Hoge Raad: Nederlandse proceskostenregeling niet strijdig met Unierecht

Samenvatting

In deze cassatieprocedure stond centraal de vraag of de Nederlandse forfaitaire regeling voor proceskostenvergoeding in het bestuursrecht, neergelegd in het Besluit proceskosten bestuursrecht, verenigbaar is met het Unierecht. Belanghebbende betoogde dat de forfaitaire vergoeding tekortschiet en dat, vanwege gekwalificeerde schendingen van het Unierecht, rechtstreeks aanspraak bestaat op volledige vergoeding van de werkelijke kosten van rechtsbijstand – zowel in de bezwaarfase als in de beroeps- en hogerberoepsprocedure. De Hoge Raad verwerpt dit betoog en verklaart het cassatieberoep ongegrond. De beslissing wordt gegeven zonder uitvoerige motivering, nu artikel 81 lid 1 van de Wet op de rechterlijke organisatie bepaalt dat een nadere toelichting achterwege kan blijven als de klachten niet noodzaken tot beantwoording van rechtsvragen die van belang zijn voor de rechtseenheid of de rechtsontwikkeling. De Hoge Raad verwijst uitdrukkelijk naar zijn arrest van 17 juli 2026 (ECLI:NL:HR:2026:1244), waarin hij in overwegingen 4.8.1 tot en met 4.12.5 reeds uitgebreid heeft gemotiveerd waarom de Nederlandse proceskostenregeling de Unierechtelijke toets doorstaat en waarom er geen aanleiding bestaat prejudiciële vragen te stellen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. Dit arrest sluit daarbij aan en consolideert die lijn. De praktische betekenis is helder: belastingplichtigen en andere justitiabelen in het bestuursrecht blijven gebonden aan de forfaitaire proceskostenvergoeding, ook wanneer zij succesvol een beroep op Unierecht doen. Een gekwalificeerde schending van Unierecht schept geen automatisch recht op vergoeding van werkelijke advocaatkosten. Dit beperkt de financiële genoegdoening voor burgers die omvangrijke rechtsbijstandskosten hebben gemaakt in Unierechtelijke procedures.