Raad van State: minister schond inspanningsverplichting bij vreemdelingenbewaring
ECLI:NL:RVS:2026:6114, Raad van State, 15-10-2026, 202307074/1/V3
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 21 oktober 2023 heeft de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid appellant in bewaring gesteld. De minister heeft appellant in bewaring gesteld op grond van artikel 59a, eerste lid, van de Vw 2000 met het oog op een overdracht aan Spanje. Meteen voorafgaand aan de inbewaringstelling van 21 oktober 2023 was appellant strafrechtelijk gedetineerd. Hij heeft van 10 september 2023 tot en met 21 oktober 2023 op strafrechtelijke titels vastgezeten. Uit het uittreksel van de Justitiële Informatiedienst blijkt dat de politierechter van de rechtbank Amsterdam appellant op 12 september 2023 heeft veroordeeld tot zes weken onvoorwaardelijke gevangenisstraf. De minister heeft de maatregel op 14 november 2023 opgeheven, omdat hij appellant heeft overgedragen aan de Spaanse autoriteiten.
Kern van de zaak
Een vreemdeling werd na strafrechtelijke detentie aansluitend in vreemdelingenbewaring gesteld met het oog op overdracht aan Spanje. Hij stelde dat de minister zijn inspanningsverplichting had geschonden door niet tijdig voorbereidingshandelingen te treffen nadat op 6 oktober 2023 duidelijk was dat hij op 21 oktober 2023 vrijkwam. De rechtbank oordeelde aanvankelijk dat geen schending had plaatsgevonden.
Beslissing van de rechter
Het hoger beroep is gegrond verklaard en de uitspraak van de rechtbank is vernietigd. De Afdeling bestuursrechtspraak oordeelde dat de minister zijn inspanningsverplichting heeft geschonden door vanaf 6 oktober 2023 geen voorbereidingshandelingen te treffen, en kende appellant een schadevergoeding van € 2.500,- toe over de periode van vreemdelingenbewaring.
Impactscore
MiddelDe uitspraak betreft een concrete toepassing en aanscherping van bestaand beleid (Vc 2000 A5/6.12) door de hoogste bestuursrechter in vreemdelingenzaken, met beperkte maar relevante precedentwerking voor vergelijkbare casussen van aansluitende bewaring.
Belangrijkste punten
- 1De minister stelde appellant in bewaring op grond van artikel 59a lid 1 Vw 2000 aansluitend op strafrechtelijke detentie, met het oog op overdracht aan Spanje.
- 2Vanaf 6 oktober 2023 was voor de minister kenbaar dat appellant op 21 oktober 2023 vrijkwam, maar er werden geen voorbereidingshandelingen getroffen.
- 3De Afdeling verwerpt het oordeel van de rechtbank dat de relatief korte periode en het ontbreken van een overdrachtsdossier de inactiviteit rechtvaardigden.
- 4De inspanningsverplichting uit paragraaf A5/6.12 Vc 2000 brengt mee dat de minister actief moet voorbereiden zodra de vrijlatingsdatum bekend is.
- 5Appellant ontvangt € 2.500,- schadevergoeding over de periode 21 oktober tot en met 14 november 2023, ten laste van de Staat.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt dat de inspanningsverplichting van de minister bij aansluitende vreemdelingenbewaring concreet inhoudt dat voorbereidingshandelingen moeten aanvangen zodra de vrijlatingsdatum bekend is, ongeacht de duur van de resterende periode of het ontbreken van een overdrachtsdossier.
Praktische impact
Voor vreemdelingen die na strafrechtelijke detentie in bewaring worden gesteld, biedt deze uitspraak een steviger grondslag om schending van de inspanningsverplichting aan te voeren en schadevergoeding te vorderen wanneer de minister niet tijdig handelt.
Onderwerp-impact
In het vreemdelingenrecht en het Dublin-overdrachtsstelsel worden de eisen aan de voorbereiding van bewaring en overdracht aangescherpt, wat gevolgen heeft voor de werkwijze van de Dienst Terugkeer en Vertrek bij voorzienbare invrijheidstellingen.
Samenvatting
In deze zaak had de minister een vreemdeling op 21 oktober 2023 aansluitend op zijn strafrechtelijke detentie in vreemdelingenbewaring gesteld op grond van artikel 59a lid 1 Vw 2000, met het oog op overdracht aan Spanje in het kader van de Dublin-verordening. De bewaring werd op 14 november 2023 opgeheven na feitelijke overdracht. De vreemdeling voerde in hoger beroep aan dat de minister zijn inspanningsverplichting had geschonden, omdat vanaf 6 oktober 2023 uit een registratiekaart van de penitentiaire inrichting duidelijk was dat hij op 21 oktober 2023 vrijkwam, maar de minister in die tussenliggende periode geen enkele voorbereidingshandeling trof. De rechtbank had dit betoog verworpen met het argument dat de periode tussen 6 en 21 oktober relatief kort was en de minister nog geen overdrachtsdossier had ontvangen, zodat van schending van de inspanningsverplichting geen sprake was. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State volgt dit oordeel niet. Zij oordeelt dat de inspanningsverplichting, neergelegd in paragraaf A5/6.12 van de Vreemdelingencirculaire 2000, meebrengt dat de minister actief voorbereidingshandelingen dient te treffen zodra de datum van invrijheidstelling bekend is. Het enkele feit dat de termijn kort was of dat het overdrachtsdossier nog niet was ontvangen, ontheft de minister niet van deze verplichting. Nu de minister desondanks heeft stilgezeten, is de aansluitende inbewaringstelling onrechtmatig te achten. Het hoger beroep wordt dan ook gegrond verklaard, de uitspraak van de rechtbank Den Haag (zittingsplaats Zwolle) wordt vernietigd, en het beroep wordt alsnog gegrond verklaard. Appellant ontvangt een schadevergoeding van € 2.500,- over de volledige bewaringsperiode van 21 oktober tot en met 14 november 2023, te betalen door de griffier van de Raad van State ten laste van de Staat. De minister wordt tevens veroordeeld in de proceskosten.