kan toestaan om tijdelijke werknemers te huisvesten.
Kern van de zaak
Een pluimveehouderij in Elsendorp vroeg een omgevingsvergunning aan om twee tijdelijke werknemers te huisvesten in een vergunde loods. Het bestemmingsplan stond dit niet toe, maar bood de mogelijkheid van afwijking. Een omwonende stichting maakte bezwaar tegen de verleende vergunning.
Beslissing van de rechter
Het college heeft de eerder verleende omgevingsvergunning herroepen in het besluit op bezwaar. Doorslaggevend was dat de loods is gelegen binnen de endotoxinecontour van een nabijgelegen veehouderij, waardoor geen aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden gegarandeerd en het naburige bedrijf in zijn bedrijfsvoering wordt belemmerd.
Impactscore
LaagDe uitspraak past bestaand toetsingskader toe op een individueel geval en stelt geen nieuwe rechtsregels; de relevantie is beperkt tot vergelijkbare agrarische huisvestingssituaties nabij veehouderijen.
Belangrijkste punten
- 1Op de aanvraag (ingediend 29 juni 2023) blijft de Wabo van toepassing op grond van overgangsrecht Omgevingswet (art. 4.3 Invoeringswet)
- 2Het bestemmingsplan 'Proeftuin Elsendorp' verbiedt bewoning in de loods; afwijking was mogelijk via art. 4.5.4 van de planregels
- 3Het college toetste aan het Endotoxine toetsingskader 1.0 uit de Notitie Handelingsperspectieven Veehouderij en Volksgezondheid
- 4Ligging binnen de endotoxinecontour van naburige veehouderij maakt aanvaardbaar woon- en leefklimaat onmogelijk
- 5Het college heeft beleidsruimte bij toepassing van de afwijkingsbevoegdheid; de rechter toetst slechts op rechtmatigheid
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat endotoxinetoetsingskaders een zwaarwegende rol spelen bij de beoordeling van tijdelijke huisvesting nabij veehouderijen en dat het college bij afwijkingsbesluiten beleidsruimte heeft die marginaal wordt getoetst.
Praktische impact
Pluimveehouders en andere agrariërs die arbeidsmigranten willen huisvesten op hun erf dienen rekening te houden met endotoxinecontouren van nabijgelegen veehouderijen als harde belemmering voor omgevingsvergunningverlening.
Onderwerp-impact
Voor de agrarische sector verduidelijkt deze uitspraak dat volksgezondheidsrisico's door endotoxinen een zelfstandige weigeringsgrond vormen voor tijdelijke arbeidsmigranten-huisvesting op agrarische percelen.
Samenvatting
Deze zaak betreft een pluimveehouderij in Elsendorp die een omgevingsvergunning aanvroeg om twee tijdelijke werknemers te huisvesten in een op haar terrein gelegen loods. Het bestemmingsplan 'Proeftuin Elsendorp' stond dergelijke bewoning niet toe, maar artikel 4.5.4 van de planregels bood de mogelijkheid bij omgevingsvergunning van het bestemmingsplan af te wijken. Het college verleende aanvankelijk de vergunning, maar keerde hierop terug na bezwaar van een nabijgelegen stichting. Een procedurele kwestie speelde vooraf: omdat de aanvraag is ingediend op 29 juni 2023 – vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 – blijft op grond van artikel 4.3 van de Invoeringswet Omgevingswet het oude recht (de Wabo) van toepassing totdat het besluit onherroepelijk wordt. Inhoudelijk heeft het college de vergunning herroepen wegens strijd met een goede ruimtelijke ordening. De loods is gelegen binnen de endotoxinecontour van een naburige veehouderij aan een andere locatie. Getoetst aan het Endotoxine toetsingskader 1.0, opgenomen in de Notitie Handelingsperspectieven Veehouderij en Volksgezondheid, kan ter plaatse geen aanvaardbaar woon- en leefklimaat voor de te huisvesten werknemers worden gegarandeerd. Bovendien zou de huisvesting het naburige agrarische bedrijf in zijn bedrijfsvoering kunnen belemmeren. De Raad van State overweegt dat het college bij de toepassing van de afwijkingsbevoegdheid beleidsruimte toekomt en de betrokken belangen dient af te wegen. De bestuursrechter beoordeelt slechts of het besluit in overeenstemming is met het recht en of de nadelige gevolgen niet onevenredig zijn. De uitspraak bevestigt daarmee het belang van endotoxinetoetsingskaders als sturend instrument bij agrarische huisvestingsvraagstukken.