Raad van State oordeelt over herontwikkeling kasteel Gemert
ECLI:NL:RVS:2026:5350, Raad van State, 09-09-2026, 202402005/1/R2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 5 februari 2024 heeft de raad van de gemeente Gemert-Bakel het bestemmingsplan "Ommuurde tuin, kasteel Gemert" vastgesteld. Bij besluit van 19 december 2023 heeft het college van burgemeester en wethouders van Gemert-Bakel een omgevingsvergunning verleend voor de restauratie van de tuinmuur en opstallen, de reconstructie van de kas en de realisatie van 13 patiowoningen in de ommuurde tuin van kasteel Gemert. 3. In de dorpskern van Gemert ligt het kasteel van Gemert. Het kasteelcomplex is aangewezen als rijksmonument en bestaat uit het kasteel, het omliggende tuinpark, de ommuurde tuin en een deel van de omliggende landerijen. Initiatiefnemer BL Huisvesting wil kasteel Gemert in stappen herontwikkelen aan de hand van het Masterplan, dat Hylkema Erfgoed in november 2019 heeft opgesteld. Het bestemmingsplan maakt deel uit van die herontwikkeling en voorziet in de realisatie van 13 patiowoningen in de ommuurde tuin. Het plangebied ligt tussen de Heilige Geestlaan, het Hopveld en het Binderseind. Aan de noordzijde van het plangebied bevindt zich het poortgebouw met daarachter de rest van het kasteelcomplex.
Kern van de zaak
Initiatiefnemer BL Huisvesting wil kasteel Gemert (rijksmonument) herontwikkelen en 13 patiowoningen realiseren in de ommuurde tuin. Een bestemmingsplan is vastgesteld op basis van een masterplan uit 2019. Omwonenden of andere belanghebbenden hebben beroep ingesteld tegen dit bestemmingsplan.
Beslissing van de rechter
De uitspraaktekst is onvolledig aangeleverd, waardoor de uiteindelijke beslissing niet volledig kan worden vastgesteld. Op basis van het beschikbare fragment is wel duidelijk dat de Raad van State het oude recht (Wro, Wabo en Crisis- en herstelwet) van toepassing acht, omdat zowel het ontwerpplan als de omgevingsvergunningaanvraag vóór 1 januari 2024 zijn ingediend.
Impactscore
MiddelDe uitspraak heeft lokale relevantie voor de herontwikkeling van kasteel Gemert en bevestigt gangbaar overgangsrecht. De uitspraaktekst is echter onvolledig, waardoor de daadwerkelijke inhoudelijke impact niet volledig beoordeeld kan worden.
Belangrijkste punten
- 1Op het beroep blijft het recht van vóór 1 januari 2024 van toepassing (Wro, Wabo, Chw), omdat het ontwerpplan op 1 augustus 2023 ter inzage is gelegd (art. 4.6 lid 3 Invoeringswet Omgevingswet).
- 2De omgevingsvergunningaanvraag is ingediend op 26 juni 2023, waardoor ook daarop het oude recht van toepassing blijft (art. 4.3 Invoeringswet Omgevingswet).
- 3Het plangebied betreft een rijksmonument (kasteel Gemert), wat zwaarwegende erfgoedrechtelijke toetsing impliceert.
- 4Het bestemmingsplan voorziet in de realisatie van 13 patiowoningen in de ommuurde tuin van het kasteelcomplex.
- 5De uitspraaktekst is onvolledig; de inhoudelijke beoordeling en het dictum zijn niet beschikbaar voor analyse.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de toepassing van het overgangsrecht van de Invoeringswet Omgevingswet: voor plannen en vergunningen ingediend vóór 1 januari 2024 geldt het oude recht volledig. Dit is relevant voor lopende procedures over bestemmingsplannen die in de overgangsfase vallen.
Praktische impact
Voor BL Huisvesting en de gemeente Gemert betekent dit dat de herontwikkeling van het kasteel wordt beoordeeld op basis van de vertrouwde Wro- en Wabo-systematiek, zonder de nieuwe Omgevingswet-toets. De realisatie van 13 patiowoningen in een rijksmonumentale omgeving blijft onderwerp van geschil.
Onderwerp-impact
De zaak raakt direct aan de spanning tussen ruimtelijke ontwikkeling en erfgoedbescherming bij rijksmonumenten. Herontwikkeling van historische kasteelcomplexen vraagt om zorgvuldige afweging van monumentale waarden tegenover woningbouw.
Samenvatting
Deze zaak betreft een beroepsprocedure bij de Raad van State over een bestemmingsplan voor de herontwikkeling van kasteel Gemert, een rijksmonument in de dorpskern van Gemert. Initiatiefnemer BL Huisvesting wil het kasteelcomplex stapsgewijs herontwikkelen op basis van een Masterplan uit 2019, opgesteld door Hylkema Erfgoed. Concreet voorziet het bestreden bestemmingsplan in de realisatie van 13 patiowoningen in de ommuurde tuin van het kasteelcomplex, gelegen tussen de Heilige Geestlaan, het Hopveld en aangrenzende percelen. Een centrale juridische vraag betreft het toepasselijke recht na de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. De Raad van State stelt vast dat, op grond van artikel 4.6 lid 3 van de Invoeringswet Omgevingswet, het oude recht van toepassing blijft op beroepen tegen bestemmingsplannen waarvan het ontwerp vóór 1 januari 2024 ter inzage is gelegd. Omdat het ontwerpplan op 1 augustus 2023 ter inzage is gelegd en de omgevingsvergunningaanvraag op 26 juni 2023 is ingediend, is de Wet ruimtelijke ordening (Wro), de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en de Crisis- en herstelwet (Chw) van toepassing, niet de nieuwe Omgevingswet. De beschikbare uitspraaktekst is onvolledig: de inhoudelijke beoordeling van de beroepsgronden en het dictum ontbreken. Daardoor kan niet worden vastgesteld of het beroep gegrond, ongegrond of niet-ontvankelijk is verklaard, noch welke overwegingen de Raad van State heeft gehanteerd ten aanzien van de erfgoedwaarden van het rijksmonument en de ruimtelijke aanvaardbaarheid van de voorgenomen woningbouw. De zaak illustreert de complexiteit van herontwikkelingsprojecten bij beschermde monumenten in de overgangsfase naar de nieuwe Omgevingswet.