Bij tussenuitspraak van 4 december 2024, ECLI:NL:RVS:2024:5005, heeft de Afdeling de raad van de gemeente Hengelo opgedragen om binnen 26 weken na verzending van deze tussenuitspraak de daarin omschreven gebreken in het besluit van 24 november 2021 tot vaststelling van het bestemmingsplan "Vooroorlogse Wijken omgeving Heemafterrein-Bornsestraat" te herstellen. De Afdeling heeft in de tussenuitspraak van 4 december 2024 verschillende gebreken geconstateerd. Zo heeft de Afdeling in overweging 6.4 overwogen dat er sprake was van strijd met artikel 3.1.6, eerste lid, onder c, van het Besluit omgevingsrecht, omdat de raad heeft nagelaten om de uitkomst van het advies van en het overleg met de Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE) op te nemen in de plantoelichting. Hierdoor is ook onduidelijk of, en zo ja, op welke wijze de adviezen van de RCE in de besluitvorming zijn betrokken. In overweging 7.2 van de tussenuitspraak heeft de Afdeling overwogen dat sprake is van strijd met de "Woonvisie Hengelo 2016-2026". De woningen die met het bestemmingsplan mogelijk worden gemaakt zijn namelijk niet opgenomen in het Woningbouwprogramma 2023-2032, dat deel uitmaakt van de Woonvisie.

Kern van de zaak

Erfgoedverenigingen, bewonersverenigingen en andere belanghebbenden procedeerden tegen het bestemmingsplan 'Vooroorlogse Wijken omgeving Heemafterrein-Bornsestraat' van de gemeente Hengelo, vastgesteld op 24 november 2021. Het plan maakte nieuwe woningbouw mogelijk, maar appellanten stelden dat het plan gebreken vertoonde op het gebied van cultureel erfgoed, parkeren, woningbouwprogrammering en bezonning.

Beslissing van de rechter

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verklaart de beroepen gegrond en vernietigt het bestemmingsplan van de gemeente Hengelo. Doorslaggevend zijn meerdere gebreken: strijd met het Besluit omgevingsrecht (geen vermelding RCE-advies), strijd met de Woonvisie (woningen niet opgenomen in Woningbouwprogramma), onvoldoende gemotiveerde afwijking van parkeernormen en onvoldoende motivering van de bezonningseffecten voor omwonenden.

38van 100

Impactscore

Middel

De uitspraak is relevant voor de gemeente Hengelo en vergelijkbare woningbouwplannen nabij erfgoedgebieden, maar stelt geen nieuwe rechtsregels; zij past bestaande motiveringsvereisten toe in een specifieke lokale context.

Belangrijkste punten

1Plantoelichting miste uitkomst van het advies van en overleg met de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, in strijd met artikel 3.1.6 lid 1 onder c Bro
2De voorziene woningen waren niet opgenomen in het Woningbouwprogramma 2023-2032, onderdeel van de Woonvisie Hengelo 2016-2026
3Gehanteerde parkeernorm van 1,3 parkeerplaats per woning week ongemotiveerd af van de gemeentelijke Nota Autoparkeren 2008-2012
4Raad motiveerde onvoldoende waarom het plan geen onaanvaardbare aantasting vormt van de bezonningssituatie, met name voor bewoners van 'de Paladijn'
5Herstelpoging via gewijzigde plantoelichting (besluit 6 april 2025) voldeed niet; beroepen werden van rechtswege ook tegen dit herstelbesluit gericht

Impactanalyse

Juridische impact

De uitspraak bevestigt dat gemeenten bij woningbouwbestemmingsplannen aantoonbaar moeten voldoen aan alle formele motiveringsvereisten, waaronder integratie van RCE-adviezen en afstemming op vigerende woonvisies en parkeernota's. Gebreken in de plantoelichting kunnen ook na een tussenuitspraak en herstelbesluit tot integrale vernietiging leiden.

Praktische impact

De gemeente Hengelo moet een nieuw bestemmingsplan opstellen dat voldoet aan alle geconstateerde vereisten, wat de beoogde woningbouw in de vooroorlogse wijken rondom het Heemafterrein verder vertraagt. Erfgoedverenigingen en omwonenden worden in het gelijk gesteld en ontvangen een proceskostenvergoeding.

Onderwerp-impact

In de context van erfgoedbescherming en ruimtelijke ordening onderstreept deze uitspraak het belang van zorgvuldige documentatie van erfgoedadviezen en afstemming op gemeentelijk beleid bij plannen in historisch gevoelige gebieden.

Samenvatting

In deze einduitspraak, volgend op een tussenuitspraak van 4 december 2024, vernietigt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State het bestemmingsplan 'Vooroorlogse Wijken omgeving Heemafterrein-Bornsestraat' van de gemeente Hengelo, vastgesteld op 24 november 2021. Het plan was bedoeld om woningbouw mogelijk te maken in een historisch gebied, maar stuitte op bezwaren van erfgoedverenigingen, een appartementenvereniging en andere belanghebbenden. De Afdeling had in de tussenuitspraak vier wezenlijke gebreken geïdentificeerd. Ten eerste ontbrak in de plantoelichting de uitkomst van het advies van en het overleg met de Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE), hetgeen in strijd is met artikel 3.1.6, eerste lid, onder c, van het Besluit omgevingsrecht. Daardoor was ook onduidelijk in hoeverre de RCE-adviezen bij de besluitvorming waren betrokken. Ten tweede bleken de in het plan voorziene woningen niet te zijn opgenomen in het Woningbouwprogramma 2023-2032, dat deel uitmaakt van de gemeentelijke Woonvisie 2016-2026, waardoor het plan in strijd was met het eigen woningbouwbeleid van de gemeente. Ten derde week de gehanteerde parkeernorm van 1,3 parkeerplaats per woning af van de gemeentelijke Nota Autoparkeren 2008-2012, zonder dat deze afwijking was gemotiveerd. Ten vierde had de raad onvoldoende onderbouwd dat het plan niet leidt tot een onaanvaardbare verslechtering van de bezonningssituatie voor omwonenden, met name voor de bewoners van appartementencomplex 'de Paladijn'. Na de tussenuitspraak paste de raad de plantoelichting aan via een herstelbesluit van 6 april 2025, maar dit bleek onvoldoende om de gebreken te helen. De beroepen werden van rechtswege mede gericht tegen dit herstelbesluit. De Afdeling verklaart de beroepen gegrond, vernietigt het bestemmingsplan en veroordeelt de gemeente tot vergoeding van proceskosten. De gemeente dient een geheel nieuw besluit te nemen dat wél voldoet aan de motiveringsvereisten en gemeentelijk beleid.

Bron: Rechtspraak.nl Open Data· Geanalyseerd op 23 juli 2026 met claude-sonnet-4-6

Originele uitspraak

38van 100

MiddelLees toelichting ↓