Raad van State: éénvergunningstelsel kansspelen houdt stand
ECLI:NL:RVS:2026:5496, Raad van State, 16-09-2026, 202402072/1/A3
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij twee afzonderlijke besluiten van 4 januari 2022 heeft de Ksa (de raad van bestuur van de Kansspelautoriteit) aanvragen van JVH voor het organiseren van de instantloterij, sportweddenschappen en de lotto afgewezen. JVH heeft op 28 december 2021 bij de Ksa vergunningsaanvragen ingediend voor het organiseren van de instantloterij, sportweddenschappen en de lotto. De Ksa heeft deze aanvragen bij de twee afzonderlijke besluiten van 4 januari 2022 afgewezen, omdat de vergunningen al aan Lotto zijn verleend. De Ksa is bij de twee afzonderlijke besluiten van 27 september 2022 bij haar weigering gebleven. Volgens de Ksa is het éénvergunningstelsel van de artikelen 14b, eerste lid, 16, eerste lid en 27b, eerste lid, van de Wok evenredig en is daarom sprake van een gerechtvaardigde beperking op het vrije verkeer van diensten als bedoeld in artikel 56 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU).
Kern van de zaak
JVH Venture II en IV B.V. vroegen vergunningen aan voor het organiseren van krasloten, sportweddenschappen en lotto, maar de Kansspelautoriteit (Ksa) wees deze af omdat de vergunningen al aan Lotto B.V. waren verleend. JVH bestreed dit op grond van schending van het vrij verkeer van diensten (artikel 56 VWEU). De rechtbank gaf JVH gelijk, waarna de Ksa en Lotto in hoger beroep gingen bij de Raad van State.
Beslissing van de rechter
De Raad van State verklaart de hoger beroepen van de Ksa en Lotto gegrond, vernietigt de uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant en verklaart de beroepen van JVH ongegrond. Doorslaggevend is dat het éénvergunningstelsel voor landgebonden kansspelen een gerechtvaardigde en evenredige beperking vormt op het vrij verrichten van diensten ex artikel 56 VWEU, in tegenstelling tot het oordeel van de rechtbank.
Impactscore
HoogDe uitspraak van de hoogste bestuursrechter geeft bindende duidelijkheid over de Europeesrechtelijke houdbaarheid van het Nederlandse éénvergunningstelsel voor landgebonden kansspelen, met directe gevolgen voor de kansspelmarkt en toekomstige vergunningsprocedures. De impact is aanzienlijk maar beperkt tot een specifieke sector.
Belangrijkste punten
- 1Het éénvergunningstelsel in de Wet op de kansspelen (Wok) voor instantloterij, sportweddenschappen en lotto is in stand gelaten door de Raad van State.
- 2De Raad van State verwerpt het oordeel van de rechtbank dat het Nederlandse kansspelbeleid niet horizontaal consistent is en daardoor onevenredig.
- 3De Ksa had de vergunningsaanvragen van JVH terecht afgewezen, nu de vergunningen reeds aan Lotto B.V. waren verleend voor de periode 2022-2026.
- 4Het éénvergunningstelsel vormt een beperking van het vrij verkeer van diensten (art. 56 VWEU), maar deze beperking is volgens de Afdeling gerechtvaardigd en evenredig.
- 5De uitspraak bevestigt de geldigheid van de aan Lotto verleende vergunningen en de exclusieve positie van Lotto voor de drie landgebonden kansspelen tot eind 2026.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat het éénvergunningstelsel onder de Wok in overeenstemming is met het Europese recht inzake vrij verkeer van diensten, en stelt grenzen aan de ruimte voor concurrerende marktpartijen om vergelijkbare vergunningen af te dwingen. Dit schept duidelijkheid over de houdbaarheid van exclusieve vergunningsstelsels in gereguleerde markten.
Praktische impact
JVH en andere marktpartijen kunnen de aan Lotto verleende exclusieve vergunningen voor landgebonden kansspelen tot eind 2026 niet doorbreken via de bestuursrechter. De positie van Lotto als enige vergunnninghouder voor krasloten, sportweddenschappen en lotto blijft ongewijzigd.
Onderwerp-impact
De uitspraak versterkt de regulatoire stabiliteit in de Nederlandse kansspelsector en beïnvloedt de hervergunningsprocedures die verwacht worden bij het aflopen van de huidige vergunningen per 31 december 2026.
Samenvatting
Deze zaak draait om de vraag of de Kansspelautoriteit (Ksa) terecht de vergunningsaanvragen van JVH Venture II en IV B.V. voor het organiseren van krasloten, sportweddenschappen en lotto heeft afgewezen. Het éénvergunningstelsel in de Wet op de kansspelen bepaalt dat per kansspelcategorie slechts één vergunning mag worden verleend. De Ksa had in november 2021 deze vergunningen voor de periode 2022-2026 verleend aan Lotto B.V., waarna JVH in december 2021 alsnog aanvragen indiende. De Ksa wees deze aanvragen af, omdat de vergunningen reeds vergeven waren. De rechtbank Oost-Brabant oordeelde in februari 2024 dat het éénvergunningstelsel een niet-gerechtvaardigde beperking vormt van het vrij verkeer van diensten (artikel 56 VWEU), omdat het Nederlandse kansspelbeleid niet horizontaal consistent zou zijn en de noodzaak van het stelsel onvoldoende aangetoond was. De rechtbank droeg de Ksa op de aanvragen van JVH opnieuw te beoordelen. De Raad van State komt tot een tegengesteld oordeel. De Afdeling bestuursrechtspraak acht het éénvergunningstelsel wél evenredig en daarmee een gerechtvaardigde beperking van het vrij verkeer van diensten. De bezwaren van de rechtbank over horizontale inconsistentie en de onderbouwing van de noodzaak van het stelsel worden door de Raad van State niet gevolgd. De hoger beroepen van de Ksa en Lotto worden gegrond verklaard, de uitspraak van de rechtbank wordt vernietigd en de beroepen van JVH worden alsnog ongegrond verklaard. Deze uitspraak is van belang voor de kansspelsector omdat zij de exclusieve vergunningspositie van Lotto voor landgebonden kansspelen tot eind 2026 bevestigt en duidelijk maakt dat het éénvergunningstelsel Europeesrechtelijk houdbaar is.