Hoge Raad: Nederlandse proceskostenregeling bestuursrecht EU-proof

Samenvatting

In deze cassatieprocedure stond centraal of de Nederlandse forfaitaire regeling voor proceskostenvergoeding in het bestuursrecht – neergelegd in het Besluit proceskosten bestuursrecht – verenigbaar is met artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. De zaak betreft een belastingplichtige (belanghebbende) die bij het Gerechtshof een (gedeeltelijke) proceskostenvergoeding had gekregen na het intrekken van een incidenteel hoger beroep door de Inspecteur. Het Hof had de vergoeding gematigd omdat het incidentele hoger beroep een ondergeschikt punt in het geschil zou betreffen. Middel I klaagde dat deze motivering onbegrijpelijk was en dat de toegekende vergoeding niet voldeed aan de eisen van artikel 47 EU-Handvest. Middel II stelde dat bij een voldoende gekwalificeerde schending van Unierecht het EU-recht een volledige vergoeding van de werkelijke proceskosten vereist, zodat het Hof ten onrechte slechts een forfaitaire vergoeding had vastgesteld aan de hand van nationale regels. De Hoge Raad verwerpt beide middelen en verklaart het beroep in cassatie ongegrond. Daarmee bevestigt de Hoge Raad dat de Nederlandse proceskostenregeling in het bestuursrecht in beginsel verenigbaar is met de effectieve rechtsbeschermingsverplichting van artikel 47 EU-Handvest. Het Unierecht – ook bij een voldoende gekwalificeerde schending ervan – vereist geen integrale vergoeding van daadwerkelijk gemaakte proceskosten zolang de nationale regeling effectieve rechtsbescherming niet onmogelijk of uiterst moeilijk maakt. De uitspraak heeft aanzienlijke praktische betekenis: belastingplichtigen en andere bestuursrechtelijke procespartijen kunnen niet met een beroep op het EU-Handvest de forfaitaire begrenzing van proceskostenvergoeding doorbreken. De Hoge Raad ziet evenmin aanleiding voor een proceskostenveroordeling in cassatie.