Hoge Raad stelt eisen aan hoorplicht bij zorgmachtiging

Samenvatting

Deze uitspraak van de Hoge Raad van 5 juni 2026 betreft een cassatieprocedure over een zorgmachtiging die de rechtbank had verleend op grond van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). De betrokkene was niet verschenen bij de mondelinge behandeling, waarop de rechtbank oordeelde dat hij niet bereid was zich te laten horen, en vervolgens een zorgmachtiging verleende voor de duur van drie weken. In cassatie klaagde betrokkene dat dit oordeel onbegrijpelijk was en dat de rechtbank de machtiging voor die duur niet had mogen verlenen. De centrale juridische vraag is wanneer een rechter rechtsgeldig kan vaststellen dat een betrokkene niet bereid is zich te doen horen in de zin van art. 6:1 lid 1 Wvggz, en welke motivering daarvoor vereist is. De Hoge Raad overweegt dat de hoorplicht in de Wvggz verder gaat dan het algemene beginsel van hoor en wederhoor: zij strekt er ook toe te waarborgen dat niemand verplichte zorg opgelegd krijgt zonder persoonlijk door de rechter gehoord te zijn. Mede daarom moet de rechter die meent dat de bereidheid tot horen ontbreekt, dit uitdrukkelijk vaststellen in zijn beschikking en de gronden daarvoor vermelden. Het is daarbij niet noodzakelijk dat de betrokkene zelf heeft verklaard niet bereid te zijn; voldoende is dat dit kan worden afgeleid uit zijn gedragingen, waaronder de reactie op pogingen van de rechter om hem in zijn woon- of verblijfplaats te horen. De Hoge Raad voegt hieraan toe dat de vaststelling van niet-bereidheid bij een niet-verschenen betrokkene in ieder geval veronderstelt dat de betrokkene bekend was met de zitting. Met deze uitspraak biedt de Hoge Raad een bindend toetsingskader voor rechtbanken en versterkt hij de procedurele rechtsbescherming van personen in gedwongen zorgprocedures.