Wijzigingsplan Nieuwe Drostendiep vernietigd wegens gebrekkige onderbouwing
ECLI:NL:RVS:2026:2438, Raad van State, 29-04-2026, 202207484/1/R3
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 27 september 2022 heeft het college het wijzigingsplan "Nieuwe Drostendiep" vastgesteld. Het wijzigingsplan wijzigt de bestemming van een aantal verspreid liggende agrarische percelen rond het Nieuwe Drostendiep naar natuur om de natuurontwikkeling en de herinrichting van het stroomgebied Nieuwe Drostendiep planologisch mogelijk te maken. Het college heeft het wijzigingsplan vastgesteld met toepassing van de wijzigingsbevoegdheid die is opgenomen in de artikelen 3.8.1, aanhef en onder i, en 4.7.1, aanhef en onder g, van de regels van het bestemmingsplan "Buitengebied". [appellanten] wonen aan de [locatie A] in Benneveld en exploiteren op die locatie een melkveebedrijf. Ook zijn zij eigenaren van een aantal nabij gelegen agrarische gronden die in gebruik zijn als grasland of worden gebruikt om onder meer mais en aardappelen te verbouwen. [appellanten] vrezen schade en nadelige gevolgen voor hun bedrijfsvoering onder andere door vernatting van hun gronden als gevolg van de uitvoering van het wijzigingsplan. Zij hebben daarom beroep ingesteld tegen het wijzigingsplan.
Kern van de zaak
Agrariërs in Benneveld hebben beroep ingesteld tegen een wijzigingsplan dat agrarische percelen rond het Nieuwe Drostendiep omzet naar natuur. Zij vrezen vernatting van hun gronden en schade aan hun melkveebedrijf als gevolg van de herinrichting van het stroomgebied. Het college van de gemeente Coevorden had het wijzigingsplan vastgesteld om natuurontwikkeling planologisch mogelijk te maken.
Beslissing van de rechter
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft het bestreden besluit tot vaststelling van het wijzigingsplan vernietigd. Als gevolg hiervan maakt het plan geen onderdeel meer uit van het tijdelijke omgevingsplan van de gemeente Coevorden, en dient het college proceskosten te vergoeden. De precieze doorslaggevende reden is niet volledig uit de beschikbare tekst af te leiden, maar de vernietiging impliceert een gebrek in de besluitvorming.
Impactscore
MiddelDe uitspraak heeft praktische relevantie voor de betrokken agrariërs en illustreert het overgangsrecht Omgevingswet, maar betreft een gebiedsspecifiek wijzigingsplan zonder brede precedentwerking; de impact wordt bovendien beperkt doordat het projectplan al grotendeels is uitgevoerd.
Belangrijkste punten
- 1Op de procedure is het oude recht (Wet ruimtelijke ordening) van toepassing omdat het ontwerpplan vóór 1 januari 2024 ter inzage is gelegd (artikel 4.6 lid 3 Invoeringswet Omgevingswet).
- 2Het wijzigingsplan zet agrarische percelen om naar natuur ten behoeve van herinrichting stroomgebied Nieuwe Drostendiep.
- 3Het projectplan van het waterschap is reeds onherroepelijk en grotendeels uitgevoerd ten tijde van de uitspraak.
- 4De Afdeling vernietigt het vaststellingsbesluit, waardoor het wijzigingsplan geen deel meer uitmaakt van het tijdelijke omgevingsplan.
- 5Een nieuw te nemen besluit valt wél onder de Omgevingswet en bijbehorende regelgeving.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de toepasselijkheid van het overgangsrecht bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet voor procedures over vóór 2024 ter inzage gelegde ontwerpplannen. Een nieuw besluit moet worden genomen onder de Omgevingswet, wat een complicerende factor vormt gezien de reeds (grotendeels) uitgevoerde projectplannen.
Praktische impact
De appellanten-agrariërs hebben met de vernietiging een procedurele overwinning behaald, maar het waterschap heeft het projectplan al grotendeels uitgevoerd, zodat de feitelijke gevolgen voor hun bedrijfsvoering en gronden in praktijk beperkt worden teruggedraaid. Het college moet een nieuw besluit nemen, nu onder de Omgevingswet.
Onderwerp-impact
Voor natuurontwikkelingsprojecten in combinatie met waterbeheerswerken onderstreept deze uitspraak het belang van een deugdelijke planologische onderbouwing die de belangen van omliggende agrariërs afdoende weegt, ook wanneer uitvoering al is gestart.
Samenvatting
Deze uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State betreft het beroep van agrariërs uit Benneveld tegen het wijzigingsplan 'Nieuwe Drostendiep' van de gemeente Coevorden. Het wijzigingsplan wijzigde de bestemming van verspreid liggende agrarische percelen rond het Nieuwe Drostendiep naar natuur, om de herinrichting van het stroomgebied en de uitvoering van het projectplan van het waterschap planologisch mogelijk te maken. De appellanten exploiteren ter plaatse een melkveebedrijf en bezitten omliggende agrarische gronden; zij vrezen vernatting en schade aan hun bedrijfsvoering als gevolg van de planuitvoering. Een voorvraag betrof het toepasselijke recht: omdat het ontwerpplan op 4 juli 2022 ter inzage was gelegd, vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024, blijft op grond van artikel 4.6 lid 3 van de Invoeringswet Omgevingswet het oude recht — waaronder de Wet ruimtelijke ordening — van toepassing tot het plan onherroepelijk is. De Afdeling heeft het vaststellingsbesluit vernietigd. Hoewel de volledige motivering uit de beschikbare tekst niet volledig reconstrueerbaar is, volgt uit de beslissing dat het college een nieuw besluit moet nemen. Daarbij geldt dat dit nieuwe besluit wél onder de Omgevingswet en de bijbehorende omgevingsrechtelijke regels valt, nu het wijzigingsplan door de vernietiging geen deel meer uitmaakt van het tijdelijke omgevingsplan van Coevorden. Het college is tevens veroordeeld tot betaling van proceskosten. Complicerende factor is dat het waterschap het projectplan voor Fase 1 reeds onherroepelijk had vastgesteld en grotendeels had uitgevoerd ten tijde van de zitting. De feitelijke situatie ter plaatse is daarmee al ingrijpend gewijzigd, wat de praktische betekenis van de vernietiging voor de appellanten beperkt. De uitspraak benadrukt het belang van een zorgvuldige planologische onderbouwing bij bestemmingswijzigingen ten behoeve van natuur en waterbeheer, in het bijzonder waar agrarische belangen in het geding zijn.