Beroepen tegen bestemmingsplan kasteel Gemert ongegrond verklaard
ECLI:NL:RVS:2026:5351, Raad van State, 09-09-2026, 202402513/1/R2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 5 februari 2024 heeft de raad van de gemeente Gemert-Bakel het bestemmingsplan "De Haag, kasteel Gemert" vastgesteld. In de dorpskern van Gemert ligt het kasteelcomplex Gemert. Het kasteelcomplex is aangewezen als rijksmonument en bestaat uit het kasteel, het omliggende tuinpark, de ommuurde tuin en een deel van de omliggende landerijen. Initiatiefnemer BL Huisvesting wil kasteel Gemert in stappen herontwikkelen aan de hand van het Masterplan, dat Hylkema Erfgoed in november 2019 heeft opgesteld. Het bestemmingsplan maakt deel uit van die herontwikkeling en voorziet in de bouw van drie woningen binnen twee bouwvolumes op het driehoekig perceel tussen de West-Om, de Jezuïetenlaan en De Haag in Gemert. De locatie behoorde als deel van de landerijen voorheen bij het kasteelcomplex. Omwonenden vrezen onder meer voor aantasting van de cultuurhistorische en de landschappelijke waarden van (de omgeving van) het kasteelcomplex en de verkeersveiligheid.
Kern van de zaak
Stichting SSO en andere appellanten verzetten zich bij de Raad van State tegen een bestemmingsplan dat de bouw van drie woningen mogelijk maakt op een perceel dat voorheen behoorde tot de landerijen van het rijksmonument kasteelcomplex Gemert. Appellanten vrezen aantasting van cultuurhistorische, landschappelijke waarden en geluidsoverlast.
Beslissing van de rechter
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verklaart de beroepen ongegrond. De doorslaggevende reden blijkt uit de uitspraak niet volledig (tekst is onvolledig), maar de Afdeling ziet kennelijk geen gronden om het vastgestelde bestemmingsplan te vernietigen.
Impactscore
LaagHet betreft een zaak-specifieke toepassing van bestaand ruimtelijk ordeningsrecht zonder nieuwe rechtsvragen; de beschikbare tekst is bovendien onvolledig, waardoor de volledige juridische motivering niet kan worden beoordeeld.
Belangrijkste punten
- 1Op deze procedure is het recht vóór 1 januari 2024 van toepassing (Wet ruimtelijke ordening), omdat het ontwerpplan op 9 juni 2023 ter inzage is gelegd.
- 2Het bestemmingsplan maakt bouw van drie woningen binnen twee bouwvolumes mogelijk op een driehoekig perceel nabij kasteel Gemert, een aangewezen rijksmonument.
- 3De herontwikkeling vindt plaats op basis van een Masterplan (Hylkema Erfgoed, 2019) en is onderdeel van een bredere stapsgewijze herontwikkeling van het kasteelcomplex.
- 4Appellante SSO stelt statutair te streven naar behoud van cultuurhistorisch erfgoed in Gemert-Bakel, waaronder het kasteelcomplex en zijn omgeving.
- 5Het Verdrag van Granada (bescherming architectonisch erfgoed) is als wettelijk kader opgenomen in de bijlage, wat wijst op een erfgoedrechtelijke toetsing.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de toepassing van het overgangsrecht van de Invoeringswet Omgevingswet en laat het bestemmingsplan voor herontwikkeling van erfgoed in stand onder het oude WRO-regime. De uitkomst biedt beperkte nieuwe rechtsontwikkeling nu de volledige motivering ontbreekt in de beschikbare tekst.
Praktische impact
Initiatiefnemer BL Huisvesting kan de bouw van drie woningen op het perceel nabij kasteel Gemert voortzetten nu de beroepen zijn afgewezen. Voor omwonenden en erfgoedorganisaties betekent dit dat hun bezwaren tegen de herontwikkeling juridisch zijn verworpen.
Onderwerp-impact
De uitspraak geeft groen licht aan herontwikkeling van erfgoedlocaties waarbij woningbouw wordt gecombineerd met behoud van een rijksmonument, een thema dat in meerdere gemeenten speelt bij kasteelcomplexen en historische landgoederen.
Samenvatting
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State deed op 9 september 2026 uitspraak in een beroepsprocedure over een bestemmingsplan voor de herontwikkeling van het kasteelcomplex Gemert, een aangewezen rijksmonument in de gelijknamige dorpskern. Initiatiefnemer BL Huisvesting wil het complex stapsgewijs herontwikkelen op basis van een Masterplan uit 2019. Het bestemmingsplan waarover de beroepen gingen, maakt de bouw van drie woningen in twee bouwvolumes mogelijk op een driehoekig perceel tussen de West-Om, de Jezuïetenlaan en De Haag in Gemert – een locatie die voorheen als landerij behoorde tot het kasteelcomplex. Appellante Stichting SSO, die statutair streeft naar behoud van cultuurhistorisch erfgoed in Gemert-Bakel met specifieke aandacht voor het kasteelcomplex en zijn groene omgeving, vreest aantasting van de cultuurhistorische en landschappelijke waarden en geluidsoverlast. Andere appellanten deelden deze bezwaren. Een procedureel belangrijke kwestie betreft het toepasselijke recht: omdat het ontwerpplan op 9 juni 2023 ter inzage is gelegd – vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 – blijft op grond van het overgangsrecht van de Invoeringswet Omgevingswet het oude recht, waaronder de Wet ruimtelijke ordening, van toepassing totdat het bestemmingsplan onherroepelijk is. Als wettelijk kader nam de Afdeling ook het Verdrag van Granada op, dat verplicht tot het voorkomen van ontsiering of vernieling van beschermde erfgoederen. De Afdeling verklaart alle beroepen ongegrond en ziet geen aanleiding voor een proceskostenveroordeling. De volledige inhoudelijke motivering is op basis van de beschikbare tekst niet volledig te reconstrueren, maar de uitkomst betekent dat het bestemmingsplan in stand blijft en BL Huisvesting de herontwikkeling kan voortzetten.