Bestemmingsplan wegbestemming varkenshouderij vernietigd door RvS
ECLI:NL:RVS:2026:6346, Raad van State, 28-10-2026, 202303946/1/R4
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 25 april 2023 heeft de raad van de gemeente Buren het bestemmingsplan "Kapel‑Avezaath, Burensewal 1 en 3" gewijzigd vastgesteld. Het bestemmingsplan wijzigt de bestemming van de gronden aan de Burensewal 1 en 3 in Buren, waardoor een intensieve veehouderij op deze locatie niet meer is toegestaan. De raad acht dit type veehouderij om verschillende redenen, waaronder woningbouwplannen in de omgeving, niet meer wenselijk op deze locatie. De percelen krijgen voor het grootste deel de bestemming "Agrarisch met waarden - Komgebied". De bedrijfswoning wordt daarnaast omgezet naar een reguliere woning. Sebava exploiteerde een intensieve varkenshouderij op de gronden van het plangebied totdat deze door een grote stalbrand op 27 juli 2017 teniet is gegaan. Sebava stelt dat zij nog steeds voornemens is de varkenshouderij weer op te bouwen en in bedrijf te nemen. Zij wil daarom voorkomen dat haar bedrijf door het bestemmingsplan wordt wegbestemd.
Kern van de zaak
Sebava exploiteerde een intensieve varkenshouderij op percelen aan de Burensewal in Buren, die in 2017 door brand tenietging. De gemeente Buren stelde een bestemmingsplan vast dat intensieve veehouderij op die locatie uitsluit. Sebava ging in beroep omdat zij de varkenshouderij wilde herbouwen en wegbestemming wilde voorkomen.
Beslissing van de rechter
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verklaart het beroep gegrond en vernietigt het bestemmingsplan 'Kapel-Avezaath, Burensewal 1 en 3' van de gemeente Buren. De gemeente wordt opgedragen het plan binnen vier weken aan te passen en de raad moet de proceskosten vergoeden.
Impactscore
MiddelDe uitspraak heeft directe betekenis voor de betrokken ondernemer en stelt grenzen aan gemeentelijke wegbestemming na calamiteiten, maar betreft een relatief specifieke casus zonder fundamenteel nieuwe rechtsregel op nationaal niveau.
Belangrijkste punten
- 1Op deze procedure is het oude recht (Wet ruimtelijke ordening) van toepassing, omdat het ontwerpplan vóór 1 januari 2024 ter inzage is gelegd.
- 2Het bestemmingsplan bestemde de gronden om naar 'Agrarisch met waarden - Komgebied', waardoor intensieve veehouderij niet langer was toegestaan.
- 3Sebava had een bestaand recht op intensieve varkenshouderij dat door brand was onderbroken, maar nog steeds beoogde te hervatten.
- 4De Raad van State oordeelt dat het bestemmingsplan onrechtmatig is en vernietigt het besluit tot vaststelling.
- 5De gemeente Buren dient de uitspraak binnen vier weken te verwerken in de landelijke voorziening.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat gemeenten bij wegbestemming van bestaande (zij het tijdelijk niet-actieve) bedrijfsrechten zorgvuldig moeten motiveren en rekening moeten houden met gerechtvaardigde verwachtingen van exploitanten. Toepassing van het overgangsrecht Omgevingswet wordt hier expliciet afgebakend.
Praktische impact
Sebava behoudt vooralsnog de planologische mogelijkheid om haar intensieve varkenshouderij te herbouwen, totdat de gemeente een rechtmatig nieuw besluit heeft genomen. De gemeente Buren moet het plan opnieuw opstellen met deugdelijke motivering.
Onderwerp-impact
Voor agrarische ondernemers die door calamiteiten tijdelijk niet actief zijn, biedt deze uitspraak bescherming tegen wegbestemming zolang het voornemen tot hervatting geloofwaardig en aantoonbaar aanwezig is.
Samenvatting
Deze zaak betreft het bestemmingsplan 'Kapel-Avezaath, Burensewal 1 en 3' van de gemeente Buren, vastgesteld op 25 april 2023. Het plan wijzigde de bestemming van percelen aan de Burensewal 1 en 3 in Buren, waardoor intensieve veehouderij op die locatie niet langer planologisch mogelijk was. De aanleiding voor de bestemmingswijziging was onder meer de aanwezigheid van woningbouwplannen in de omgeving. De percelen kregen grotendeels de bestemming 'Agrarisch met waarden - Komgebied', die uitsluitend grondgebonden agrarische activiteiten toelaat. De bedrijfswoning werd omgezet naar een reguliere burgerwoning. Sebava, exploitant van een intensieve varkenshouderij op die locatie, was door een grote stalbrand op 27 juli 2017 gedwongen haar bedrijf te staken. Zij stelde echter nog steeds het voornemen te hebben de varkenshouderij te herbouwen en in gebruik te nemen, en vocht het bestemmingsplan aan om wegbestemming van haar bedrijf te voorkomen. Als eerste beoordeelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State welk recht van toepassing is. Omdat het ontwerpplan op 25 januari 2023 ter inzage is gelegd — vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 — blijft op grond van artikel 4.6, derde lid, van de Invoeringswet Omgevingswet het oude recht, waaronder de Wet ruimtelijke ordening, van toepassing. De Afdeling verklaart het beroep van Sebava gegrond en vernietigt het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan. De gemeente Buren wordt opgedragen de uitspraak binnen vier weken te verwerken in de landelijke voorziening, en de raad dient de proceskosten te vergoeden. De uitspraak onderstreept dat gemeenten bij de wegbestemming van (tijdelijk niet-actieve) bestaande bedrijfsrechten een deugdelijke en zorgvuldige motivering moeten leveren, zeker wanneer de exploitant een geloofwaardig voornemen tot hervatting heeft.