Dwangsom geschorst wegens concreet zicht op legalisatie
ECLI:NL:RVS:2026:5452, Raad van State, 16-09-2026, 202602337/2/R2
Inhoudsindicatie
(officieel, Rechtspraak.nl)Bij besluit van 8 november 2024 heeft het college van burgemeester en wethouders van Gemert-Bakel het verzoek van [partij] om handhavend op te treden tegen de bewoning van een bedrijfswoning aan de [locatie] in Bakel en tegen het gebruik van dat perceel in strijd met de bestemming 'Agrarisch -Agrarisch bedrijf' afgewezen. Bij besluit van 13 mei 2025 heeft het college het door [partij] daartegen gemaakte bezwaar gegrond verklaard, het besluit van 8 november 2024 herroepen en alsnog [verzoeker] opgedragen zijn [bedrijf] van de locatie [locatie] in Bakel te verwijderen en verwijderd te houden en het illegaal bewonen van de bedrijfswoning te beëindigen en beëindigd te houden.
Kern van de zaak
Verzoeker woont en heeft een bedrijf (riool-, straat- en grondwerk) op een agrarisch bestemd perceel, wat in strijd is met het bestemmingsplan. Buurman/brouwerij-eigenaar vroeg het college handhavend op te treden, waarna een last onder dwangsom werd opgelegd. Verzoeker verzocht schorsing van die last omdat legalisatie via een ontwerp-omgevingsplan in aantocht is.
Beslissing van de rechter
Het verzoek tot schorsing van de last onder dwangsom is toegewezen door de voorzieningenrechter van de Raad van State. De doorslaggevende reden is dat er een concreet zicht op legalisatie bestaat: het college heeft een ontwerp-omgevingsplan ter inzage gelegd en is voornemens dit op 1 oktober 2026 aan de gemeenteraad ter vaststelling voor te leggen, zonder aanwijzingen dat de raad dit plan zou weigeren.
Impactscore
LaagHet betreft een voorlopige voorziening in een individueel geval op basis van bekende en vaste jurisprudentiële principes rondom concreet zicht op legalisatie; er worden geen nieuwe rechtsvragen beantwoord.
Belangrijkste punten
- 1Overtreding van planregels (illegale bewoning bedrijfswoning en strijdig bedrijfsgebruik) staat niet ter discussie.
- 2Concreet zicht op legalisatie via ontwerp-omgevingsplan 'Buitengebied [locatie]' dat december 2025 ter inzage is gelegd.
- 3Vaststelling door gemeenteraad gepland op 1 oktober 2026, vóór afloop van de begunstigingstermijn (7 september 2026).
- 4Geen aanwijzingen dat de gemeenteraad het plan niet zou vaststellen.
- 5Proceskosten komen voor rekening van het college; geen proceskostenveroordeling voor de derde-belanghebbende.
Impactanalyse
Juridische impact
De uitspraak bevestigt de vaste lijn dat een last onder dwangsom moet worden geschorst wanneer er een concreet en realistisch zicht op legalisatie bestaat via een in procedure zijnd planologisch besluit. De begunstigingstermijn en de voortgang van de bestemmingsplanprocedure zijn daarbij bepalende factoren.
Praktische impact
Verzoeker hoeft voorlopig geen dwangsommen te betalen en kan zijn bewoning en bedrijfsactiviteiten voortzetten in afwachting van de besluitvorming door de gemeenteraad over het nieuwe omgevingsplan.
Onderwerp-impact
In het omgevingsrecht biedt deze uitspraak een praktisch anker voor overtreders die aantonen dat handhaving door naderende legalisatie disproportioneel is; gemeenten dienen bij handhaving rekening te houden met lopende planologische procedures.
Samenvatting
In deze zaak bij de Raad van State draait het om de vraag of een last onder dwangsom moet worden geschorst in afwachting van een aanstaande legalisatie. Verzoeker woont in een bedrijfswoning op een agrarisch bestemd perceel en exploiteert daar tevens een riool-, straat- en grondwerkbedrijf. Beide activiteiten zijn in strijd met de geldende planregels, hetgeen niet wordt betwist. Op verzoek van de naburige brouwerijhouder heeft het college handhavend opgetreden en een last onder dwangsom opgelegd met een begunstigingstermijn tot 7 september 2026. Verzoeker heeft de voorzieningenrechter gevraagd dit handhavingsbesluit te schorsen, omdat het college voornemens is beide overtredingen te legaliseren via het ontwerp-omgevingsplan 'Buitengebied [locatie]', dat in december 2025 ter inzage is gelegd en op 1 oktober 2026 aan de gemeenteraad ter vaststelling zal worden voorgelegd. De voorzieningenrechter wijst het verzoek toe. Doorslaggevend is dat er een concreet zicht op legalisatie bestaat: het college heeft actief stappen gezet om de strijdige situatie planologisch te regulariseren, het ontwerp ligt al ter inzage en er zijn geen aanwijzingen dat de gemeenteraad het plan zal verwerpen. Omdat de begunstigingstermijn zou aflopen vóór de verwachte raadsvergadering, zou handhaving bij een aanstaande legalisatie disproportioneel uitpakken. De voorzieningenrechter schorst het besluit van 13 mei 2025. Het college wordt veroordeeld in de proceskosten van verzoeker. De verzoeken om proceskostenveroordeling van de derde-belanghebbende worden afgewezen. De uitspraak past binnen de vaste lijn in het omgevingsrecht dat handhaving achterwege blijft of wordt opgeschort wanneer legalisatie concreet en realistisch in zicht is.