Bestemmingsplan Wenum Wiesel deels vernietigd wegens Natura 2000-gebreken
ECLI:NL:RVS:2026:5497, Raad van State, 16-09-2026, 202300965/1/R4
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 22 december 2022 heeft de raad van de gemeente Apeldoorn het bestemmingsplan "[locatie] Wenum Wiesel" vastgesteld. Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Op grond van artikel 4.6, derde lid, van de Invoeringswet Omgevingswet blijft op een beroep tegen een besluit tot vaststelling van een bestemmingsplan waarvan het ontwerp vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet ter inzage is gelegd het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór dat tijdstip van toepassing tot het bestemmingsplan onherroepelijk is.
Kern van de zaak
Een stichting heeft beroep ingesteld tegen een bestemmingsplan dat een schuurverbouwing, bedrijfswoning en paardenStallen nabij het Natura 2000-gebied Veluwe mogelijk maakt. De stichting vreest negatieve gevolgen voor de natuur op circa 200 meter afstand. De gemeente stelde dat de stichting niet-ontvankelijk was wegens onvoldoende feitelijke werkzaamheden.
Beslissing van de rechter
De Raad van State heeft het beroep ontvankelijk geacht en geoordeeld dat het bestemmingsplan gebreken vertoont in relatie tot het Natura 2000-gebied Veluwe, waarbij een bestuurlijke lus wordt toegepast. De raad wordt opgedragen het gebrek binnen vier weken te herstellen en moet de proceskosten van de stichting vergoeden.
Impactscore
MiddelDe uitspraak is inhoudelijk relevant voor de toepassing van het Natura 2000-toetsingskader bij lokale bestemmingsplannen en de ontvankelijkheidsvraag van milieuStichtingen, maar betreft een specifieke lokale situatie zonder fundamentele nieuwe rechtsregels.
Belangrijkste punten
- 1Overgangsrecht Omgevingswet: omdat het ontwerpplan vóór 1 januari 2024 ter inzage lag (7 juli 2022), blijft de Wet ruimtelijke ordening van toepassing
- 2De stichting is ontvankelijk als belanghebbende, nu zij blijkens jaarverslagen 2020 en 2022 ook andere feitelijke werkzaamheden verricht dan procederen
- 3Het plan maakt schuurverbouwing tot bedrijfswoning en verplaatsing van hooibergen naar paardenStallen mogelijk op circa 200 m van Natura 2000-gebied Veluwe
- 4De Afdeling past een bestuurlijke lus toe en draagt de raad op het gebrek binnen vier weken te herstellen
- 5De stichting heeft recht op proceskosten inclusief deskundigenrapport Gispoint en reiskosten, en heeft verzocht om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat stichtingen met aantoonbare feitelijke activiteiten naast procederen als belanghebbende kunnen worden aangemerkt, en dat bij plannen nabij Natura 2000-gebieden een deugdelijke passende beoordeling vereist is. Het overgangsrecht Omgevingswet wordt consistent toegepast: ontwerpplannen vóór 1 januari 2024 vallen onder de Wro.
Praktische impact
De grondeigenaar ([partij]) kan zijn plannen voor verbouwing en paardenStallen voorlopig niet uitvoeren totdat de gemeente het vastgestelde gebrek in het bestemmingsplan heeft hersteld. De stichting ontvangt een proceskostenvergoeding inclusief deskundigenkosten.
Onderwerp-impact
Voor gebiedsontwikkeling nabij Natura 2000-gebieden benadrukt deze uitspraak dat gemeenten bij bestemmingsplannen ook voor kleinschalige ontwikkelingen deugdelijk moeten onderbouwen dat geen significante negatieve effecten optreden voor beschermde natuurgebieden.
Samenvatting
Deze uitspraak van de Raad van State betreft een bestemmingsplan van de gemeente Apeldoorn voor het perceel in Wenum Wiesel, waarbij een particulier een bestaande schuur wil verbouwen tot bedrijfswoning voor het beheer van landgoed Berkenhoeve en twee hooibergen wil verplaatsen en ombouwen tot paardenStallen. Het plangebied ligt op circa 200 meter van het Natura 2000-gebied Veluwe, wat de kern vormt van het geschil. Eerst diende de Afdeling het overgangsrecht te bepalen: omdat het ontwerpplan op 7 juli 2022 ter inzage is gelegd, dus vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024, blijft de Wet ruimtelijke ordening van toepassing op deze procedure. De gemeente betwistte de ontvankelijkheid van de stichting, stellende dat zij uitsluitend juridische procedures voert en geen feitelijke werkzaamheden verricht ter behartiging van haar statutaire doelstelling. De Afdeling verwierp dit standpunt: de jaarverslagen van 2020 en 2022 tonen aan dat de stichting ook andere feitelijke activiteiten ontplooit, waardoor zij als belanghebbende wordt aangemerkt. Inhoudelijk oordeelde de Afdeling dat het bestemmingsplan gebreken vertoont, vermoedelijk in de onderbouwing van de effecten op het Natura 2000-gebied Veluwe. De exacte inhoud van de vernietigingsgronden is in de beschikbare tekst niet volledig weergegeven, maar de Afdeling past een bestuurlijke lus toe en draagt de gemeenteraad op het gebrek binnen vier weken na verzending van de uitspraak te herstellen en te publiceren op de landelijke voorziening. De gemeente wordt veroordeeld tot vergoeding van de proceskosten van de stichting, waaronder kosten van rechtsbijstand, reiskosten en de kosten van het deskundigenrapport van Gispoint van 3 juni 2026. Daarnaast heeft de stichting verzocht om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn.