Bij besluit van 1 juli 2024 heeft de Dienst Toeslagen een aanvraag van [wederpartij] in het kader van de hersteloperatie toeslagen afgewezen. [wederpartij] heeft op 23 april 2024, na afloop van de geldende wettelijke termijn op 1 januari 2024, een zogenaamde herbeoordeling kinderopvangtoeslag aangevraagd in het kader van de hersteloperatie toeslagen. De Dienst Toeslagen heeft de aanvraag vanwege de termijnoverschrijding zonder inhoudelijke beoordeling afgewezen. [wederpartij] heeft aangevoerd dat zij eerder niet op de hoogte was van de mogelijkheid om een herbeoordeling aan te vragen. Zij spreekt niet goed Nederlands, en heeft afgelopen jaren fysieke, mentale, en financiële problemen gehad. Volgens de Dienst Toeslagen vormen die omstandigheden geen grond om de te laat ingediende aanvraag van [wederpartij], in afwijking van de wettelijke termijn, inhoudelijk te beoordelen.

Kern van de zaak

Een vrouw die eerder onterecht als fraudeur was aangemerkt bij de kinderopvangtoeslagenaffaire, diende na de wettelijke deadline van 1 januari 2024 een herbeoordelingsaanvraag in. De Dienst Toeslagen wees de aanvraag af wegens termijnoverschrijding. De vrouw stelt dat zij door taalbarrière, fysieke, mentale en financiële problemen niet eerder op de hoogte kon zijn van de hersteloperatie.

Beslissing van de rechter

De rechtbank oordeelde dat de Dienst Toeslagen via de hardheidsclausule (artikel 9.1 lid 1 Wht) de aanvraag alsnog inhoudelijk had moeten beoordelen; de Raad van State behandelt het hoger beroep van de Dienst Toeslagen en schorste bij voorlopige voorziening de verplichting tot inhoudelijke besluitvorming. De doorslaggevende reden voor het oordeel van de rechtbank was dat de Dienst Toeslagen geen informatiebrief aan betrokkene had gestuurd, terwijl zij aantoonbaar kinderopvangtoeslag had ontvangen en ten onrechte als fraudeur was bestempeld.

58van 100

Impactscore

Hoog

De zaak betreft een principiële vraag over de reikwijdte van de hardheidsclausule in de Wht bij een groot aantal potentieel gedupeerde ouders; de uitkomst kan precedentwerking hebben voor vergelijkbare gevallen in de hersteloperatie toeslagen.

Belangrijkste punten

1De wettelijke herbeoordelingstermijn voor kinderopvangtoeslag in de hersteloperatie toeslagen sloot op 1 januari 2024.
2De Dienst Toeslagen heeft de betrokken ouder geen informatiebrief gestuurd over de mogelijkheid van herbeoordeling, ondanks dat zij als potentieel gedupeerde bekend had kunnen zijn.
3De rechtbank paste de hardheidsclausule (art. 9.1 lid 1 Wht) toe vanwege beperkt doenvermogen, taalbarrière en de omstandigheid dat betrokkene onverwijld handelde zodra zij op de hoogte was.
4De voorzieningenrechter van de Afdeling schorste bij voorlopige voorziening de verplichting tot inhoudelijke beoordeling hangende het hoger beroep van de Dienst Toeslagen.
5De zaak stelt de reikwijdte van de hardheidsclausule in de Wet hersteloperatie toeslagen centraal bij te laat ingediende aanvragen.

Impactanalyse

Juridische impact

De uitspraak verduidelijkt de toepassingsvoorwaarden van de hardheidsclausule in de Wet hersteloperatie toeslagen bij termijnoverschrijdingen, met bijzondere aandacht voor doenvermogen en gebrekkige informatieverstrekking door de overheid. De uitkomst in hoger beroep kan de grenzen bepalen waarbinnen de Dienst Toeslagen verzoeken buiten de wettelijke termijn alsnog inhoudelijk moet behandelen.

Praktische impact

Voor gedupeerde ouders die de deadline hebben gemist, biedt een geslaagd beroep op de hardheidsclausule mogelijk alsnog toegang tot de hersteloperatie. De Dienst Toeslagen kan worden verplicht actief na te gaan of potentieel gedupeerden zijn geïnformeerd voordat een te late aanvraag zonder meer wordt afgewezen.

Onderwerp-impact

De zaak raakt direct de uitvoering van de hersteloperatie toeslagen en de verantwoordelijkheid van de overheid om kwetsbare burgers proactief te informeren over hun rechten in compensatieregelingen.

Samenvatting

Deze zaak draait om de vraag of de Dienst Toeslagen een te laat ingediende herbeoordelingsaanvraag voor kinderopvangtoeslag, in het kader van de hersteloperatie toeslagen, alsnog inhoudelijk moet beoordelen op grond van de hardheidsclausule van artikel 9.1, eerste lid, van de Wet hersteloperatie toeslagen (Wht). De betrokken vrouw diende haar aanvraag in op 23 april 2024, ruim na de wettelijke deadline van 1 januari 2024. Zij voerde aan dat zij niet op de hoogte was van de hersteloperatie, mede vanwege een taalbarrière, en jarenlange fysieke, mentale en financiële problemen. De Dienst Toeslagen wees de aanvraag af zonder inhoudelijke beoordeling, omdat de termijn was verstreken. De rechtbank stelde de vrouw in het gelijk. Zij overwoog dat de Dienst Toeslagen had nagelaten haar een informatiebrief te sturen, hoewel zij aantoonbaar kinderopvangtoeslag had ontvangen en onbetwist ten onrechte als fraudeur was aangemerkt. Bovendien was sprake van beperkt doenvermogen en had de vrouw onverwijld gehandeld zodra zij van de hersteloperatie op de hoogte raakte. Op grond van deze omstandigheden had de Dienst Toeslagen de hardheidsclausule moeten toepassen en de aanvraag inhoudelijk moeten beoordelen. De Dienst Toeslagen ging in hoger beroep bij de Raad van State. Hangende de bodemprocedure wees de voorzieningenrechter van de Afdeling een voorlopige voorziening toe: de Dienst Toeslagen hoeft voorlopig geen inhoudelijk besluit te nemen. De Afdeling bestuursrechtspraak doet nog uitspraak in de hoofdzaak. De uitkomst is van belang voor alle gedupeerde ouders die de herbeoordelingstermijn hebben gemist en een beroep doen op bijzondere omstandigheden. De vraag hoe ver de hardheidsclausule reikt en welke informatieplicht op de Dienst Toeslagen rust, is daarbij juridisch richtinggevend voor de verdere uitvoering van de hersteloperatie.

Bron: Rechtspraak.nl Open Data· Geanalyseerd op 20 september 2026 met claude-sonnet-4-6

Originele uitspraak

58van 100

HoogLees toelichting ↓