Wob-verzoek AIVD-advies Bewegers deels geweigerd, redelijke termijn overschreden
ECLI:NL:RVS:2026:5494, Raad van State, 16-09-2026, 202302891/1/A3
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 21 oktober 2021 heeft de ministervan Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties een verzoek van [appellant] op grond van de Wet inlichtingen en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv) deels ingewilligd. [appellant] heeft verzocht om een afschrift van een advies met betrekking tot proactieve vervolging van leden van de Nederlandse politiek activistische Beweging (‘Bewegers’) en van alle documenten die zien op de totstandkoming van dit advies en documenten over wat er met dit advies is gebeurd. Met het besluit van 21 oktober 2021 heeft de minister het verzoek van [appellant] ingewilligd, voor zover het gaat om gegevens die voor de werkwijze van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) niet meer actueel zijn. Het overige deel, de gegevens over de actuele werkwijze AIVD en persoonsgegevens van derden, heeft de minister geweigerd. Met het besluit van 26 januari 2022 heeft de minister alsnog inzage gegeven in delen van een van de documenten, omdat hij de weigeringsgrond dat de informatie gaat over actuele werkwijzen te ruim heeft toegepast. De minister heeft zijn standpunt dat hij geen mededelingen kan doen over het actuele kennisniveau over de Bewegers van de AIVD gehandhaafd.
Kern van de zaak
Appellant verzocht op grond van de Wob om een afschrift van een AIVD-advies over proactieve vervolging van leden van de 'Bewegers' (politiek activistische beweging) en alle bijbehorende documenten. De minister weigerde gedeeltelijk op grond van actuele werkwijzen van de AIVD en bescherming van persoonsgegevens van derden. Appellant ging in beroep en later in hoger beroep bij de Raad van State.
Beslissing van de rechter
De Afdeling bestuursrechtspraak bevestigt de uitspraak van de rechtbank: de gedeeltelijke weigering door de minister is rechtmatig gemotiveerd. Daarnaast wordt de Staat veroordeeld tot betaling van € 1.000,- schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn, geheel toe te rekenen aan de Afdeling zelf.
Impactscore
LaagDe uitspraak past in een bestaande lijn van rechtspraak over Wob-verzoeken jegens inlichtingendiensten en voegt geen nieuwe rechtsregels toe; de schadevergoeding wegens termijnoverschrijding is routinematig van aard.
Belangrijkste punten
- 1Minister hoefde niet te bevestigen noch te ontkennen of er actuele gegevens over de Bewegers bij de AIVD berusten (zogenaamde 'noch-bevestigen-noch-ontkennen'-benadering).
- 2Weigering op grond van actuele werkwijze AIVD is voldoende gemotiveerd; deels werd de weigeringsgrond al bijgesteld in het besluit van 26 januari 2022.
- 3Geweigerde informatie betreft deels persoonsgegevens van derden, wat een zelfstandige weigeringsgrond oplevert.
- 4Appellant heeft niet aannemelijk gemaakt dat er meer documenten aanwezig zouden moeten zijn; de mededeling van de minister is niet ongeloofwaardig geacht.
- 5Overschrijding van de redelijke termijn (twee weken en enkele dagen) is volledig toe te rekenen aan de Afdeling, wat leidt tot een schadevergoeding van € 1.000,-.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt dat inlichtingendiensten onder de Wob/Woo kunnen volstaan met een 'noch-bevestigen-noch-ontkennen'-standpunt als het actuele kennisniveau van de AIVD in het geding is. De toekenning van schadevergoeding wegens termijnoverschrijding door de rechter zelf onderstreept de doorwerking van artikel 6 EVRM in bestuursrechtelijke procedures.
Praktische impact
Voor appellant levert het hoger beroep materieel niets op ten aanzien van de gevraagde documenten; alleen de bescheiden schadevergoeding wegens termijnoverschrijding vormt een kleine tegemoetkoming. Voor verzoekers in vergelijkbare Wob/Woo-zaken jegens inlichtingendiensten blijft de informatiepositie beperkt wanneer actuele werkwijzen in het geding zijn.
Onderwerp-impact
De uitspraak bevestigt de grenzen van transparantie jegens de overheid bij verzoeken die raken aan de actuele werkwijze en het kennisniveau van de AIVD, wat relevant is voor journalisten, onderzoekers en activisten die via openbaarheidsverzoeken inzicht willen krijgen in overheidsoptreden tegenover politieke bewegingen.
Samenvatting
In deze zaak verzocht appellant op grond van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) om een afschrift van een AIVD-advies over de mogelijkheid van proactieve vervolging van leden van de Nederlandse politiek activistische Beweging ('Bewegers'), alsmede alle documenten die zien op de totstandkoming van en het verdere verloop na dat advies. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties honoreerde het verzoek gedeeltelijk: informatie over niet meer actuele werkwijzen van de AIVD werd verstrekt. De resterende informatie werd geweigerd op twee gronden: het betrof actuele werkwijzen van de AIVD dan wel persoonsgegevens van derden. Tevens gaf de minister aan geen mededelingen te kunnen doen over het actuele kennisniveau van de AIVD betreffende de Bewegers. De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond. In hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State betoogde appellant onder meer dat de minister wél had moeten aangeven of er actuele gegevens over de Bewegers bestaan. De Afdeling verwerpt dit betoog. Zij bevestigt dat de minister kon volstaan met de zogeheten 'noch-bevestigen-noch-ontkennen'-benadering, nu het verzoek betrekking heeft op een actueel onderwerp waarbij bevestiging of ontkenning van het bestaan van gegevens reeds als zodanig inlichtingen over de werkwijze van de AIVD zou prijsgeven. De motivering voor de weigering op grond van actuele werkwijzen is toereikend bevonden, evenals de grond inzake persoonsgegevens. Appellant heeft ook niet aannemelijk gemaakt dat er méér documenten aanwezig zouden moeten zijn. De aangevallen uitspraak wordt bevestigd. Wél kent de Afdeling een schadevergoeding van € 1.000,- toe wegens overschrijding van de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6 EVRM; deze overschrijding van twee weken is volledig toe te rekenen aan de behandelingsduur bij de Afdeling zelf. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.