Hertrouwde weduwe tolkenechtgenoot uitgesloten van Tolkenregeling
ECLI:NL:RVS:2026:5523, Raad van State, 16-09-2026, 202502936/1/V6
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 13 juni 2022 heeft de minister van Defensie een verzoek van appellanten om op enige wijze hun overkomst naar Nederland te faciliteren (het verzoek), afgewezen. Appellanten zijn [appellant], haar echtgenoot en acht gestelde familieleden. Zij hebben de Afghaanse nationaliteit en verblijven in Afghanistan. Op 9 december 2021 heeft [appellant] de minister gevraagd om haar en haar gezin vanuit Afghanistan naar Nederland over te brengen. Zij heeft dit gevraagd, omdat haar in 2010 overleden echtgenoot, [persoon], in de periode 2008 tot 2010 als tolk heeft gewerkt voor de Nederlandse krijgsmacht in Kamp Hadrian in Uruzgan, Afghanistan. [persoon] is op [datum] 2010 tijdens een patrouille omgekomen.
Kern van de zaak
De weduwe van een in 2010 omgekomen Afghaanse tolk voor de Nederlandse krijgsmacht verzoekt samen met haar huidige echtgenoot en kinderen overgebracht te worden naar Nederland. De minister wijst het verzoek af omdat zij is hertrouwd en daarmee niet meer tot het kerngezin van de tolk behoort. Appellanten, die allen de Afghaanse nationaliteit hebben en in Afghanistan verblijven, betwisten deze afwijzing.
Beslissing van de rechter
De Raad van State beoordeelt of de minister strikt aan de Tolkenregeling mag vasthouden, gegeven dat het buitenwettelijk beleid betreft dat terughoudend aan het evenredigheidsbeginsel wordt getoetst. De Afdeling stelt vast dat door het overlijden van de tolk en het hertrouwen van de weduwe in beginsel geen aanspraak meer bestaat op overbrenging, waarbij de beslissingsruimte van de minister groot is en slechts bijzondere omstandigheden tot afwijking van het beleid kunnen nopen.
Impactscore
MiddelDe uitspraak heeft betekenis voor een specifieke maar kwetsbare doelgroep van nabestaanden van Afghaanse tolken en bevestigt de grenzen van de Tolkenregeling, maar stelt geen fundamenteel nieuwe rechtsregels vast en betreft buitenwettelijk beleid met beperkte precedentwerking.
Belangrijkste punten
- 1De Tolkenregeling is buitenwettelijk beleid, waarvoor de rechter een terughoudende evenredigheidstoets hanteert.
- 2Hertrouwen door de weduwe maakt dat zij niet langer tot het kerngezin van de overleden tolk wordt gerekend.
- 3De rechtbank verklaarde het beroep gegrond vanwege ten onrechte niet-ontvankelijkverklaring van het bezwaar, maar oordeelde dat de afwijzing inhoudelijk standhield.
- 4De Tolkenregeling kent drie categorieën lokale medewerkers; alleen hun kerngezin komt in aanmerking voor meereis.
- 5De Afdeling toetst of bijzondere individuele omstandigheden aanleiding geven af te wijken van het strikte beleid.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak verduidelijkt dat buitenwettelijk beleid zoals de Tolkenregeling terughoudend aan het evenredigheidsbeginsel wordt getoetst en dat hertrouwen de aanspraak van een weduwe op gezinshereniging onder de Tolkenregeling in beginsel doet vervallen. Slechts bijzondere omstandigheden kunnen tot een uitzondering leiden.
Praktische impact
Nabestaanden van lokale medewerkers die voor de Nederlandse krijgsmacht hebben gewerkt, verliezen hun aanspraak op overbrenging naar Nederland zodra zij hertrouwen en daarmee buiten het kerngezin van de oorspronkelijke medewerker vallen.
Onderwerp-impact
De uitspraak raakt direct aan de positie van Afghaanse tolken en hun families in het kader van de Nederlandse evacuatie- en hervestigingspolitiek, en beperkt de reikwijdte van de Tolkenregeling voor nabestaanden die een nieuw gezin hebben gevormd.
Samenvatting
Deze zaak betreft de weduwe van een Afghaanse tolk die van 2008 tot 2010 werkte voor de Nederlandse krijgsmacht in Kamp Hadrian in Uruzgan en in 2010 tijdens een patrouille om het leven kwam. Na zijn overlijden heeft zijn weduwe hertrouwd en meerdere kinderen gekregen met haar huidige echtgenoot. In december 2021 verzocht zij de minister om haar en haar gezin — bestaande uit haar huidige echtgenoot en acht gestelde familieleden — vanuit Afghanistan naar Nederland over te brengen op grond van de Werkafspraken tolken (Tolkenregeling). De minister wees het verzoek af, stellende dat de weduwe door haar hertrouwen niet langer behoort tot het kerngezin van de oorspronkelijke tolk en daarmee niet voldoet aan de vereisten van de Tolkenregeling. De rechtbank verklaarde het beroep gegrond omdat het bezwaar ten onrechte niet-ontvankelijk was verklaard, maar oordeelde vervolgens dat de minister het verzoek inhoudelijk mocht afwijzen. De Tolkenregeling omvat drie categorieën lokale medewerkers en biedt uitsluitend hun kerngezin de mogelijkheid mee te reizen naar Nederland. De Raad van State oordeelt dat de Tolkenregeling buitenwettelijk beleid betreft, waarvoor een terughoudende rechterlijke toetsing aan het evenredigheidsbeginsel geldt. De beslissingsruimte van de minister is hierbij groot. De Afdeling stelt voorop dat het overlijden van de tolk en het hertrouwen van de weduwe in beginsel meebrengen dat zij geen aanspraak meer maakt op overbrenging naar Nederland. Slechts bijzondere individuele omstandigheden zouden ertoe kunnen leiden dat de minister niet strikt aan het beleid mag vasthouden. De uitspraak bevestigt daarmee dat nabestaanden die een nieuw gezin hebben gesticht buiten de reikwijdte van de Tolkenregeling vallen, tenzij uitzonderlijke feiten en omstandigheden dit anders maken.