Boetes onderwijsaanbieders vernietigd wegens WHW-overtredingen
ECLI:NL:RVS:2026:5676, Raad van State, 23-09-2026, 202501856/1/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluiten van 26 juni 2023 heeft de minister aan [appellant], [appellant A], [appellant], [appellant C], [appellant D}, [appellant E], [appellant F] en [appellant G] bestuurlijke boetes opgelegd van € 25.000,00 voor het schenden van de informatieplicht. In deze uitspraak beoordeelt de Afdeling het hoger beroep van de onderwijsaanbieders tegen aan hen opgelegde boetebesluiten voor één of meerdere overtredingen van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (hierna: de WHW). De onderwijsaanbieders zijn onderdeel van [bedrijf].
Kern van de zaak
Meerdere onderwijsaanbieders (onderdeel van één bedrijf) kregen boetes opgelegd van de minister na onderzoek door de Inspectie van het Onderwijs. De inspectie constateerde in 2021 overtredingen van de WHW: onduidelijke voorlichting over graadverlening, het verlenen van graden zonder NVAO-accreditatie, en onterecht gebruik van de naam 'university'. De onderwijsaanbieders gingen in hoger beroep bij de Raad van State.
Beslissing van de rechter
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verklaart de hoger beroepen van de onderwijsaanbieders gegrond en vernietigt de besluiten van 26 april 2024 waarbij de minister de bezwaren ongegrond had verklaard. De doorslaggevende reden is dat de rechtbank de beroepen ten onrechte ongegrond had verklaard, waarna de Afdeling zelf in de zaak voorziet.
Impactscore
HoogDe uitspraak van de Raad van State raakt een groot aantal onderwijsaanbieders tegelijk en geeft een duidelijk signaal over de grenzen van WHW-handhaving, maar stelt geen fundamenteel nieuw rechtsregel vast; de impact is daarmee significant maar niet richtinggevend.
Belangrijkste punten
- 1De Inspectie van het Onderwijs deed in 2021 onderzoek naar naleving van artikelen 1.22, 1.23, 7.15 en 15.7 WHW naar aanleiding van signalen over mogelijke overtredingen.
- 2Meerdere onderwijsaanbieders gaven onduidelijke voorlichting over graadverlening (schending art. 7.15 WHW) gedurende ten minste januari tot december 2021.
- 3Enkele onderwijsaanbieders verleenden graden zonder geldige NVAO-accreditatie, wat een ernstige overtreding van de WHW vormt.
- 4Eén onderwijsinstelling maakte onterecht gebruik van de beschermde namen 'university' en 'university of business studies'.
- 5De Afdeling vernietigt alle boetebesluiten van 26 april 2024, waaronder gedeeltelijke vernietiging voor appellant L specifiek voor de boetes wegens onterechte mastergraadverlening en schending informatieplicht.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt de handhaving van de WHW-normen rondom graadverlening, accreditatie en informatievoorziening in het hoger onderwijs en stelt grenzen aan de bevoegdheid van de minister om boetes op te leggen bij geconstateerde overtredingen. De vernietiging van de boetebesluiten kan gevolgen hebben voor de wijze waarop de inspectie en minister in vergelijkbare gevallen handhavend optreden.
Praktische impact
De betrokken onderwijsaanbieders worden gevrijwaard van de opgelegde boetes, althans voor zover de besluiten zijn vernietigd. Voor de onderwijssector betekent dit dat handhavingsbesluiten op grond van de WHW aan strikte eisen moeten voldoen en dat inspectierapporten en boetebesluiten nauwkeurig moeten zijn gemotiveerd.
Onderwerp-impact
In de onderwijssector benadrukt deze uitspraak het belang van correcte accreditatie via de NVAO en transparante informatievoorziening aan studenten over graadverlening. Aanbieders van hoger onderwijs moeten zorgvuldig opereren binnen de WHW-kaders om boetes en reputatieschade te voorkomen.
Samenvatting
Deze uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 23 september 2026 betreft het hoger beroep van een groep onderwijsaanbieders, allen onderdeel van hetzelfde bedrijf, tegen boetebesluiten van de minister op grond van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW). De Inspectie van het Onderwijs startte in 2021 een onderzoek na signalen over mogelijke overtredingen. Uit dat onderzoek bleek dat meerdere aanbieders onduidelijke voorlichting gaven over de graadverlening (schending van artikel 7.15 WHW), dat enkele aanbieders graden verleenden waarvoor geen accreditatie van de NVAO bestond, en dat één instelling onrechtmatig de namen 'university' en 'university of business studies' gebruikte. Op basis van de inspectierapporten, vastgesteld op 29 maart 2022, legde de minister boetes op. Na bezwaar handhaafde de minister de boetes bij besluiten van 26 april 2024. De rechtbank verklaarde de beroepen van de onderwijsaanbieders vervolgens ongegrond. In hoger beroep oordeelt de Afdeling anders: zij verklaart de hoger beroepen gegrond en vernietigt alle boetebesluiten van 26 april 2024 gericht aan de betrokken appellanten. Voor appellant L worden de besluiten specifiek vernietigd voor zover deze betrekking hebben op de boetes voor het onterecht verlenen van mastergraden en het schenden van de informatieplicht. De Afdeling doet zelf wat de rechtbank had moeten doen. De uitspraak onderstreept dat handhavingsbesluiten in het hoger onderwijs stevig juridisch moeten zijn onderbouwd en dat zowel de feitelijke grondslag als de juridische motivering van boetes aan hoge eisen moeten voldoen. Voor de onderwijssector als geheel is dit een relevant signaal: NVAO-accreditatie en correcte informatievoorziening aan studenten zijn harde wettelijke vereisten, maar handhaving daarvan moet evenzeer zorgvuldig geschieden.