Terugvordering kindgebonden budget na hogere inkomensvaststelling terecht
ECLI:NL:RVS:2026:5796, Raad van State, 30-09-2026, 202505115/1/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 13 september 2024 heeft de Dienst Toeslagen het kindgebonden budget van [appellante] over 2023 definitief berekend, vastgesteld op nihil en het betaalde voorschot inclusief rente van € 2.487,00 teruggevorderd. De Dienst Toeslagen heeft aan [appellante] voor het jaar 2023 een voorschot kindgebonden budget verleend van € 2.468,00. Bij het vaststellen van het voorschot is de Dienst Toeslagen uitgegaan van een geschat inkomen van € 70.000,00 en een vermogen van nihil. De Dienst Toeslagen heeft op 3 juni 2024 een melding ontvangen vanuit de Basisregistratie Inkomen dat de inspecteur van de Belastingdienst het toetsingsinkomen van [appellante] over 2023 heeft vastgesteld op € 90.444,00 en de rendementsgrondslag op € 235.129,00. Op basis van deze gegevens heeft de Dienst Toeslagen het kindgebonden budget voor het jaar 2023 definitief bepaald op nihil en van [appellante] een bedrag van € 2.487,00 inclusief € 19,00 rente aan teveel ontvangen voorschot teruggevorderd. De Dienst Toeslagen heeft dit besluit in bezwaar gehandhaafd.
Kern van de zaak
De Dienst Toeslagen vorderde € 2.487,00 terug van appellante omdat haar definitieve toetsingsinkomen (€ 90.444) en rendementsgrondslag (€ 235.129) over 2023 hoger uitvielen dan het bij het voorschotbedrag gehanteerde geschatte inkomen (€ 70.000), waardoor het kindgebonden budget op nihil werd vastgesteld. Appellante bestreed de terugvordering en vroeg om mediation, die de Dienst Toeslagen weigerde.
Beslissing van de rechter
De Raad van State beoordeelt het hoger beroep van appellante; de rechtbank had al geoordeeld dat de terugvordering terecht was en dat weigering van mediation het fair-playbeginsel niet schendt. In hoger beroep klaagt appellante uitsluitend dat de rechtbank niet is ingegaan op haar betoog dat de Dienst Toeslagen de weigering van mediation niet heeft gemotiveerd; de uitspraak is onvolledig weergegeven maar het geschil spitst zich toe op deze motiveringsplicht.
Impactscore
LaagHet betreft een feitelijk en financieel beperkte zaak over toepassing van bekende regels omtrent kindgebonden budget en terugvordering; er worden geen nieuwe rechtsvragen beantwoord en de uitspraak is niet richtinggevend voor bredere rechtsontwikkeling.
Belangrijkste punten
- 1Definitief toetsingsinkomen (€ 90.444) en rendementsgrondslag (€ 235.129) lagen aanzienlijk hoger dan het bij het voorschot gehanteerde geschatte inkomen (€ 70.000), waardoor recht op kindgebonden budget verviel.
- 2De Dienst Toeslagen is niet verplicht een aanbod tot mediation te accepteren; weigering levert geen schending van het fair-playbeginsel op.
- 3Appellante beperkt haar hoger beroep tot de stelling dat de rechtbank ten onrechte haar betoog over de ontbrekende motivering van de mediationweigering onbesproken heeft gelaten.
- 4De rechtbank verwees de zaak naar het mediationbureau, maar omdat de Dienst Toeslagen niet akkoord ging, is het traject niet gestart en is de inhoudelijke behandeling doorgezet.
- 5De terugvordering bedraagt € 2.487,00 inclusief € 19,00 rente; de Dienst Toeslagen heeft het terugvorderingsbesluit in bezwaar gehandhaafd.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de bestaande lijn dat bestuursorganen niet verplicht zijn mediation te accepteren en daarvoor geen uitgebreide motiveringsplicht hebben; de rechter hoeft alleen op dragende gronden in te gaan. De juridische reikwijdte blijft beperkt doordat de uitspraak op dit punt geen nieuw recht stelt.
Praktische impact
Toeslagontvangers wier definitief vastgesteld inkomen of vermogen sterk afwijkt van het geschatte voorschotinkomen moeten rekening houden met volledige terugvordering, ook als zij bezwaar maken of mediation voorstellen.
Onderwerp-impact
Voor toeslagen gerelateerde geschillen onderstreept de uitspraak dat de Dienst Toeslagen bij definitieve vaststelling strikt de wettelijke inkomensgrenzen toepast en dat verzoeken om alternatieve geschilbeslechting de terugvorderingsverplichting niet opschorten.
Samenvatting
In deze zaak staat de terugvordering van een te hoog ontvangen voorschot kindgebonden budget centraal. De Dienst Toeslagen kende appellante voor 2023 een voorschot toe van € 2.468,00 op basis van een geschat inkomen van € 70.000 en een vermogen van nihil. Nadat de Belastingdienst het definitieve toetsingsinkomen vaststelde op € 90.444 en de rendementsgrondslag op € 235.129, werd het recht op kindgebonden budget op nihil gesteld en vorderde de Dienst Toeslagen € 2.487,00 (inclusief rente) terug. Het bezwaar werd ongegrond verklaard. Bij de rechtbank verzocht appellante de zaak via mediation op te lossen, maar de Dienst Toeslagen accepteerde dit aanbod niet, waarna de mediationfunctionaris het traject afsloot en de rechtbank de inhoudelijke behandeling voortzette. De rechtbank oordeelde dat de terugvordering rechtmatig was en dat de weigering van mediation geen schending van het fair-playbeginsel opleverde, nu bestuursorganen daartoe niet verplicht zijn. In hoger beroep voert appellante uitsluitend aan dat de rechtbank haar betoog over het ontbreken van een motivering voor de weigering van mediation ten onrechte onbesproken heeft gelaten. De centrale juridische vraag is daarmee of de Dienst Toeslagen gehouden was zijn weigeringsbeslissing te motiveren en of de rechtbank op dit punt had moeten ingaan. De Raad van State behandelt dit hoger beroep; de beschikbare tekst is onvolledig, waardoor de eindbeslissing niet met zekerheid kan worden vastgesteld. Op basis van de weergegeven overwegingen lijkt de Afdeling de lijn van de rechtbank te volgen: de terugvordering is gebaseerd op dwingend recht en de verplichting tot mediation bestaat niet. De zaak heeft beperkte precedentwaarde maar illustreert de strikte inkomensgrenzen bij toeslagen en de beperkte ruimte voor alternatieve geschilbeslechting in dit rechtsgebied.