AI-gegenereerde bronnenlijst leidt tot fraudevastelling masterstudente
ECLI:NL:RVS:2026:4745, Raad van State, 12-08-2026, 202601619/1/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij beslissing van 16 december 2025 heeft de Examencommissie van de Erasmus School of History, Culture and Communication wegens fraude de door [appellante] voor het vak Media and Business Transformations (CM4101) ingeleverde Individual Papers 1 en 2 van [appellante] ongeldig verklaard, haar uitgesloten van de deelname aan de herkansing van Individual Paper 1 en haar een berisping gegeven. Bij beslissing van 7 april 2026 heeft het het College van beroep voor de examens van de Erasmus Universiteit Rotterdam het door [appellante] hiertegen ingestelde administratief beroep ongegrond verklaard. [appellante] volgt sinds het studiejaar 2025-2026 de masteropleiding Media & Business aan de Erasmus School of History Culture and Communication. Hiervoor heeft zij het vak Media and Business Transformations (het vak) gevolgd en twee papers ingeleverd, die als deeltoetsen gelden. De examinator van het vak heeft vervolgens aan de examencommissie gemeld dat er naar aanleiding van die deeltoetsen een vermoeden van fraude is gerezen, aangezien de meeste referenties onjuist zijn. [appellante] heeft hierop verklaard dat de onjuistheden in de bronvermelding pas in het laatste stadium van het schrijfproces zijn ontstaan toen zij ChatGPT een bronnenlijst volgens de APA-richtlijnen heeft laten opstellen. Zij is van de juistheid van de bronnenlijst uitgegaan zonder die te controleren. [appellante] betoogt dat het CBE eraan is voorbijgegaan dat het gebruik van AI in de Course guide uitdrukkelijk was toegestaan binnen het vak.
Kern van de zaak
Een masterstudente aan de Erasmus Universiteit gebruikte ChatGPT om een bronnenlijst op te stellen voor twee papers, zonder deze te controleren. De bronnenlijst bleek onjuiste en niet-bestaande bronnen te bevatten. De examencommissie stelde fraude vast; het CBE bevestigde dit oordeel, waarna de studente in beroep ging bij de Raad van State.
Beslissing van de rechter
De Raad van State heeft het beroep van de studente ongegrond verklaard. Doorslaggevend is dat het gebruik van AI voor het opstellen van een bronnenlijst niet was toegestaan, en dat de onjuiste en niet-bestaande bronnen het voor de examinator onmogelijk maakten een juist oordeel te vormen over het kennen en kunnen van de studente.
Impactscore
MiddelDe uitspraak is maatschappelijk relevant gezien de brede inzet van AI-tools door studenten, en geeft duidelijkheid over de grens tussen toegestaan en ongeoorloofd AI-gebruik in academische context. Het betreft echter een toepassing van bestaande fraudenormen op een nieuwe situatie, zonder fundamenteel nieuwe rechtsregels te stellen.
Belangrijkste punten
- 1Gebruik van AI (ChatGPT) voor bronnenlijsten was expliciet niet toegestaan binnen het betreffende vak.
- 2Niet-bestaande en onjuiste bronnen maken beoordeling van het werk onmogelijk, wat als fraude kwalificeert.
- 3De examencommissie handelde op grond van haar waarborgingstaak ex artikel 7.12b lid 1 sub a Whw.
- 4Fraude werd vastgesteld bij twee deeltoetsen, wat de ernst vergroot.
- 5Studievertraging werd als beperkt aangemerkt omdat het vak direct opnieuw gevolgd kan worden.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt dat het ongecontroleerd inzetten van AI-tools voor onderdelen van academisch werk — ook als dit slechts de bronvermelding betreft — als fraude kan worden gekwalificeerd indien dit de beoordeelbaarheid van het werk ondermijnt. Dit sluit aan bij de waarborgingstaak van examencommissies onder de Whw.
Praktische impact
Studenten worden gewaarschuwd dat AI-gebruik voor zelfs ondersteunende taken zoals bronvermelding, zonder verificatie en zonder toestemming, ernstige gevolgen kan hebben, waaronder fraudesancties en studievertraging.
Onderwerp-impact
Voor onderwijsinstellingen onderstreept deze uitspraak het belang van duidelijke en handhaafbare AI-gebruiksregels per vak, en bevestigt dat examencommissies streng mogen optreden bij schendingen daarvan.
Samenvatting
Een masterstudente aan de Erasmus School of History Culture and Communication gebruikte ChatGPT om voor twee papers een bronnenlijst op te stellen conform de APA-richtlijnen. Zij controleerde de door AI gegenereerde lijst niet en ging ervan uit dat deze correct was. De bronnenlijst bleek echter talrijke onjuiste en zelfs niet-bestaande bronnen te bevatten. De examinator meldde een fraudevermoeden aan de examencommissie, die op 16 december 2025 oordeelde dat sprake was van fraude: het gebruik van AI voor bronnenopstelling was expliciet verboden in het vak, en de gebreken in de bronvermelding maakten het onmogelijk te beoordelen waarop de papers waren gebaseerd. Het College van Beroep voor de Examens (CBE) bevestigde op 7 april 2026 dit oordeel. Het CBE overwoog dat de examencommissie haar waarborgingstaak op grond van artikel 7.12b lid 1 sub a van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (Whw) terecht zwaarder had laten wegen dan de belangen van de studente. Daarbij speelde mee dat de fraude bij twee deeltoetsen was gepleegd en als aanzienlijk in omvang en ernst werd beschouwd, terwijl de studievertraging beperkt was omdat het vak in het eerstvolgende blok opnieuw kon worden gevolgd. De Raad van State heeft het beroep van de studente ongegrond verklaard en de beslissing van het CBE in stand gelaten. De juridische kern van de zaak is dat het ongecontroleerde gebruik van een AI-tool voor een expliciet verboden onderdeel van een toetsopdracht — ook al gaat het slechts om de bronvermelding — als fraude kwalificeert wanneer daardoor de beoordeelbaarheid van het werk wezenlijk wordt aangetast. Deze uitspraak biedt hogescholen en universiteiten een duidelijk precedent voor de handhaving van AI-gebruiksregels in het onderwijs.