Verblijfsrecht afgewezen: verblijf vóór Unieburgerschap telt niet mee
ECLI:NL:RVS:2026:6308, Raad van State, 28-10-2026, 202405480/1/V1
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 23 mei 2023 heeft de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid een aanvraag van appellant om afgifte van een verblijfsdocument EU/EER voor duurzaam verblijf als bedoeld in artikel 9, tweede lid, van de Vw 2000, afgewezen.
Kern van de zaak
Een Amerikaanse vrouw vraagt een afgeleid duurzaam verblijfsrecht aan op basis van het verblijf van haar echtgenoot in Nederland. Haar echtgenoot verkreeg op 20 januari 2022 de Duitse nationaliteit (naast de Amerikaanse). De vrouw betoogt dat het verblijf van haar echtgenoot vóór die datum alsnog meegeteld moet worden voor de vereiste vijf jaren ononderbroken legaal verblijf.
Beslissing van de rechter
De Raad van State wijst het hoger beroep af. Het rechtmatig verblijf van de echtgenoot op grond van een reguliere verblijfsvergunning vóór het verkrijgen van het Unieburgerschap telt niet mee voor het duurzaam verblijfsrecht ex artikel 16 Verblijfsrichtlijn, omdat de verkrijging van de Duitse nationaliteit slechts zijn individuele rechtspositie wijzigde en geen nieuwe Unierechtelijke regeling in werking trad waarvoor overgangsrecht ontbreekt.
Impactscore
MiddelDe uitspraak past binnen een bestaande Europese rechtslijn en heeft geen richtinggevend karakter, maar is relevant voor de relatief voorkomende situatie van derdelanders die via nationaliteitswijziging van hun partner aanspraak willen maken op Unierechtelijke verblijfsrechten.
Belangrijkste punten
- 1Artikel 16 lid 1 Verblijfsrichtlijn vereist vijf jaar ononderbroken legaal verblijf als Unieburger; verblijf op basis van nationale verblijfsvergunning vóór Unieburgerschap telt niet automatisch mee.
- 2De arresten D'Hoop, Lassal en Ziolkowski en Szeja zijn niet van toepassing: die zien op inwerkingtreding van Unierechtelijke regelingen zonder overgangsrecht, niet op individuele wijziging van nationaliteit.
- 3Het verkrijgen van de Duitse nationaliteit door de echtgenoot is een individuele omstandigheid die het al geldende Unierecht op hem toepasselijk maakt, maar creëert geen terugwerkende kracht.
- 4Omdat de echtgenoot geen afgeleid duurzaam verblijfsrecht heeft opgebouwd, komt de vrouw evenmin in aanmerking voor een afgeleid verblijfsrecht op grond van artikel 16 lid 2 Verblijfsrichtlijn.
- 5De situatie van de echtgenoot is niet vergelijkbaar met die van de betrokkenen in Ziolkowski en Szeja, zodat een beroep op gelijke behandeling niet slaagt.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat het moment van verkrijging van het Unieburgerschap bepalend is voor de aanvang van de termijn in artikel 16 Verblijfsrichtlijn en dat eerder verblijf op nationale titel niet via rechtstreekse werking van EU-arresten kan worden 'meegeteld'. Dit sluit aan bij de bestaande Unierechtelijke lijn maar verduidelijkt de grens tussen wijziging van nationaal recht en individuele nationaliteitswijziging.
Praktische impact
Derdelanders die met een nationaal verblijfsrecht in Nederland woonden voordat hun partner Unieburger werd, moeten de vijfjaarstermijn opnieuw laten ingaan vanaf het moment van verkrijging van het Unieburgerschap; eerder verblijf levert geen aanspraak op een afgeleid duurzaam verblijfsrecht op.
Onderwerp-impact
Voor vreemdelingen met een familielid dat later de nationaliteit van een EU-lidstaat verkrijgt, onderstreept deze uitspraak dat de bescherming van de Verblijfsrichtlijn pas geldt vanaf het moment van Unieburgerschap en niet retrospectief werkt op basis van eerder nationaal verblijf.
Samenvatting
Appellant, een Amerikaanse staatsburger, verblijft in Nederland en wenst een afgeleid duurzaam verblijfsrecht te verkrijgen op basis van het verblijf van haar echtgenoot. Haar echtgenoot heeft de Amerikaanse nationaliteit en heeft op 20 januari 2022 tevens de Duitse nationaliteit verkregen, waarmee hij Unieburger is geworden. Appellant betoogt dat het verblijf van haar echtgenoot in Nederland vóór die datum — op grond van nationale verblijfsvergunningen regulier voor bepaalde tijd — meegeteld dient te worden voor de vijf ononderbroken jaren legaal verblijf die artikel 16, eerste lid, van de Verblijfsrichtlijn vereist voor het verkrijgen van een duurzaam verblijfsrecht. Zij baseert dit betoog op de arresten van het Hof van Justitie in D'Hoop, Lassal en Ziolkowski en Szeja, waaruit volgens haar voortvloeit dat aan eerder verblijf actuele gevolgen moeten worden verbonden na de verkrijging van het Unieburgerschap. De Raad van State verwerpt dit betoog. Die arresten hebben betrekking op situaties waarin een nieuwe Unierechtelijke regeling in werking treedt zonder voorzien te zijn van overgangsrecht voor eerder ontstane situaties. Dat is hier niet aan de orde: het verkrijgen van de Duitse nationaliteit door de echtgenoot is een louter individuele wijziging van zijn rechtspositie, waardoor het al bestaande Unierecht op hem van toepassing is geworden. Er is geen nieuwe Unierechtelijke regeling in werking getreden. Daarmee ontbreekt de grondslag om het verblijf van vóór 20 januari 2022 mee te tellen voor de termijn van artikel 16 Verblijfsrichtlijn. Nu de echtgenoot zelf niet aan het vereiste van vijf jaar ononderbroken legaal verblijf als Unieburger voldoet, kan appellant evenmin aanspraak maken op een afgeleid duurzaam verblijfsrecht op grond van artikel 16, tweede lid, van de Verblijfsrichtlijn. Het hoger beroep faalt en de eerder door de rechtbank gegeven beslissing wordt bevestigd.