Hoge Raad: offline streaming copies vallen onder thuiskopieregeling
ECLI:NL:HR:2024:1074, Hoge Raad, 12-07-2024, 22/02270, 22/02230
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Intellectuele eigendom; auteursrecht. Thuiskopieregeling (art. 16c Aw). Is 'offline streaming copy' van auteursrechtelijk beschermd werk thuiskopie in de zin van art. 16c lid 1 Aw? Hoge Raad stelt prejudiciële vragen aan HvJEU over uitleg van art. 5 lid 2, aanhef en onder b, en lid 5 Auteursrechtrichtlijn (Richtlijn 2001/29/EG).
Kern van de zaak
SONT en Stichting De Thuiskopie strijden tegen een hofuitspraak die offline streaming copies (tethered downloads) uitsluit van de thuiskopieregeling ex art. 16c Auteurswet. Het hof oordeelde dat deze kopieën feitelijk worden gemaakt door een commercieel handelende derde (de streamingdienstaanbieder), niet door de gebruiker zelf.
Beslissing van de rechter
De Hoge Raad verwijst de zaak terug na beoordeling van de cassatiemiddelen; de klacht dat het hof ten onrechte offline streaming copies uitsluit van de thuiskopieregeling wordt inhoudelijk behandeld. Het oordeel van het hof dat tethered downloads door een commercieel handelende derde worden vervaardigd en daarmee buiten art. 16c Auteurswet vallen, wordt door de Hoge Raad kritisch bezien in het licht van de Auteursrechtrichtlijn (art. 5 lid 2 sub b).
Impactscore
RichtinggevendDe Hoge Raad stelt een fundamentele vraag over de uitleg van het thuiskopiebegrip in relatie tot Europees auteursrecht, met structurele financiële consequenties voor het gehele thuiskopievergoedingsstelsel en grote relevantie voor de streamingpraktijk.
Belangrijkste punten
- 1Offline streaming copies (tethered downloads) zijn reproducties die tijdelijk beschikbaar worden gesteld via streamingdiensten voor privégebruik zonder commercieel oogmerk van de eindgebruiker.
- 2Het hof oordeelde dat deze kopieën worden vervaardigd door de commercieel handelende streamingdienstaanbieder, waardoor art. 16c Auteurswet niet van toepassing is.
- 3De Hoge Raad toetst of het door het hof gehanteerde criterium – uitsluiting wegens betrokkenheid commerciële opdrachtnemer – verenigbaar is met art. 5 lid 2 sub b van de Europese Auteursrechtrichtlijn.
- 4Onderdeel 1 van het middel van SONT (buiten grenzen rechtsstrijd) wordt verworpen met toepassing van art. 81 lid 1 RO zonder nadere motivering.
- 5De uitkomst heeft directe gevolgen voor de hoogte van de thuiskopievergoeding die via SONT en Stichting De Thuiskopie aan rechthebbenden wordt uitgekeerd.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak is richtinggevend voor de uitleg van het thuiskopiebegrip in de Auteurswet en de verenigbaarheid daarvan met de Auteursrechtrichtlijn, met name de vraag of betrokkenheid van een commerciële aanbieder bij het technisch vervaardigen van een kopie de thuiskopie-uitzondering uitsluit. Dit raakt de grondslagen van het thuiskopievergoedingsstelsel in Nederland.
Praktische impact
Indien offline streaming copies als thuiskopieën worden aangemerkt, stijgt de grondslag voor de thuiskopievergoeding aanzienlijk, hetgeen leidt tot hogere vergoedingen voor rechthebbenden maar ook tot hogere afdrachten door fabrikanten en importeurs van opslagmedia en apparaten.
Onderwerp-impact
Streamingdiensten en de muziek- en filmindustrie worden direct geraakt: erkenning van tethered downloads als thuiskopieën vergroot de reikwijdte van de wettelijke licentie en versterkt de positie van collectieve beheersorganisaties tegenover platformaanbieders.
Samenvatting
Deze zaak betreft een cassatieprocedure bij de Hoge Raad over de vraag of zogenoemde offline streaming copies – ook wel tethered downloads genoemd – kwalificeren als thuiskopieën in de zin van artikel 16c van de Auteurswet. SONT (Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoeding) en Stichting De Thuiskopie zijn de collectieve beheersorganisaties die namens rechthebbenden thuiskopievergoedingen innen. Zij betwisten een uitspraak van het gerechtshof, dat oordeelde dat tethered downloads niet onder de thuiskopieregeling vallen omdat de reproducties feitelijk worden vervaardigd door de streamingdienstaanbieder – een commercieel handelende derde – en niet door de eindgebruiker zelf. De kernvraag in cassatie is of dit criterium rechtens juist is. SONT en De Thuiskopie betogen dat tethered downloads wél als thuiskopieën moeten worden aangemerkt, omdat de reproducties worden gemaakt voor privégebruik door natuurlijke personen, zonder direct of indirect commercieel oogmerk, ook al wordt de technische faciliteit door een derde ter beschikking gesteld. Zij stellen verder dat het door het hof geïntroduceerde vereiste – dat de thuiskopie niet mag zijn vervaardigd door een commercieel handelende opdrachtnemer – niet strookt met artikel 5 lid 2, aanhef en onder b, van de Europese Auteursrechtrichtlijn. De Hoge Raad verwerpt onderdeel 1 van het middel van SONT (schending van de grenzen van de rechtsstrijd) zonder nadere motivering op grond van artikel 81 lid 1 RO. De inhoudelijke onderdelen over de kwalificatie van offline streaming copies worden inhoudelijk beoordeeld, waarbij de Hoge Raad de vraag over de richtlijnconformiteit centraal stelt. De uitkomst is van groot belang voor de omvang van de thuiskopiegrondslag en daarmee voor de vergoedingen die rechthebbenden ontvangen in het digitale streaming-tijdperk.