Raad van State beperkt inzage OM-advies wegens staatsveiligheid
ECLI:NL:RVS:2026:4391, Raad van State, 30-07-2026, 202302725/2/A3
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)[appellant] heeft hoger beroep ingesteld tegen de uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant van 10 maart 2023 in zaak nr. 22/1097. De minister voor Rechtsbescherming heeft de vertrouwelijke versie van één gedingstuk overgelegd en met verwijzing naar artikel 8:29 van de Awb medegedeeld dat uitsluitend de Afdeling kennis zal mogen nemen van dit stuk. Het betreft een advies van het Openbaar Ministerie. [appellant] heeft de minister verzocht om openbaarmaking van een aantal documenten over de landsadvocaat. De minister heeft dat verzoek afgewezen vanwege de veiligheid van de staat en omdat openbaarmaking niet opweegt tegen het belang van eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. De rechtbank heeft overwogen dat de minister dat mocht doen. [appellant] komt op tegen de uitspraak van de rechtbank. De minister heeft de documenten waarop het verzoek van [appellant] ziet aan de Afdeling toegestuurd. Voor deze documenten gaat de Afdeling er zonder verder onderzoek van uit dat alleen zij zelf kennisneemt van de stukken. Dat staat in artikel 2.5.4, vijfde lid, van de Procesregeling bestuursrechterlijke colleges 2026.
Kern van de zaak
Een appellant verzocht de minister om openbaarmaking van documenten over de landsadvocaat. De minister weigerde dit op grond van staatsveiligheid en privacy. In hoger beroep verzoekt de minister tevens de Afdeling te bepalen dat alleen zij kennis neemt van een advies van het Openbaar Ministerie.
Beslissing van de rechter
De Afdeling bestuursrechtspraak wijst het verzoek van de minister toe en bepaalt dat uitsluitend zij kennis neemt van het OM-advies. Het belang van de staatsveiligheid weegt zwaarder dan het belang van de appellant om gelijkelijk over de processtukken te beschikken.
Impactscore
MiddelDe beslissing betreft een procedurele tussenstap (artikel 8:29 Awb) in een individuele zaak en stelt geen nieuwe rechtsregels, maar is relevant als illustratie van de toepassing van geheimhouding wegens staatsveiligheid in openbaarmaakprocedures onder de nieuwe procesregeling van 2026.
Belangrijkste punten
- 1Verzoek tot openbaarmaking van documenten over de landsadvocaat door appellant afgewezen door minister wegens staatsveiligheid en privacybelang
- 2Minister verzoekt op grond van artikel 8:29 Awb beperkte kennisneming van OM-advies: uitsluitend door de Afdeling
- 3Artikel 2.5.4 lid 5 Procesregeling bestuursrechterlijke colleges 2026 bepaalt dat de Afdeling reeds voor andere overgezonden documenten als enige kennisneemt
- 4De Afdeling weegt het beginsel van equality of arms af tegen het belang van staatsveiligheid, waarbij staatsveiligheid de doorslag geeft
- 5Beperkte kennisneming gerechtvaardigd geoordeeld omdat inzage door appellant de veiligheid van de staat in gevaar zou kunnen brengen
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de toepassing van artikel 8:29 Awb in combinatie met de nieuwe Procesregeling bestuursrechterlijke colleges 2026, waarbij staatsveiligheid als zwaarwegend belang kennisneming door een procespartij volledig kan uitsluiten. Dit illustreert de grenzen van het beginsel van hoor en wederhoor in zaken met een staatsveiligheidscomponent.
Praktische impact
Appellant kan geen kennis nemen van het OM-advies waarop de minister zijn weigeringsbesluit mede baseert, wat zijn mogelijkheden om de motivering van de minister in hoger beroep inhoudelijk te betwisten beperkt. De hoofdzaak over de openbaarmaking van de documenten dient nog verder te worden behandeld.
Onderwerp-impact
In Woo-gerelateerde procedures waarbij staatsveiligheid in het geding is, bevestigt deze beslissing dat overheidsinstanties met succes volledige geheimhouding van onderliggende adviezen kunnen bewerkstelligen, ook richting de verzoekende partij zelf.
Samenvatting
In deze zaak had appellant de minister verzocht om openbaarmaking van een aantal documenten die betrekking hebben op de landsadvocaat. De minister weigerde dit verzoek op twee gronden: de veiligheid van de staat en het belang van eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. De rechtbank oordeelde eerder dat de minister deze weigering mocht handhaven. Appellant ging in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. In het kader van dit hoger beroep zond de minister de betreffende documenten toe aan de Afdeling. Op grond van artikel 2.5.4, vijfde lid, van de Procesregeling bestuursrechterlijke colleges 2026 neemt de Afdeling van die stukken reeds zonder verder onderzoek als enige kennis. Daarnaast verzocht de minister de Afdeling op grond van artikel 8:29 Awb te bepalen dat ook van een advies van het Openbaar Ministerie uitsluitend de Afdeling kennis zou mogen nemen. Dit advies bevat informatie over de veiligheid van de staat en vormt tevens de motivering voor het ministeriële besluit. De rechtsvraag die de Afdeling diende te beantwoorden was of de beperkte kennisneming van het OM-advies gerechtvaardigd is. Bij die beoordeling speelt enerzijds het belang dat partijen gelijkelijk over relevante processtukken beschikken (equality of arms) en het belang van een zorgvuldige rechterlijke oordeelsvorming. Anderzijds staat daartegenover het risico dat kennisneming door appellant de veiligheid van de staat in gevaar brengt. Na kennisneming van het advies oordeelt de Afdeling dat het inderdaad informatie bevat die betrekking heeft op de staatsveiligheid. Het belang van staatsveiligheid weegt naar het oordeel van de Afdeling zwaarder dan het processuele belang van appellant bij inzage. De Afdeling wijst het verzoek van de minister dan ook toe en bepaalt dat uitsluitend zij kennis neemt van het OM-advies. De hoofdzaak over de rechtmatigheid van de weigering tot openbaarmaking dient nog te worden voortgezet.