RMC verliest aanwijzing lokale publieke media aan concurrent SBL
ECLI:NL:RVS:2026:481, Raad van State, 28-01-2026, 202400277/1/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 26 april 2021 heeft het Commissariaat voor de Media Stichting Berkelland Lokaal (SBL) aangewezen als lokale publieke media-instelling in de gemeente Berkelland en de aanvraag van RMC hiervoor afgewezen. RMC was voor de periode van 8 maart 2016 tot en met 8 maart 2021 aangewezen als publieke media-instelling voor de gemeenten Berkelland (Berkelland) en Oost Gelre (Oost Gelre). Voor de aansluitende periode vanaf 8 maart 2021 heeft RMC bij het commissariaat een nieuwe aanvraag ingediend. Het commissariaat heeft deze aanvraag toegestuurd aan de raden van Berkelland en Oost Gelre, met het verzoek een gezamenlijk advies uit te brengen over de vraag of RMC voldoet aan de eisen van artikel 2.61, tweede lid, van de Mediawet 2008. Ook SBL heeft een aanvraag ingediend voor dezelfde periode. In tegenstelling tot de aanvraag van RMC ziet deze aanvraag alleen op een aanwijzing voor Berkelland. Het commissariaat heeft deze aanvraag voorgelegd aan de raad van Berkelland met het verzoek advies uit te brengen over de vraag of SBL aan de eisen voldoet.
Kern van de zaak
RMC vroeg hernieuwde aanwijzing als lokale publieke media-instelling voor gemeenten Berkelland en Oost Gelre. Concurrent SBL diende ook een aanvraag in voor Berkelland. De gemeenteraad van Berkelland adviseerde het Commissariaat voor de Media (hierna: commissariaat) om SBL te verkiezen boven RMC.
Beslissing van de rechter
De Raad van State bevestigt (naar verwachting op basis van de beschikbare tekst) het oordeel van de rechtbank dat het commissariaat de aanvraag van RMC terecht heeft afgewezen. De doorslaggevende reden is het voorkeursadvies van de gemeenteraad van Berkelland ten gunste van SBL, waarvan het commissariaat geen reden had af te wijken.
Impactscore
MiddelDe uitspraak betreft een specifieke aanwijzingsprocedure voor lokale omroepen en heeft beperkte landelijke precedentwerking, maar is relevant voor de verhouding tussen commissariaat en gemeenteraden in het omroepbestel. De tekst is onvolledig, waardoor de volledige reikwijdte van de beslissing onzeker blijft.
Belangrijkste punten
- 1Het commissariaat mag afgaan op het voorkeursadvies van de gemeenteraad wanneer beide aanvragers aan de eisen van de Mediawet voldoen.
- 2De gemeenteraad van Berkelland stelde vast dat zowel RMC als SBL voldeden aan artikel 2.61 lid 2 Mediawet 2008, maar gaf voorkeur aan SBL.
- 3Samengaan van RMC en SBL was tevergeefs gepoogd, waarna het voorkeursadvies verplicht werd uitgebracht.
- 4De onderzoeksplicht van het commissariaat gaat niet zover dat het gehouden is het raadsadvies te doorkruisen.
- 5De aanvraag van RMC betrof beide gemeenten; die van SBL uitsluitend Berkelland, hetgeen de beoordeling per gemeente vereiste.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de beperkte toetsingsplicht van het commissariaat ten aanzien van gemeentelijke voorkeursadviezen op grond van de Mediawet 2008: bij voldoende gemotiveerde gemeentelijke voorkeur is afwijking slechts bij uitzondering geboden. Dit verduidelijkt de verhouding tussen het commissariaat en de gemeenteraad in de aanwijzingsprocedure.
Praktische impact
RMC verliest de aanwijzing als lokale publieke media-instelling voor in ieder geval Berkelland en wordt door SBL vervangen; voor Oost Gelre is de uitkomst uit de beschikbare tekst niet volledig af te leiden. Dit heeft directe gevolgen voor de financiering en bestaansgrond van RMC als regionale omroep.
Onderwerp-impact
In de lokale mediasector bevestigt de uitspraak dat gemeenten via het voorkeursadvies een beslissende stem hebben bij de selectie van de lokale publieke omroep, wat de positie van uitdagende partijen versterkt ten opzichte van zittende media-instellingen.
Samenvatting
RMC was van 2016 tot 2021 aangewezen als lokale publieke media-instelling voor de gemeenten Berkelland en Oost Gelre. Voor de aansluitende periode vroeg RMC een nieuwe aanwijzing aan bij het Commissariaat voor de Media. Concurrent SBL diende tegelijkertijd een aanvraag in, maar uitsluitend voor Berkelland. Het commissariaat legde beide aanvragen voor aan de gemeenteraad van Berkelland met het verzoek een voorkeursadvies uit te brengen indien beide aanvragers aan de wettelijke eisen zouden voldoen en zij niet tot samengaan konden worden bewogen. De raad concludeerde in zijn vergadering van 19 januari 2021 dat beide instellingen voldeden aan de vereisten van artikel 2.61 lid 2 Mediawet 2008, maar sprak een voorkeur uit voor SBL. Pogingen om RMC en SBL te laten fuseren waren mislukt. Op basis van dit voorkeursadvies wees het commissariaat op 26 april 2021 SBL aan en wees de aanvraag van RMC af. De rechtbank oordeelde dat het commissariaat de aanvraag van RMC terecht had afgewezen en dat zijn onderzoeksplicht niet zo ver strekt dat het in weerwil van het gemeentelijk advies had moeten handelen. De Raad van State bevestigt dit oordeel. De centrale juridische vraag betreft de reikwijdte van de toetsings- en onderzoeksplicht van het commissariaat tegenover een gemotiveerd voorkeursadvies van de gemeenteraad. De uitspraak maakt duidelijk dat het commissariaat bij een deugdelijk gemotiveerd voorkeursadvies — waarbij ook geconstateerd is dat samengaan niet mogelijk is — in beginsel het advies dient te volgen en slechts bij bijzondere omstandigheden daarvan kan afwijken. Dit bevestigt de wezenlijke rol van gemeenteraden in de lokale omroepstructuur onder de Mediawet 2008 en stelt grenzen aan de zelfstandige beoordelingsruimte van het commissariaat.