Gedupeerde toeslagenaffaire krijgt geen compensatie afgeloste informele schuld
ECLI:NL:RVS:2026:5509, Raad van State, 16-09-2026, 202504837/1/A2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 22 mei 2024 heeft Sociale Banken Nederland namens de Belastingdienst Toeslagen (nu: de minister van Financiën) geweigerd een afgeloste private schuld van [appellante] te compenseren. [appellante] is gedupeerde van de toeslagenaffaire. Zij heeft de minister gevraagd om een afgeloste schuld ter grootte van € 15.000,00 te compenseren. Deze schuld komt voort uit een lening die zij is aangegaan bij een kennis genaamd [persoon]. De minister heeft zich op het standpunt gesteld dat de afgeloste schuld bij [persoon] een informele schuld is die niet is vastgelegd in een notariële akte en ook niet blijkt uit een rechterlijke uitspraak. De informele schuld voldoet daarmee niet aan artikel 4.1, derde lid, aanhef en onder b, van de Wht. Verder heeft [appellante] geen officiële stukken overgelegd, waaruit blijkt dat de schuld aan [persoon] opeisbaar is geweest voor 1 juni 2021, waardoor er ook niet wordt voldaan aan artikel 4.1, tweede lid, aanhef en onder b, van de Wht.
Kern van de zaak
Een gedupeerde van de toeslagenaffaire vroeg de minister om compensatie van een afgeloste lening van €15.000 bij een kennis. De schuld was niet vastgelegd in een notariële akte en bleek ook niet uit een rechterlijke uitspraak. De minister weigerde compensatie op grond van de Wet hersteloperatie toeslagen.
Beslissing van de rechter
De Raad van State heeft het beroep van appellante vermoedelijk ongegrond verklaard, nu de afgeloste informele schuld niet voldoet aan de formele vereisten van artikel 4.1 lid 3 sub b Wht (notariële akte of rechterlijke uitspraak vóór 1 juni 2021). De doorslaggevende reden is dat de schuld niet op de wettelijk vereiste wijze is gedocumenteerd, waardoor ook compensatie op grond van artikel 4.3 Wht niet mogelijk is.
Impactscore
MiddelDe uitspraak betreft een individueel geval binnen de toeslagenaffaire, maar heeft relevantie voor een bredere groep gedupeerden met informele schulden. De Wht-problematiek rond informele schulden is maatschappelijk relevant, maar de uitspraak stelt geen nieuwe rechtsregels.
Belangrijkste punten
- 1Compensatie van afgeloste private schulden vereist dat de schuld ook voor overname in aanmerking zou zijn gekomen (artikel 4.3 jo. 4.1 Wht)
- 2Informele private schulden komen alleen in aanmerking indien vastgelegd in een notariële akte of blijkend uit een rechterlijke uitspraak vóór 1 juni 2021 (artikel 4.1 lid 3 sub b Wht)
- 3De lening van €15.000 bij een kennis voldoet niet aan deze documentatievereisten
- 4De hardheidsclausule van artikel 9.1 lid 2 sub a Wht biedt mogelijk een uitweg bij onbillijkheid van overwegende aard, maar de uitkomst hiervan is uit de beschikbare tekst niet volledig op te maken
- 5De zaak illustreert de strikte formele vereisten die gelden voor informele schulden binnen de hersteloperatie toeslagen
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de strikte toepassing van de documentatievereisten voor informele private schulden onder de Wht en verduidelijkt de samenhang tussen artikel 4.1 en 4.3 bij compensatie van al afgeloste schulden. De reikwijdte van de hardheidsclausule blijft een aandachtspunt voor vergelijkbare gevallen.
Praktische impact
Gedupeerden van de toeslagenaffaire die informele leningen hebben afgelost zonder notariële vastlegging of rechterlijke uitspraak lopen een groot risico op weigering van compensatie. Dit treft met name gedupeerden die in financiële nood leenden bij familie of kennissen zonder formele documentatie.
Onderwerp-impact
Binnen de hersteloperatie toeslagen worden gedupeerden met informeel geleend geld structureel benadeeld ten opzichte van gedupeerden met formeel gedocumenteerde schulden, wat vragen oproept over de volledigheid van de herstelregeling voor kwetsbare gevallen.
Samenvatting
Een gedupeerde van de toeslagenaffaire verzocht de minister om compensatie van een reeds afgeloste lening van €15.000, aangegaan bij een kennis. Op grond van artikel 4.3 van de Wet hersteloperatie toeslagen (Wht) kan een afgeloste private schuld worden vergoed, maar uitsluitend indien die schuld – ware zij niet voldaan – voor overname in aanmerking zou zijn gekomen onder artikel 4.1 Wht. Voor informele private schulden geldt ingevolge artikel 4.1 lid 3 sub b Wht de eis dat zij zijn vastgelegd in een notariële akte, dan wel blijken uit een rechterlijke uitspraak die is voorafgegaan door een ingebrekestelling of verzoekschrift van vóór 1 juni 2021. De minister stelde zich op het standpunt dat de schuld aan de kennis een informele schuld betrof die aan geen van beide documentatievereisten voldeed, zodat compensatie niet mogelijk was. De Raad van State heeft dit standpunt in de voorliggende procedure beoordeeld. De centrale juridische vraag was of de afgeloste schuld toch voor compensatie in aanmerking komt, al dan niet via de hardheidsclausule van artikel 9.1 lid 2 sub a Wht, die afwijking toelaat bij onbillijkheid van overwegende aard. Uit de beschikbare overwegingen volgt dat de schuld niet voldoet aan de wettelijke formele vereisten. De uitspraak onderstreept dat de Wht strikte documentatievereisten stelt voor informele schulden, met als doel misbruik te voorkomen, maar dat dit in de praktijk gedupeerden kan treffen die in acute financiële nood leenden bij naasten zonder notariële vastlegging. De rol van de hardheidsclausule in dergelijke gevallen blijft juridisch relevant en onzeker, nu de volledige uitspraaktekst niet beschikbaar is.