Raad van State verwerpt beroep gedupeerde toeslagenaffaire
ECLI:NL:RVS:2026:5663, Raad van State, 23-09-2026, 202503895/1/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij afzonderlijke besluiten van 3 maart 2022 heeft de Dienst Toeslagen aan [appellant] voor de toeslagjaren 2007, 2008, 2010 en 2011 een compensatie van in totaal € 108.352,00 toegekend en geweigerd aan haar voor de toeslagjaren 2015 tot en met 2018 een compensatie toe te kennen. De Dienst Toeslagen heeft aan de besluiten van 3 maart 2022 ten grondslag gelegd dat bij de beoordeling van de kinderopvangtoeslag voor de toeslagjaren 2007, 2008, 2010, 2011 is gebleken van onbillijkheden van overwegende aard als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder b, van de Wht. Voor de toeslagjaren 2015 tot en met 2018 is dat volgens de Dienst Toeslagen niet gebleken en is evenmin gebleken van institutionele vooringenomenheid als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Wht. Wel heeft de Dienst Toeslagen in het besluit van 18 april 2024 uit coulance aan [appellant] een vergoeding toegekend voor de verrekende kinderopvangtoeslag over de jaren 2015 en 2016 en voor de proceskosten in verband met de behandeling van het bezwaar.
Kern van de zaak
Een gedupeerde van de toeslagenaffaire (appellante) vecht bij de Raad van State de beslissing aan van de Dienst Toeslagen, die voor de toeslagjaren 2015-2018 geen compensatie toekende op grond van institutionele vooringenomenheid of onbillijkheden van overwegende aard. Voor eerdere jaren (2007-2011) werd wel compensatie erkend. Appellante stelt dat verrekeningen in 2015 en 2016 in strijd waren met beginselen van behoorlijk bestuur.
Beslissing van de rechter
De Raad van State verwerpt het hoger beroep van appellante en oordeelt dat de Dienst Toeslagen terecht heeft afgeweken van het advies van de bezwaarschriftenadviescommissie. De doorslaggevende reden is dat appellante onvoldoende heeft onderbouwd dat de verrekeningen in 2015 en 2016 onder het gestelde beleid vielen waarbij alleen bij opzet en/of grove schuld werd verrekend.
Impactscore
MiddelDe uitspraak betreft een individuele toepassing van de Wht zonder nieuwe rechtsnormen te stellen; de zaak heeft beperkte precedentwerking maar is relevant voor de lopende hersteloperatie toeslagen waarbij grote aantallen vergelijkbare zaken spelen.
Belangrijkste punten
- 1Voor toeslagjaren 2007, 2008, 2010 en 2011 erkende de Dienst Toeslagen onbillijkheden van overwegende aard (art. 2.1 lid 1 sub b Wht); compensatie werd toegekend.
- 2Voor toeslagjaren 2015-2018 werd geen institutionele vooringenomenheid (art. 2.1 lid 1 sub a Wht) noch onbillijkheden van overwegende aard vastgesteld.
- 3De Dienst Toeslagen week gemotiveerd af van het advies van de bezwaarschriftenadviescommissie, welke afwijking door de Raad van State als rechtmatig werd beoordeeld.
- 4Appellante slaagde er niet in haar stelling te onderbouwen dat er beleid bestond om uitsluitend bij opzet of grove schuld te verrekenen, ondanks verwijzingen naar een brief van de Nationale ombudsman en een vonnis van rechtbank Midden-Nederland.
- 5De Dienst Toeslagen kende uit coulance wel een vergoeding toe voor de verrekende kinderopvangtoeslag over 2015 en 2016 en voor proceskosten.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat afwijking van een advies van de bezwaarschriftenadviescommissie in het kader van de Wht rechtmatig kan zijn, mits voldoende gemotiveerd. De stelplicht en bewijslast bij de gedupeerde ter onderbouwing van beleidsstellingen worden strikt gehanteerd.
Praktische impact
Voor appellante betekent dit dat zij geen aanvullende compensatie ontvangt voor de toeslagjaren 2015-2018 via de hersteloperatie; enkel de coulancevergoeding voor 2015 en 2016 blijft in stand. Andere gedupeerden die zich beroepen op onrechtmatige verrekeningen in latere jaren dienen hun stellingen over afwijkend beleid grondig te onderbouwen.
Onderwerp-impact
De uitspraak heeft betekenis voor de verdere uitvoering van de hersteloperatie toeslagen en de ruimte die de Dienst Toeslagen heeft om af te wijken van adviezen van bezwaarcommissies bij de beoordeling van compensatieverzoeken.
Samenvatting
Deze uitspraak van de Raad van State van 23 september 2026 betreft de hersteloperatie toeslagen en de vraag in hoeverre een gedupeerde recht heeft op compensatie op grond van de Wet hersteloperatie toeslagen (Wht) voor verrekeningen van kinderopvangtoeslag in de jaren 2015 tot en met 2018. De Dienst Toeslagen had voor de toeslagjaren 2007, 2008, 2010 en 2011 erkend dat sprake was van onbillijkheden van overwegende aard en daarvoor compensatie toegekend. Voor de latere jaren 2015-2018 had de Dienst Toeslagen echter noch institutionele vooringenomenheid noch onbillijkheden van overwegende aard vastgesteld, waardoor geen compensatie op grond van de Wht volgde. De bezwaarschriftenadviescommissie adviseerde anders: zij achtte de verrekeningen in 2015 en 2016 in strijd met de beginselen van behoorlijk bestuur, omdat zij waren gebaseerd op een onrechtmatige fraudevordering en hadden geleid tot verlies van kinderopvang. De Dienst Toeslagen week gemotiveerd af van dit advies. Appellante stelde in hoger beroep dat de Dienst Toeslagen beleid voerde om uitsluitend bij opzet of grove schuld te verrekenen en verwees daarvoor naar een brief van de Nationale ombudsman van 5 februari 2018 en een vonnis van rechtbank Midden-Nederland van 2 oktober 2015. De Raad van State oordeelt dat de Dienst Toeslagen terecht van het commissieadvies is afgeweken. Appellante heeft haar stelling over het gestelde verrekenbeleid onvoldoende onderbouwd; de aangehaalde stukken bieden daarvoor geen afdoende grondslag. De uitspraak bekrachtigt hiermee het oordeel van de rechtbank. De coulancevergoeding die de Dienst Toeslagen voor de verrekende toeslag over 2015 en 2016 en voor proceskosten had toegekend, blijft in stand. De zaak illustreert hoe strikt de bewijslast wordt gehanteerd bij het aantonen van beleidsmatige aanspraken in het kader van de toeslagenhersteloperatie.