RvS: Minister moet proceskosten vreemdelingenbewaring alsnog vergoeden
ECLI:NL:RVS:2026:6169, Raad van State, 22-10-2026, BRS.26.005031
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 6 september 2026 heeft de minister van Asiel en Migratie appellant in vreemdelingenbewaring gesteld.
Kern van de zaak
Een vreemdeling werd op een onjuiste grondslag opgehouden in het kader van vreemdelingenbewaring. De rechtbank constateerde weliswaar dit gebrek in het voortraject, maar verzuimde de minister te veroordelen in de proceskosten. De vreemdeling stelde hoger beroep in bij de Raad van State.
Beslissing van de rechter
Het hoger beroep is gegrond verklaard: de Raad van State vernietigt de uitspraak van de rechtbank voor zover zij heeft nagelaten de minister te veroordelen in de proceskosten. De doorslaggevende reden is dat een gebrek in de staandehouding, overbrenging of ophouding grond vormt voor proceskostenveroordeling van de minister, ook als de bewaring zelf rechtmatig is bevonden.
Impactscore
LaagDe uitspraak is procedureel van aard en bevestigt reeds bestaande jurisprudentie over proceskostenveroordeling bij bewaringsgebreken; er worden geen nieuwe rechtsregels gesteld en de inhoudelijke beoordeling van de bewaring blijft ongewijzigd.
Belangrijkste punten
- 1Rechtbank constateerde terecht een gebrek in het voortraject (onjuiste grondslag ophouding), maar liet proceskostenveroordeling ten onrechte achterwege.
- 2Volgens vaste jurisprudentie (RvS 15 april 2024, ECLI:NL:RVS:2024:1544 en 26 maart 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1650) leidt een gebrek in staandehouding, overbrenging of ophouding tot proceskostenveroordeling.
- 3De vreemdelingenbewaring zelf wordt ambtshalve niet onrechtmatig geacht; alleen de kostenbeslissing wordt gecorrigeerd.
- 4De minister wordt veroordeeld tot betaling van € 2.802,00 aan proceskosten (beroep én hoger beroep), volledig toe te rekenen aan professionele rechtsbijstand.
- 5De uitspraak van de rechtbank wordt voor het overige bevestigd.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de vaste lijn dat een gebrek in het voortraject van vreemdelingenbewaring (staandehouding, overbrenging of ophouding) automatisch tot proceskostenveroordeling van de minister moet leiden, ongeacht de rechtmatigheid van de bewaring zelf. Rechters in bewaringszaken dienen dit onderscheid consequent toe te passen.
Praktische impact
Vreemdelingen die succesvol een gebrek in hun voortraject aantonen, hebben recht op vergoeding van proceskosten, ook als de bewaring verder rechtmatig wordt bevonden. De minister van Asiel en Migratie draagt in dit geval € 2.802,00 aan kosten.
Onderwerp-impact
In vreemdelingenrechtelijke bewaringszaken dienen rechtbanken bij ieder vastgesteld voortrajectgebrek de proceskostengevolgen expliciet te beoordelen en de overheid bij gebreke te veroordelen.
Samenvatting
In deze zaak had de rechtbank Den Haag (zittingsplaats 's-Hertogenbosch) vastgesteld dat appellant op een onjuiste grondslag was opgehouden in het kader van vreemdelingenbewaring, waarmee een gebrek in het voortraject was aangetoond. Ondanks deze constatering had de rechtbank nagelaten de minister van Asiel en Migratie te veroordelen in de proceskosten van appellant. Appellant stelde vervolgens hoger beroep in bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, met als enige grief dat de proceskosten ten onrechte niet waren toegewezen. De Afdeling stelt appellant in het gelijk. Zij overweegt dat een gebrek dat betrekking heeft op de staandehouding, overbrenging of ophouding van een vreemdeling, ingevolge vaste jurisprudentie leidt tot een veroordeling van de minister in de proceskosten. De Afdeling verwijst daartoe naar haar eerdere uitspraken van 15 april 2024 en 26 maart 2026, waaruit deze lijn duidelijk volgt. De rechtbank had op grond van het vastgestelde gebrek dus aanleiding moeten zien tot proceskostenveroordeling. Ambtshalve ziet de Afdeling geen reden om de vreemdelingenbewaring zelf onrechtmatig te achten; het hoger beroep is uitsluitend gegrond op het punt van de proceskosten. De uitspraak van de rechtbank wordt vernietigd voor zover zij heeft nagelaten de minister te veroordelen, en voor het overige wordt de uitspraak bevestigd. De minister wordt veroordeeld tot vergoeding van de proceskosten in zowel beroep als hoger beroep, in totaal € 2.802,00, volledig toe te rekenen aan professioneel verleende rechtsbijstand. De uitspraak heeft een beperkte, maar duidelijke precedentwaarde: zij benadrukt dat rechtbanken in bewaringszaken het vaststellen van een voortrajectgebrek onlosmakelijk moeten koppelen aan een proceskostenveroordeling van de overheid.