Staatsraad verscnoond wegens promotorschap gemachtigde verweerder
ECLI:NL:RVS:2026:6181, Raad van State, 19-10-2026, 202505945/2/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Ten aanzien van zaak nr. 202505945/1/A2, die op 26 oktober 2026 op zitting zal worden behandeld, heeft staatsraad Den Ouden, die als voorzitter van de meervoudige kamer belast is met de behandeling van deze zaak, op 16 oktober 2026 het verzoek gedaan zich te mogen verschonen. Staatsraad Den Ouden heeft te kennen gegeven dat bij de voorbereiding van bovenvermelde zaak is gebleken dat mr. D.K. Jongkind zich namens verweerder als gemachtigde heeft gesteld. Mr. Jongkind is vorig jaar gepromoveerd aan de Universiteit Leiden en staatsraad Den Ouden was één van haar promotoren. Om iedere schijn van vooringenomenheid bij de behandeling van het beroep te voorkomen, heeft staatsraad Den Ouden verzocht om verschoning.
Kern van de zaak
Staatsraad Den Ouden verzocht verschoning in een bestuursrechtelijke zaak bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, omdat bleek dat de gemachtigde van verweerder (mr. Jongkind) vorig jaar aan de Universiteit Leiden was gepromoveerd en Den Ouden één van haar promotoren was geweest.
Beslissing van de rechter
Het verschoningsverzoek is toegewezen. De doorslaggevende reden is dat de promotor-promovendusrelatie tussen de staatsraad en de gemachtigde van een partij de schijn van vooringenomenheid kan wekken, hetgeen onverenigbaar is met de rechterlijke onpartijdigheid zoals vereist onder artikel 8:15 Awb.
Impactscore
LaagHet betreft een procedurele tussenbeslissing zonder inhoudelijk oordeel; de rechtsvraag (verschoning bij promotorschap) is weliswaar relevant maar niet nieuw of fundamenteel voor de rechtsontwikkeling.
Belangrijkste punten
- 1Staatsraad Den Ouden was promotor van mr. Jongkind, die als gemachtigde van verweerder optrad in dezelfde zaak.
- 2Verschoning is gebaseerd op artikel 8:19 jo. 8:15 Awb: feiten en omstandigheden die de rechterlijke onpartijdigheid schade kunnen toebrengen.
- 3De Afdeling wijst het verzoek toe om iedere schijn van vooringenomenheid te voorkomen.
- 4Er is geen inhoudelijk oordeel geveld over de onderliggende zaak; het betreft uitsluitend een procedurele beslissing.
- 5De promotor-promovendusrelatie wordt beschouwd als voldoende grond voor verschoning, ook zonder aantoonbare daadwerkelijke partijdigheid.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat een eerdere academische begeleidingsrelatie (promotorschap) tussen een rechter en een gemachtigde van een procespartij als verschoningsgrond onder artikel 8:15 Awb kan gelden. Dit biedt een precedent voor de beoordeling van vergelijkbare professionele of academische banden als potentiële bedreiging van de rechterlijke onpartijdigheid.
Praktische impact
Rechters en staatsraden dienen bij de voorbereiding van zaken actief te screenen op persoonlijke en academische banden met gemachtigden of partijen; bij twijfel verdient tijdige verschoning de voorkeur boven het risico van een wraking.
Onderwerp-impact
Voor de overheidspraktijk en bestuursrechtelijke procedures benadrukt dit de noodzaak van transparantie over potentiële relaties tussen rechters en procesdeelnemers, ter bewaking van het vertrouwen in de onpartijdige rechtspraak.
Samenvatting
In een bestuursrechtelijke zaak bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verzocht staatsraad Den Ouden op 16 oktober 2026 om verschoning. Aanleiding was de ontdekking dat mr. D.K. Jongkind, die namens verweerder als gemachtigde optrad, vorig jaar was gepromoveerd aan de Universiteit Leiden, waarbij Den Ouden als één van haar promotoren had gefungeerd. De staatsraad achtte deze academische begeleidingsrelatie onverenigbaar met een onbevangen behandeling van de zaak en verzocht om verschoning teneinde iedere schijn van vooringenomenheid te voorkomen. De juridische grondslag voor het verzoek is artikel 8:19, eerste lid, Awb, dat rechters de mogelijkheid biedt zelf om verschoning te verzoeken op dezelfde gronden als waarop wraking door een partij kan worden verzocht ingevolge artikel 8:15 Awb. Die gronden betreffen feiten en omstandigheden waardoor de rechterlijke onpartijdigheid schade zou kunnen lijden. Niet vereist is dat daadwerkelijke partijdigheid wordt aangetoond; de loutere schijn van vooringenomenheid volstaat. De Afdeling oordeelde dat de motivering van het verzoek de toewijzing ervan rechtvaardigde en wees het verzoek toe. Er werd geen inhoudelijk oordeel gegeven over de onderliggende zaak; de beslissing is puur procedureel van aard. Deze uitspraak bevestigt dat een promotor-promovendusrelatie een erkende verschoningsgrond kan vormen in de bestuursrechtspraak. Hoewel de uitkomst weinig verrassend is en de rechtsontwikkeling niet fundamenteel verandert, onderstreept de zaak het belang van actieve zelfscreening door rechters bij de voorbereiding van zaken, waarbij ook academische en professionele banden met procesdeelnemers in de afweging dienen te worden betrokken.