Hoge Raad verwerpt claim op volledige proceskostenvergoeding EU-recht
ECLI:NL:HR:2026:1741, Hoge Raad, 23-10-2026, 25/00627
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Belasting van personenauto’s en motorrijwielen. Diverse klachten over schending van Unierecht. Geen reden voor stellen van prejudiciële vragen aan Hof van Justitie.
Kern van de zaak
Een belastingplichtige (belanghebbende) stelde dat de Nederlandse forfaitaire proceskostenvergoeding in het bestuursrecht in strijd is met het Unierecht. Hij betoogde recht te hebben op volledige vergoeding van zijn rechtsbijstandskosten wegens gekwalificeerde schendingen van EU-recht door de belastingautoriteiten.
Beslissing van de rechter
De Hoge Raad verklaart het beroep in cassatie ongegrond zonder nadere motivering op grond van artikel 81 lid 1 Wet RO. De klachten over strijdigheid van het Besluit proceskosten bestuursrecht met het Unierecht en de claim op volledige proceskostenvergoeding falen, in lijn met het eerder gewezen arrest HR 17 juli 2026 (ECLI:NL:HR:2026:1244).
Impactscore
MiddelDe uitspraak consolideert bestaande rechtspraak (HR 17 juli 2026) en voegt geen nieuwe rechtsnormen toe; de afdoening via art. 81 Wet RO beperkt de precedentwerking, maar de bevestiging van de forfaitaire regeling heeft praktische betekenis voor een grote groep belastingplichtigen.
Belangrijkste punten
- 1De forfaitaire proceskostenvergoeding uit het Besluit proceskosten bestuursrecht is volgens de Hoge Raad niet in strijd met het Unierecht.
- 2De Hoge Raad ziet geen aanleiding prejudiciële vragen te stellen aan het HvJEU, verwijzend naar HR 17 juli 2026 (ECLI:NL:HR:2026:1244).
- 3Afdoening zonder motivering op grond van art. 81 lid 1 Wet RO: de zaak stelt geen rechtsvragen die van belang zijn voor de eenheid of ontwikkeling van het recht.
- 4De stelling dat gekwalificeerde schendingen van Unierecht aanleiding geven tot volledige proceskostenvergoeding wordt verworpen.
- 5Er wordt geen proceskostenveroordeling uitgesproken in de cassatieprocedure.
Impactanalyse
Juridische impact
De Hoge Raad bevestigt — in lijn met zijn arrest van 17 juli 2026 — dat de Nederlandse forfaitaire proceskostenregeling in het bestuursrecht Unierechtelijk houdbaar is en dat er geen verplichting bestaat tot volledige vergoeding van rechtsbijstandskosten, ook niet bij veronderstelde gekwalificeerde Unierechtschendingen.
Praktische impact
Belastingplichtigen en andere bestuursrechtelijke procespartijen kunnen niet via een beroep op Unierecht hogere proceskostenvergoedingen afdwingen dan de forfaitaire tarieven van het Besluit proceskosten bestuursrecht toestaan.
Onderwerp-impact
Voor belastingzaken met een Unierechtelijke component blijft de forfaitaire proceskostenvergoeding het uitgangspunt; de weg naar volledige kostenvergoeding langs EU-rechtelijke weg blijft afgesloten.
Samenvatting
In deze belastingzaak klaagde een belastingplichtige (belanghebbende) over de hoogte van de toegekende proceskostenvergoeding voor rechtsbijstand in bezwaar, beroep en hoger beroep. De kern van het geschil betrof de vraag of de Nederlandse regeling voor proceskostenvergoeding in het bestuursrecht — zoals neergelegd in het Besluit proceskosten bestuursrecht (Bpb) — in strijd is met het Unierecht. Belanghebbende betoogde bovendien dat er sprake was van gekwalificeerde schendingen van EU-recht, op grond waarvan hij rechtstreeks aanspraak zou kunnen maken op volledige vergoeding van zijn werkelijke advocaatkosten. De Hoge Raad verwierp alle klachten op dit punt en verklaarde het beroep in cassatie ongegrond. De afdoening geschiedde zonder nadere motivering, op de voet van artikel 81 lid 1 van de Wet op de rechterlijke organisatie, omdat de klachten geen vragen opwerpen die van belang zijn voor de rechtseenheid of rechtsontwikkeling. De Hoge Raad verwees voor zijn inhoudelijke oordeel uitdrukkelijk naar de rechtsoverwegingen 4.8.1 tot en met 4.12.5 van het arrest van 17 juli 2026 (ECLI:NL:HR:2026:1244), waarin hij reeds had geoordeeld dat de forfaitaire proceskostenvergoeding Unierechtelijk toelaatbaar is. Om dezelfde redenen zag de Hoge Raad geen aanleiding prejudiciële vragen te stellen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. Deze uitspraak bevestigt daarmee definitief dat belastingplichtigen en andere bestuursrechtelijke procespartijen niet via een beroep op het Unierecht — ook niet via de leerstukken van effectiviteitsbeginsel of Francovich-aansprakelijkheid — kunnen afdwingen dat de rechter van het Bpb-forfait afwijkt en een volledige proceskostenvergoeding toekent. De praktische betekenis is dat de toegang tot een hogere kostenvergoeding langs deze weg is afgesloten, zelfs wanneer overheidsorganen Unierechtelijke normen hebben geschonden.