RvS vernietigt weigering natuurvergunning geitenhouderij Leersum
ECLI:NL:RVS:2026:6652, Raad van State, 11-11-2026, 202207389/1/R2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 9 september 2021 heeft het college van gedeputeerde staten van Utrecht de aanvraag van [appellante sub 2] voor een vergunning op grond van artikel 2.7 van de Wet natuurbescherming (natuurvergunning) voor het wijzigen van een veehouderij aan [locatie] in Leersum, afgewezen. [appellante sub 2] exploiteert een geiten- en paardenhouderij aan de [locatie] in Leersum. Het bedrijf wordt omsloten door landgoed Zuylestein. [appellant sub 1] was eigenaar van dit landgoed. De beheerstichting is, kortgezegd, opgericht om het voortbestaan daarvan te waarborgen. Het landgoed grenst aan het Natura 2000-gebied Kolland & Overlangbroek en ligt op enkele meters van het Natura 2000-gebied Rijntakken. Voor de exploitatie van de veehouderij is op 23 maart 2016 een natuurvergunning verleend voor 840 geiten, 275 opfokgeiten, 5 paarden en 2 pony’s. Deze natuurvergunning is verleend op basis van intern salderen. [appellante sub 2] heeft op 15 juli 2019 een natuurvergunning aangevraagd voor de uitbreiding en wijziging van de veehouderij. De aanvraag heeft betrekking op het houden van 800 geiten, 160 opfokgeiten, 5 paarden en 2 pony’s. Ten opzichte van de natuurvergunning van 23 maart 2016 neemt het aantal te houden geiten af. Wel wordt een nieuwe geitenstal gebouwd en wordt de indeling van de bestaande stallen gewijzigd. De geiten worden beweid en het land wordt bemest.
Kern van de zaak
Een geiten- en paardenhouderij in Leersum vroeg een natuurvergunning aan voor uitbreiding en wijziging van de veehouderij nabij twee Natura 2000-gebieden. Het college van GS Utrecht weigerde de vergunning positief (verklaring dat geen vergunning nodig is), waarna zowel de veehouderij als een omliggende beheersstichting in beroep gingen.
Beslissing van de rechter
De Raad van State verklaart het hoger beroep van de veehouderij gegrond en vernietigt zowel de rechtbankuitspraak als het besluit van GS Utrecht van 9 september 2021. Het hoger beroep van de beheersstichting en de grondeigenaar wordt ongegrond verklaard. De doorslaggevende reden lijkt te zijn dat het college de aanvraag ten onrechte heeft afgewezen op basis van de referentiesituatievergelijking.
Impactscore
MiddelDe uitspraak is relevant voor de praktijk rond positieve weigeringen en stikstofbeoordelingen onder de Wnb, maar is casuïstisch van aard en stelt geen fundamenteel nieuwe rechtsregels. Het overgangsrechtelijke punt is standaard.
Belangrijkste punten
- 1Overgangsrecht: omdat de aanvraag vóór 1 januari 2024 werd ingediend, blijft de Wet natuurbescherming (oud) van toepassing ondanks inwerkingtreding van de Omgevingswet.
- 2De veehouderij vroeg een vergunning aan voor minder geiten (800 i.p.v. 840) maar met een nieuwe stal en gewijzigde stalindeling, inclusief beweiding en bemesting.
- 3Het college weigerde positief: het stelde dat geen vergunning nodig was omdat de stikstofdepositie niet toeneemt ten opzichte van de referentiesituatie.
- 4De Afdeling vernietigt het besluit van GS Utrecht, wat impliceert dat de positieve weigering juridisch onjuist was.
- 5Het hoger beroep van de beheersstichting (omgevingsbelang landgoed Zuylestein nabij Natura 2000-gebieden) wordt ongegrond verklaard.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt de toepassing van de referentiesituatiebeoordeling bij positieve weigeringen onder de Wet natuurbescherming en bevestigt het overgangsrecht van de Aanvullingswet natuur Omgevingswet voor pre-2024 aanvragen.
Praktische impact
GS Utrecht moet een nieuw besluit nemen op de aanvraag van de veehouderij, waarbij de beoordeling van de stikstofdepositie en de referentiesituatie opnieuw moet worden gemaakt. De veehouderij krijgt een herkansing op een (positieve of reguliere) vergunning.
Onderwerp-impact
Voor agrarische ondernemers nabij Natura 2000-gebieden benadrukt deze uitspraak dat een positieve weigering juridisch kwetsbaar kan zijn als de referentiesituatiebeoordeling niet deugdelijk is onderbouwd.
Samenvatting
Deze zaak betreft een geiten- en paardenhouderij in Leersum, gelegen nabij de Natura 2000-gebieden Kolland & Overlangbroek en Rijntakken. De veehouderij had in 2019 een natuurvergunning aangevraagd voor een wijziging en uitbreiding van haar bedrijfsvoering, waarbij het aantal geiten per saldo afnam ten opzichte van de eerder vergunde situatie uit 2016. Desondanks werd een nieuwe geitenstal gebouwd en de stalindeling gewijzigd, en vonden beweiding en bemesting van het land plaats. Het college van gedeputeerde staten van Utrecht weigerde de aangevraagde vergunning in september 2021 op positieve gronden: het stelde dat geen vergunning nodig was omdat de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden niet zou toenemen ten opzichte van de referentiesituatie. Zowel de veehouderij als de beheersstichting van het omringende landgoed Zuylestein gingen in beroep. De rechtbank Midden-Nederland deed uitspraak in november 2022, waarna beide partijen hoger beroep instelden bij de Raad van State. Een voorvraag betrof het toepasselijke recht: omdat de aanvraag dateert van vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024, blijft op grond van het overgangsrecht de Wet natuurbescherming (oud) van toepassing. De Afdeling bestuursrechtspraak verklaart het hoger beroep van de veehouderij gegrond en vernietigt het besluit van GS Utrecht. Dit betekent dat de positieve weigering juridisch geen stand houdt, vermoedelijk omdat de beoordeling van de referentiesituatie en/of de stikstofdepositie niet rechtmatig was. Het hoger beroep van de beheersstichting en de grondeigenaar wordt ongegrond verklaard, zodat hun bezwaren tegen de vergunde bedrijfssituatie geen doel treffen. GS Utrecht zal een nieuw besluit moeten nemen.