Herbegraving vader geweigerd ondanks testamentaire wens
ECLI:NL:RVS:2026:6502, Raad van State, 04-11-2026, 202502324/1/A3
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij beslissingen van 3 januari 2023, 10 januari 2023 en 7 februari 2023 heeft de burgemeester van Laarbeek de aanvragen van [appellante] voor het opgraven en herbegraven van het stoffelijk overschot van haar vader [naam vader] afgewezen. Uit het huwelijk van [vader] en [moeder] zijn vijf kinderen geboren: [appellante] en [vier broers]. Vader is overleden op 8 oktober 2019. Bij testament van 19 december 2018 heeft hij over zijn nalatenschap beschikt. Zijn echtgenote is daarbij tot executeur-afwikkelingsbewindvoerder benoemd. Zij heeft deze benoeming aanvaard. Vader is toen begraven op de begraafplaats in Aarle-Rixtel. Op 28 december 2022 is moeder overleden. Zij is in hetzelfde graf begraven. Na het overlijden van moeder heeft [appellante] de taak van executeur-afwikkelingsbewindvoerder over de nalatenschap van vader overgenomen. [appellante] heeft bij de burgemeester een aanvraag ingediend voor het opgraven en herbegraven van het stoffelijk overschot van vader. Volgens haar was de uitdrukkelijke wens van vader om begraven te worden op natuurbegraafplaats Schoorsveld in Heeze. Als opvolgend executeur-afwikkelingsbewindvoerder wil zij aan deze wens alsnog uitvoering geven. De burgemeester heeft de aanvragen van [appellante] om haar vader te herbegraven afgewezen. Herbegraven is wegens de grafrust pas mogelijk na tien jaar. De vader is nog maar drie jaar geleden begraven. Er is geen uitzonderlijk geval en er zijn geen zwaarwegende gronden om van de hoofdregel af te wijken.
Kern van de zaak
Appellante, opvolgend executeur-afwikkelingsbewindvoerder over de nalatenschap van haar vader, verzocht de burgemeester om vergunning voor opgraving en herbegraving van haar vader op een natuurbegraafplaats. Vader was in 2019 begraven, terwijl hij blijkens zijn testament de wens had op een andere begraafplaats te rusten. De burgemeester weigerde omdat de grafrust van tien jaar nog niet verstreken was en er geen uitzonderlijke omstandigheden aanwezig waren.
Beslissing van de rechter
De Raad van State beoordeelt het hoger beroep van appellante tegen de rechterlijke uitspraak die de weigering van de burgemeester in stand liet. De doorslaggevende reden voor de weigering is dat herbegraving op grond van de Wet op de lijkbezorging pas mogelijk is na tien jaar grafrust, waarvan nog geen sprake is, en dat de testamentaire wens van de vader geen juridisch afdwingbare verplichting oplevert die afwijking van deze hoofdregel rechtvaardigt.
Impactscore
LaagDe uitspraak betreft een specifieke casus over herbegraving en heeft beperkte precedentwerking buiten dit deelonderwerp; de Wet op de lijkbezorging en de tienjarige grafrusttermijn waren al gevestigd recht.
Belangrijkste punten
- 1Herbegraving is op grond van de Wet op de lijkbezorging (Wlb) in beginsel pas toegestaan na tien jaar grafrust.
- 2Een testamentaire wens over de wijze van begraving is geen juridisch afdwingbare verplichting die als zwaarwegende grond voor afwijking kwalificeert.
- 3De taak van executeur-afwikkelingsbewindvoerder over de nalatenschap van vader berustte bij moeder en eindigde bij haar overlijden; de vraag wie daarna rechthebbende was op het graf speelt een rol.
- 4Appellante stelt dat zij als opvolgend executeur tijdig haar functie aanvaardde vóór de begrafenis van moeder, waardoor zij aanvraaggerechtigde zou zijn.
- 5De burgemeester heeft zijn weigeringsbesluit van 3 januari 2023 aangevuld op 10 en 27 januari 2023; dit zijn geen nieuwe besluiten maar aanvullingen op de oorspronkelijke weigering.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat de tienjarige grafrusttermijn uit de Wet op de lijkbezorging een zwaarwegende wettelijke drempel vormt die niet zonder meer wordt doorbroken door een testamentaire begrafeniswens. De juridische positie van opvolgend executeurs ten aanzien van grafrechten wordt nader verduidelijkt.
Praktische impact
Nabestaanden en executeurs die een overledene elders willen herbegraven op grond van diens wensen, dienen rekening te houden met de tienjarige grafrusttermijn en kunnen niet enkel op een testamentaire wens steunen om een vergunning af te dwingen.
Onderwerp-impact
De uitspraak is relevant voor de praktijk rond lijkbezorging en nalatenschapsbeheer: de bevoegdheden van een opvolgend executeur-afwikkelingsbewindvoerder reiken niet zover dat zij de wettelijke grafrusttermijn kunnen doorbreken.
Samenvatting
Deze zaak draait om de vraag of de burgemeester terecht heeft geweigerd een vergunning te verlenen voor de opgraving en herbegraving van een in 2019 begraven man, op verzoek van zijn dochter die optrad als opvolgend executeur-afwikkelingsbewindvoerder. De man had in zijn testament de wens geuit begraven te worden op natuurbegraafplaats Schoorsveld in Heeze, maar zijn echtgenote had hem na zijn overlijden in Aarle-Rixtel doen begraven. Na het overlijden van de moeder in december 2022 nam appellante de rol van executeur over en diende zij een aanvraag in bij de burgemeester. De burgemeester weigerde de aanvraag op grond van de Wet op de lijkbezorging (Wlb), die bepaalt dat herbegraving wegens de grafrust pas mogelijk is na tien jaar. Nu vader slechts drie jaar eerder was begraven, was aan deze termijn niet voldaan. De burgemeester oordeelde bovendien dat er geen uitzonderlijk geval of zwaarwegende gronden aanwezig waren die afwijking van de hoofdregel rechtvaardigden. De testamentaire wens van de vader werd daarbij expliciet niet als een juridisch afdwingbare verplichting beschouwd. In hoger beroep voerde appellante onder meer aan dat zij tijdig haar functie als executeur had aanvaard vóór de begrafenis van moeder, en dat er in de tussenperiode geen rechthebbende op het graf was. Zij betwistte tevens dat de Wlb een absolute belemmering vormt voor vergunningverlening. De Raad van State beoordeelt deze grieven, maar de kern van de zaak blijft dat de wettelijke grafrusttermijn van tien jaar niet is verstreken en dat een testamentaire begrafeniswens onvoldoende grond biedt voor een uitzondering. De uitspraak onderstreept de sterke wettelijke bescherming van de grafrust en de beperkte ruimte voor nabestaanden of executeurs om hiervan af te wijken, ook wanneer de overledene zelf een andere wens had geuit.