Raad van State deels corrigeert schuldsanering toeslagenaffaire gedupeerde
ECLI:NL:RVS:2026:5659, Raad van State, 23-09-2026, 202504262/1/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 5 juli 2023 heeft de Belastingdienst/Toeslagen een aanvraag van [wederpartij] om overname van private schulden afgewezen. [wederpartij] is erkend gedupeerde van de toeslagenaffaire. Zij heeft de Belastingdienst/Toeslagen onder meer verzocht om overname van haar private schulden bij Finqus van € 44.120,00 en DSW Zorgverzekeraar (DSW) van € 854,70. Aan het in bezwaar gehandhaafde besluit van 5 juli 2023 is ten grondslag gelegd dat het bij de schuld aan Finqus gaat om de hoofdsom van een hypothecaire lening, waarvan niet is gebleken dat die vóór 1 juni 2021 opeisbaar was, en dat de schuld aan DSW is opgebouwd uit achterstallige premies en bedragen van het eigen risico die evenmin binnen de referteperiode opeisbaar zijn geworden.
Kern van de zaak
Een erkend gedupeerde van de toeslagenaffaire verzocht de Belastingdienst/Toeslagen om overname van haar private schulden bij Finqus (€44.120) en DSW Zorgverzekeraar (€854,70). De Belastingdienst weigerde omdat de schulden niet vóór 1 juni 2021 opeisbaar zouden zijn geweest binnen de referteperiode van de Wet hersteloperatie toeslagen.
Beslissing van de rechter
De Raad van State verklaart het hoger beroep gegrond en vernietigt de uitspraak van de rechtbank Rotterdam voor zover daarin was bepaald dat de minister de schuld aan DSW Zorgverzekeraar overneemt; de uitspraak wordt voor het overige bevestigd. De doorslaggevende reden is dat de DSW-schuld niet voldoet aan de wettelijke vereisten van de referteperiode, terwijl de rechtbank op dit punt een onjuist oordeel had geveld.
Impactscore
MiddelDe uitspraak betreft een individuele casus binnen de toeslagenaffaire en stelt geen nieuwe fundamentele rechtsregel, maar is relevant voor de uitvoeringspraktijk van de Wht vanwege de bewijsnoodproblematiek en de afbakening van de referteperiode.
Belangrijkste punten
- 1De schuld aan Finqus is in het dossier wisselend aangeduid als hypothecaire dan wel persoonlijke lening, waarbij de rechtbank oordeelde dat het karakter van de lening onvoldoende vaststaat.
- 2De gedupeerde verkeert in bewijsnood doordat de lening meerdere malen door verschillende instanties is overgenomen, waardoor originele stukken ontbreken.
- 3Als de Finqus-lening als persoonlijke lening wordt gekwalificeerd, valt deze binnen de referteperiode (lening aangegaan in 2008, loonbeslagen in 2014-2015).
- 4De Raad van State corrigeert de rechtbank specifiek op het punt van de DSW-schuld: overname hiervan was ten onrechte door de rechtbank toegewezen.
- 5De uitspraak illustreert de bewijsproblematiek rondom schuldkwalificatie in de hersteloperatie toeslagen en de spanning tussen bewijsnood en wettelijke vereisten.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt dat niet-opeisbare schulden buiten de referteperiode niet voor overname in aanmerking komen onder de Wht, ook niet bij erkende gedupeerden, en dat rechters terughoudend moeten zijn bij het toewijzen van schulden zonder toereikende wettelijke grondslag. De bewijsnoodproblematiek blijft een aandachtspunt voor de verdere uitvoering van de hersteloperatie.
Praktische impact
Voor de betrokken gedupeerde betekent dit dat de schuld aan DSW Zorgverzekeraar niet door de minister wordt overgenomen, waardoor zij dit bedrag zelf dient te voldoen. De schuld aan Finqus blijft onderwerp van verdere procedure, waarbij de kwalificatie als persoonlijke lening bepalend is voor de uitkomst.
Onderwerp-impact
De uitspraak raakt de uitvoeringspraktijk van de Wet hersteloperatie toeslagen, in het bijzonder de grenzen van schuldsanering voor gedupeerden en de toepassing van de referteperiode bij wisselend gedocumenteerde schulden.
Samenvatting
Deze zaak betreft een erkend gedupeerde van de toeslagenaffaire die op grond van de Wet hersteloperatie toeslagen (Wht) verzocht om overname van twee private schulden: een schuld van ruim €44.000 bij Finqus en een schuld van circa €855 bij DSW Zorgverzekeraar. De Belastingdienst/Toeslagen weigerde beide verzoeken, omdat de schulden niet vóór 1 juni 2021 opeisbaar zouden zijn geworden binnen de wettelijk vereiste referteperiode. De rechtbank Rotterdam oordeelde in eerste aanleg gedeeltelijk in het voordeel van de gedupeerde en bepaalde dat de DSW-schuld door de minister moest worden overgenomen. De minister stelde hoger beroep in bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Ten aanzien van de Finqus-schuld constateerde de rechtbank dat het karakter van de lening — hypothecair of persoonlijk — niet eenduidig vaststaat. De lening is in het dossier op verschillende manieren aangeduid en is nadien door meerdere instanties overgenomen, waardoor de gedupeerde geen originele documentatie meer kon overleggen. De rechtbank erkende hiermee haar bewijsnood en overwoog dat bij kwalificatie als persoonlijke lening, de schuld wél binnen de referteperiode valt, gelet op de oorspronkelijke datum van de lening (2008) en de opgelegde loonbeslagen (2014-2015). De Raad van State verklaart het hoger beroep gegrond en vernietigt de uitspraak van de rechtbank voor zover daarin was bepaald dat de DSW-schuld door de minister wordt overgenomen. Dit oordeel houdt in dat de wettelijke vereisten van de Wht strikt worden toegepast: ook bij erkende gedupeerden geldt dat schulden enkel worden overgenomen als aan de referteperiode-eis is voldaan. De uitspraak bevestigt de uitvoeringsgrenzen van de hersteloperatie en laat zien hoe bewijsnood en schuldkwalificatie in de praktijk tot complexe procedures leiden.