Hoger beroep tegen woningbouwvergunning in strijd met bestemmingsplan ongegrond
ECLI:NL:RVS:2026:6226, Raad van State, 21-10-2026, 202402723/1/R4
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 2 november 2022 heeft het college van burgemeester en wethouders van Nijkerk aan [persoon] een omgevingsvergunning verleend voor het bouwen en gebruiken van een woning en voor een uitweg op het perceel [locatie] in Nijkerk (het perceel). [persoon] heeft op 23 december 2021 een aanvraag ingediend voor het bouwen van een woning met uitweg op het perceel. Het perceel waarop de woning is voorzien heeft in het ter plaatse geldende bestemmingsplan "Nijkerkerveen en Holkerveen" (het bestemmingsplan) de bestemming "Wonen" en dubbelbestemming "Archeologie". De aanvraag is in strijd met het bestemmingsplan, omdat op het deel van het perceel waarop de woning is voorzien geen bouwvlak aanwezig is. [appellant] en anderen wonen in de directe omgeving van het perceel. Bij uitspraak van 21 maart 2024 heeft de rechtbank het door [appellant] en anderen tegen het besluit van 2 november 2022 ingestelde beroep ongegrond verklaard. [appellant] en anderen kunnen zich niet met de uitspraak verenigen en hebben daartegen hoger beroep ingesteld.
Kern van de zaak
Omwonenden ([appellant] en anderen) komen in hoger beroep op tegen een omgevingsvergunning die het college verleende voor de bouw van een woning op een perceel zonder bouwvlak in het bestemmingsplan 'Nijkerkerveen en Holkerveen'. De rechtbank verklaarde hun beroep in eerste aanleg ongegrond. Appellanten vrezen onder meer aantasting van hun woongenot en afname van de opbrengst van hun zonnepanelen.
Beslissing van de rechter
De Raad van State behandelt het hoger beroep en verwerpt de nieuw aangevoerde grond over het vertrouwensbeginsel, omdat in het omgevingsrecht beroepsgronden niet voor het eerst in hoger beroep mogen worden aangevoerd. Het college heeft beleidsruimte bij het verlenen van een afwijkingsvergunning en de bestuursrechter toetst slechts of het besluit in overeenstemming is met het recht, niet of het de beste ruimtelijke ordening betreft.
Impactscore
LaagDe uitspraak past bestaande, vaste rechtspraak toe zonder nieuwe rechtsregels te stellen; de zaak is feitelijk van aard en betreft een individuele omgevingsvergunning. De tekst van de uitspraak is bovendien onvolledig, wat beoordeling van de volledige reikwijdte bemoeilijkt.
Belangrijkste punten
- 1Op de aanvraag uit december 2021 blijft de Wabo (oud recht) van toepassing, nu de aanvraag vóór inwerkingtreding van de Omgevingswet (1 januari 2024) is ingediend (art. 4.3 Invoeringswet Omgevingswet).
- 2In het omgevingsrecht geldt de regel dat beroepsgronden niet voor het eerst in hoger beroep mogen worden aangevoerd; de grond over het vertrouwensbeginsel wordt daarom buiten beschouwing gelaten.
- 3Het college heeft beleidsruimte bij het verlenen van een omgevingsvergunning in afwijking van het bestemmingsplan op grond van art. 2.12 lid 1 onder a sub 3° Wabo.
- 4De bestuursrechter toetst marginaal: niet of het besluit de beste ruimtelijke oplossing biedt, maar of het in overeenstemming is met het recht en of de nadelige gevolgen niet onevenredig zijn.
- 5De omwonenden vrezen onder meer aantasting van hun woongenot en verminderde opbrengst van zonnepanelen als gevolg van de nieuwe woning.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de vaste lijn dat beroepsgronden in het omgevingsrecht niet voor het eerst in hoger beroep kunnen worden ingebracht, en herhaalt de marginale toetsingsstandaard bij discretionaire afwijkingsbesluiten van het bestemmingsplan. De toepassing van het overgangsrecht van de Invoeringswet Omgevingswet op pre-2024 aanvragen wordt helder bevestigd.
Praktische impact
Voor omwonenden betekent dit dat zij alle bezwaren tijdig en volledig in de eerdere procedure moeten aanvoeren; nieuwe gronden in hoger beroep worden niet meer meegenomen. De vergunninghouder kan de bouw van de woning voortgezet zien worden nu het besluit standhoudend is.
Onderwerp-impact
In de ruimtelijke ordeningspraktijk onderstreept deze zaak het belang van volledige grondenaanvoer in de beroepsfase bij afwijkingsvergunningen, met name in gevallen waar sprake is van bezorgdheden over zonnepanelen en woongenot die ook in andere omgevingsrechtelijke procedures steeds vaker opkomen.
Samenvatting
In deze zaak heeft de Raad van State op 21 oktober 2026 uitspraak gedaan in het hoger beroep van omwonenden tegen de verlening van een omgevingsvergunning voor de bouw van een woning op een perceel in Nijkerkerveen. De aanvraag was op 23 december 2021 ingediend, ruim vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024. Op grond van artikel 4.3 van de Invoeringswet Omgevingswet blijft daardoor de Wabo (oud recht) van toepassing totdat het besluit onherroepelijk wordt. Het perceel heeft de bestemmingen 'Wonen' en 'Archeologie', maar er ontbreekt een bouwvlak voor de beoogde woning. Het college heeft de gevraagde omgevingsvergunning verleend op grond van artikel 2.12 lid 1 onder a sub 3° Wabo, de zogeheten 'kruimelgevallenregeling' voor afwijking van het bestemmingsplan. De rechtbank verklaarde het beroep van omwonenden in eerste aanleg ongegrond, waarna zij in hoger beroep gingen bij de Raad van State. In hoger beroep voerden appellanten voor het eerst aan dat het college in strijd met het vertrouwensbeginsel zou hebben gehandeld. De Raad van State verwerpt deze grond, omdat in het omgevingsrecht nieuwe beroepsgronden niet voor het eerst in hoger beroep mogen worden aangevoerd; hierop bestaat slechts een uitzondering als dat redelijkerwijs niet eerder kon worden gedaan, maar die uitzondering doet zich hier niet voor. Ten aanzien van de inhoudelijke bezwaren, waaronder de gevreesde aantasting van het woongenot en de verminderde opbrengst van zonnepanelen, herhaalt de Raad van State de vaste toetsingsmaatstaf: het college heeft beleidsruimte bij de verlening van een afwijkingsvergunning en de bestuursrechter beoordeelt uitsluitend of het besluit rechtmatig is en of de nadelige gevolgen niet onevenredig zijn in verhouding tot de nagestreefde doelen. De uitkomst van de uitspraak is dat het hoger beroep faalt; de rechtbankuitspraak en daarmee de verleende omgevingsvergunning blijven in stand.