Hoge Raad: dynamisch incorporatiebeding gaat over bij overgang onderneming
ECLI:NL:HR:2024:1068, Hoge Raad, 12-07-2024, 23/00763
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Arbeidsrecht. Overgang onderneming, art. 7:663 BW, dynamisch incorporatiebeding cao. Maatstaven HvJEU 27 april 2017, ECLI:EU:C:2017:317 (Asklepios). Afstand van bij overgang bestaande rechten?
Kern van de zaak
Werknemers en een verkrijgende onderneming twistten over de vraag of een dynamisch incorporatiebeding – dat automatisch verwijst naar telkens geldende cao-bepalingen – bij overgang van onderneming zijn dynamische karakter behoudt. Inzet was of de verkrijger gebonden blijft aan toekomstige cao-wijzigingen waarover hij zelf niet heeft onderhandeld.
Beslissing van de rechter
De Hoge Raad behandelt eerst het voorwaardelijke incidentele beroep omdat dit de verste strekking heeft. Op basis van het HvJEU Asklepios-arrest (27 april 2017) beoordeelt de Hoge Raad of een dynamisch incorporatiebeding bij overgang zijn dynamische karakter verliest omdat de verkrijger naar Nederlands recht onvoldoende mogelijkheden heeft arbeidsvoorwaarden eenzijdig aan te passen; de uitkomst knoopt aan bij het vereiste billijke evenwicht tussen werknemers- en verkrijgersbelangen.
Impactscore
HoogHet betreft een Hoge Raad-uitspraak die Europees recht (Richtlijn 2001/23 en het Asklepios-arrest) toepast op Nederlands arbeidsrecht bij overgang van onderneming, een voor de praktijk veel voorkomende rechtsvraag met brede gevolgen voor werkgevers en werknemers.
Belangrijkste punten
- 1Het HvJEU Asklepios-arrest vereist een billijk evenwicht tussen werknemersbelangen en belangen van de verkrijger bij overgang van onderneming.
- 2Richtlijn 2001/23 verplicht tot overname van arbeidsvoorwaarden, maar moet de verkrijger ook de mogelijkheid laten aanpassingen door te voeren die zijn bedrijfsvoering vergen.
- 3De vrijheid van ondernemerschap speelt een rol bij de uitleg van artikel 3 van Richtlijn 2001/23 ten aanzien van dynamische incorporatiebedingen.
- 4De Hoge Raad behandelt het voorwaardelijke incidentele middel als eerste vanwege de verste strekking ervan.
- 5De arbeidsovereenkomst bevat een eenzijdig wijzigingsbeding (artikel 16) en een incorporatiebeding dat verwijst naar de arbeidsvoorwaarden zoals geldend vanaf een bepaalde datum.
Impactanalyse
Juridische impact
Deze uitspraak verduidelijkt de Nederlandse toepassing van het Asklepios-criterium bij overgang van onderneming en stelt normen voor wanneer een dynamisch incorporatiebeding zijn werking behoudt of verliest na overgang. Dit is relevant voor de uitleg van artikel 7:663 BW en Richtlijn 2001/23.
Praktische impact
Verkrijgers bij overgang van onderneming dienen rekening te houden met de mogelijkheid gebonden te blijven aan toekomstige cao-wijzigingen, terwijl zij tegelijkertijd voldoende ruimte moeten hebben om arbeidsvoorwaarden aan te passen voor een gezonde bedrijfsvoering.
Onderwerp-impact
Voor arbeidsrelaties bij overgang van onderneming schept dit arrest duidelijkheid over de reikwijdte van dynamische incorporatiebedingen en de verplichtingen van verkrijgende partijen ten aanzien van cao-gebondenheid.
Samenvatting
Deze zaak draait om de vraag of een dynamisch incorporatiebeding in een arbeidsovereenkomst – een beding dat de werknemer automatisch bindt aan steeds geldende cao-bepalingen – bij overgang van onderneming zijn dynamische karakter behoudt dan wel verliest. Na overgang van de onderneming meenden werknemers dat de verkrijger gebonden bleef aan toekomstige cao-wijzigingen op grond van het incorporatiebeding. De verkrijger betoogde dat dit beding bij overgang zijn dynamische karakter verliest, omdat hij naar Nederlands recht onvoldoende mogelijkheden heeft de arbeidsvoorwaarden eenzijdig aan te passen en hij geen partij is geweest bij de totstandkoming van de cao. De Hoge Raad kiest ervoor het voorwaardelijke incidentele beroep als eerste te behandelen vanwege de verste strekking ervan. Centraal staat het HvJEU-arrest Asklepios (27 april 2017), waarin het Hof van Justitie oordeelde dat Richtlijn 2001/23 niet alleen werknemersbescherming beoogt, maar ook een billijk evenwicht moet verzekeren tussen werknemers- en verkrijgersbelangen. De verkrijger moet na overgang de aanpassingen kunnen doorvoeren die zijn bedrijfsvoering vereist, en moet op grond van de vrijheid van ondernemerschap doeltreffend zijn belangen kunnen doen gelden bij de totstandkoming van arbeidsvoorwaarden. De Hoge Raad weegt deze Europese norm af tegen de Nederlandse rechtspraktijk, waarbij ook het eenzijdig wijzigingsbeding in de arbeidsovereenkomst (artikel 16) en de bereidheid van werknemers om akkoord te gaan met de geldende arbeidsvoorwaarden bij aanvang een rol spelen. De uitspraak heeft betekenis voor alle situaties van overgang van onderneming waarbij werknemers een dynamisch incorporatiebeding in hun arbeidscontract hebben, en biedt richtlijnen voor zowel verkrijgers als werknemers over de mate van cao-gebondenheid na overgang.