Vreemdelingenbewaring opgeheven wegens EVRM artikel 5
ECLI:NL:RVS:2026:5687, Raad van State, 23-09-2026, BRS.26.005027
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 31 augustus 2026 heeft de minister van Asiel en Migratie verzoeker in vreemdelingenbewaring gesteld.
Kern van de zaak
Een vreemdeling in bewaring stelde hoger beroep in tegen de afwijzing van zijn verzoek om schadevergoeding en opheffing van de vreemdelingenbewaring. De zaak betreft de rechtmatigheid van de door de minister van Asiel en Migratie opgelegde vrijheidsontneming. De vijfde grief riep een nader te onderzoeken vraag op die aanleiding gaf tot tussentijds ingrijpen.
Beslissing van de rechter
De voorzieningenrechter van de Raad van State heeft bij voorlopige voorziening de maatregel van vreemdelingenbewaring per direct opgeheven. De doorslaggevende reden is dat het belang van de vreemdeling bij opheffing, mede in het licht van artikel 5 EVRM (recht op vrijheid), zwaarder weegt dan het belang van de minister bij voortduring van de bewaring, zolang nader onderzoek naar de vijfde grief loopt.
Impactscore
MiddelDe uitspraak is een voorlopige voorzieningenbeslissing zonder definitief oordeel over rechtmatigheid of schadevergoeding en heeft daarmee beperkte precedentwerking, maar illustreert wel de actieve toepassing van artikel 5 EVRM als direct toetsingskader bij vreemdelingenbewaring.
Belangrijkste punten
- 1Vreemdelingenbewaring wordt ambtshalve getoetst, waardoor het hoger beroep tevens als verzoek om voorlopige voorziening is opgevat.
- 2De vijfde grief vereist nader onderzoek door de Afdeling, wat onzekerheid schept over de rechtmatigheid van de bewaring.
- 3Artikel 5 EVRM (recht op vrijheid en veiligheid) geeft doorslaggevende betekenis aan het belang van de vreemdeling bij vrijlating hangende dat onderzoek.
- 4De beslissing over de definitieve rechtmatigheid van de bewaring en eventuele schadevergoeding wordt overgelaten aan de bodemprocedure.
- 5De minister wordt veroordeeld tot vergoeding van proceskosten van € 934,00 voor beroepsmatig verleende rechtsbijstand.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat artikel 5 EVRM bij onzekerheid over de rechtmatigheid van vreemdelingenbewaring een zelfstandige grond kan vormen om de maatregel bij voorlopige voorziening op te heffen in afwachting van nader onderzoek. De ambtshalve toetsingsplicht van de rechter in bewaringszaken wordt daarbij benadrukt.
Praktische impact
De vreemdeling wordt per direct vrijgelaten en hoeft de uitkomst van de bodemprocedure niet in detentie af te wachten. De minister krijgt de proceskosten ten laste gelegd en moet in de bodemprocedure alsnog verantwoording afleggen over de rechtmatigheid van de bewaring en een eventuele schadevergoeding.
Onderwerp-impact
In vreemdelingenrechtelijke bewaringszaken onderstreept deze uitspraak dat bij een serieuze grief over rechtmatigheid de rechter niet kan volstaan met het handhaven van de bewaring hangende onderzoek, maar actief moet ingrijpen ter bescherming van het recht op vrijheid.
Samenvatting
In deze zaak had een vreemdeling hoger beroep ingesteld tegen de afwijzing van zijn verzoek om opheffing van de vreemdelingenbewaring en schadevergoeding. Omdat de rechter vreemdelingenbewaring ambtshalve moet toetsen, vatte de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State het hoger beroep tevens op als een verzoek om een voorlopige voorziening. De centrale juridische vraag betrof de vraag of de bewaring hangende nader onderzoek naar de vijfde grief van verzoeker kon worden voortgezet, gelet op artikel 5 van het EVRM, dat het recht op vrijheid en veiligheid waarborgt. De voorzieningenrechter oordeelde dat de vijfde grief een vraag opwerpt die nader onderzoek vereist en dat in dit licht het belang van de vreemdeling bij opheffing van de maatregel zwaarder weegt dan het belang van de minister van Asiel en Migratie bij het voortduren van de bewaring. Op grond hiervan heeft de voorzieningenrechter bij wijze van voorlopige voorziening bepaald dat de vreemdelingenbewaring per direct wordt opgeheven. De beslissing over de definitieve rechtmatigheid van de bewaring en de vraag of de vreemdeling recht heeft op schadevergoeding, worden overgelaten aan de nog te voeren bodemprocedure. Daarnaast is de minister veroordeeld tot vergoeding van de proceskosten van € 934,00, volledig toe te rekenen aan beroepsmatig verleende rechtsbijstand. De uitspraak toont hoe artikel 5 EVRM als direct toetsingskader functioneert in bewaringszaken en dat onzekerheid over de rechtmatigheid van de detentie aanleiding kan zijn voor onmiddellijke opheffing, ook als het definitieve oordeel nog niet is geveld.