Raad van State: hoger beroep gemeente over bestemmingsplan landgoed gegrond
ECLI:NL:RVS:2026:5522, Raad van State, 16-09-2026, 202307785/1/R1
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 30 augustus 2022 heeft het college van burgemeester en wethouders van Veere het verzoek van [wederpartij sub 1] om handhavend optreden tegen het voorgenomen gebruik van het landhuis aan de [locatie], gemeente Veere, afgewezen. [wederpartij sub 1] en [wederpartij sub 2] zijn eigenaar van het perceel [locatie]. Het college heeft op 21 april 2022 een zogeheten principeverzoek voor recreatieve exploitatie van het landgoed afgewezen. Om een besluit over de rechtmatigheid van het voorgenomen gebruik uit te lokken heeft [wederpartij sub 1] het college op 13 mei 2022 gevraagd om handhavend op te treden tegen de recreatieve verhuur van het hoofdhuis op het perceel en het gebruik van een bijgebouw als dienstwoning.
Kern van de zaak
De eigenaren van een landgoed in de gemeente Veere vroegen handhaving aan om duidelijkheid te krijgen over de rechtmatigheid van recreatieve verhuur van het hoofdhuis en gebruik van een bijgebouw als dienstwoning. Het college weigerde te handhaven omdat het gebruik strijdig was met het bestemmingsplan, maar zag geen aanleiding voor preventieve handhaving. De rechtbank oordeelde dat het gebruik niet strijdig was met het bestemmingsplan, waarna het college in hoger beroep ging.
Beslissing van de rechter
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verklaart het hoger beroep van het college gegrond. De doorslaggevende reden is dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat recreatieve verhuur van het hoofdhuis en het gebruik van het bijgebouw als dienstwoning niet in strijd is met het bestemmingsplan '5e herziening Buitengebied Veere' met de bestemming 'Wonen-Landgoed'.
Impactscore
LaagDe uitspraak betreft een zaakspecifieke bestemmingsplaninterpretatie voor één perceel en heeft beperkte precedentwerking buiten de gemeente Veere; de overgangsrechtelijke overweging is bovendien standaard en niet vernieuwend.
Belangrijkste punten
- 1Overgangsrecht Omgevingswet: omdat het handhavingsverzoek vóór 1 januari 2024 is ingediend, blijft de Wabo van toepassing tot het besluit onherroepelijk is.
- 2Het handhavingsverzoek werd door de eigenaren zelf ingediend om een uitlokbesluit te verkrijgen over de rechtmatigheid van het voorgenomen gebruik.
- 3Het college had het principeverzoek voor recreatieve exploitatie al in april 2022 afgewezen wegens strijd met het bestemmingsplan.
- 4De Raad van State volgt het college en corrigeert het oordeel van de rechtbank over de bestemmingsplanconformiteit van het gebruik.
- 5De bestemming 'Wonen-Landgoed' laat recreatieve verhuur van het hoofdhuis en gebruik van een bijgebouw als dienstwoning niet toe.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat de bestemming 'Wonen-Landgoed' in het bestemmingsplan Buitengebied Veere geen ruimte biedt voor recreatieve verhuur van het hoofdhuis of gebruik van bijgebouwen als dienstwoning, en geeft daarmee duidelijkheid over de uitleg van deze bestemmingscategorie. Tevens illustreert de zaak de toepasselijkheid van het overgangsrecht van de Invoeringswet Omgevingswet voor vóór 2024 ingediende handhavingsverzoeken.
Praktische impact
Voor de eigenaren van het landgoed betekent dit dat het voorgenomen recreatieve gebruik en de inzet van het bijgebouw als dienstwoning planologisch niet zijn toegestaan zonder bestemmingswijziging of omgevingsvergunning. Het college beschikt hiermee over een steviger juridische basis voor eventuele handhavingsmaatregelen.
Onderwerp-impact
Voor eigenaren van landgoederen met een woonbestemming in het buitengebied verduidelijkt deze uitspraak dat recreatieve exploitatie niet zonder meer binnen een 'Wonen-Landgoed'-bestemming valt, wat consequenties heeft voor vergelijkbare initiatieven in het landelijk gebied.
Samenvatting
Deze uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 16 september 2026 betreft een geschil over de uitleg van het bestemmingsplan '5e herziening Buitengebied Veere' voor een perceel met de bestemming 'Wonen-Landgoed'. De eigenaren van het landgoed dienden op 13 mei 2022 zelf een handhavingsverzoek in bij het college van burgemeester en wethouders, teneinde een uitlokbesluit te verkrijgen waarmee zij duidelijkheid zouden krijgen over de planologische rechtmatigheid van de recreatieve verhuur van het hoofdhuis en het gebruik van een bijgebouw als dienstwoning. Het college wees dit verzoek af: het voorgenomen gebruik was weliswaar in strijd met het bestemmingsplan, maar het college zag onvoldoende grond voor preventieve handhaving. De rechtbank oordeelde in eerste aanleg dat het gebruik niet in strijd was met het bestemmingsplan, waartegen het college hoger beroep instelde. De Raad van State oordeelt dat de rechtbank dit ten onrechte heeft vastgesteld. De bestemming 'Wonen-Landgoed' biedt geen planologische grondslag voor recreatieve verhuur van het hoofdhuis of het gebruik van het bijgebouw als dienstwoning. Het hoger beroep van het college wordt dan ook gegrond verklaard. Voorafgaand aan de inhoudelijke beoordeling past de Afdeling het overgangsrecht toe: omdat het handhavingsverzoek vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is ingediend, blijft op grond van artikel 4.3 van de Invoeringswet Omgevingswet de Wabo van toepassing totdat het besluit onherroepelijk is. De uitspraak heeft beperkte maar praktisch relevante betekenis voor vergelijkbare situaties waarin landgoedeigenaren in het buitengebied recreatieve nevenactiviteiten willen ontplooien binnen een woonbestemming.