Een vreemdeling werd in bewaring gesteld waarbij de minister niet zijn voorkeursadvocaat, maar een piketadvocaat inschakelde. Appellant stelde dat zijn recht op vrije advocaatkeuze (art. 99 Vw 2000) was geschonden. De zaak betreft hoger beroep bij de Raad van State tegen het oordeel van de rechtbank.

Beslissing van de rechter

Het hoger beroep slaagt gedeeltelijk: de Raad van State erkent dat de minister een gebrek heeft begaan door zonder overleg met appellant de piketcentrale in te schakelen terwijl de voorkeursadvocaat bereikbaar was. Echter, de bewaring wordt niet onrechtmatig geacht omdat appellant tijdig rechtsbijstand heeft ontvangen en de betrokken belangen bij de minister zwaarder wegen dan de ernst van het gebrek.

38van 100

Impactscore

Middel

De uitspraak stelt een duidelijke norm over de inschrijvingsvereiste en de proportionaliteitstoets bij gebreken in de bewaring, maar betreft een toepassing van bestaand recht en beleid zonder fundamenteel nieuwe rechtsregels.

Belangrijkste punten

1Inschrijving op de lijst van de Raad voor Rechtsbijstand is geen vereiste voor het verlenen van rechtsbijstand tijdens het gehoor bij inbewaringstelling.
2De minister handelde in strijd met het recht op vrije advocaatkeuze (art. 99 Vw 2000 en paragraaf A5/6.5 Vc 2000) door zonder overleg een piketadvocaat in te schakelen.
3Een gebrek maakt bewaring pas onrechtmatig als de geschonden belangen niet in redelijke verhouding staan tot de ernst van het gebrek.
4Appellant is feitelijk geen rechtsbijstand onthouden: er werd tijdig een piketmelding gedaan en het gehoor werd twee uur uitgesteld.
5De belangenafweging valt in het voordeel van de minister uit, waardoor de bewaring ondanks het procedurele gebrek rechtmatig blijft.

Impactanalyse

Juridische impact

De uitspraak verduidelijkt dat inschrijving bij de Raad voor Rechtsbijstand geen voorwaarde is voor rechtsbijstand tijdens een gehoor bij inbewaringstelling, en preciseert wanneer een schending van het recht op vrije advocaatkeuze de bewaring daadwerkelijk onrechtmatig maakt.

Praktische impact

Vreemdelingen in bewaring kunnen zich op hun voorkeursadvocaat beroepen ongeacht diens registratie bij de Raad voor Rechtsbijstand, maar een schending van dit recht leidt niet automatisch tot opheffing van de bewaring als feitelijk rechtsbijstand is verleend.

Onderwerp-impact

Voor de vreemdelingenrechtspraktijk verduidelijkt deze uitspraak de grenzen van de inspanningsverplichting van de minister bij de inschakeling van rechtsbijstand, met name rondom vrije advocaatkeuze bij inbewaringstelling.

Samenvatting

In deze zaak stond centraal of de minister het recht op vrije advocaatkeuze van appellant had geschonden bij diens inbewaringstelling op 13 maart 2026. Uit het proces-verbaal van het gehoor bleek dat de minister weliswaar contact had gehad met de voorkeursadvocaat, maar vervolgens een piketadvocaat had ingeschakeld omdat de voorkeursadvocaat niet stond ingeschreven op de lijst van de Raad voor Rechtsbijstand van advocaten die vreemdelingen in bewaring mogen bijstaan. De Raad van State oordeelt dat die inschrijving geen wettelijke voorwaarde is voor het verlenen van rechtsbijstand tijdens het gehoor en dus geen valide grond vormde voor de minister om van verder contact met de voorkeursadvocaat af te zien. Door zonder voorafgaand overleg met appellant de piketcentrale in te schakelen terwijl de voorkeursadvocaat bereikbaar was, heeft de minister in strijd gehandeld met artikel 99 van de Vreemdelingenwet 2000 en het beleid in paragraaf A5/6.5 van de Vreemdelingencirculaire 2000. Dit levert een formeel gebrek op. De Raad van State past vervolgens de proportionaliteitstoets toe: een gebrek maakt bewaring pas onrechtmatig als de daarmee gediende belangen niet in redelijke verhouding staan tot de ernst van het gebrek en de daardoor geschonden belangen. In dit geval valt die afweging in het voordeel van de minister uit. Appellant is namelijk niet verstoken gebleven van rechtsbijstand: de piketmelding werd tijdig gedaan en om 10.27 uur geaccepteerd, het gehoor werd twee uur uitgesteld nadat de piketadvocaat was ingelicht, en appellant stemde uiteindelijk in met het horen in afwezigheid van de piketadvocaat. De bewaring wordt daarmee ondanks het geconstateerde gebrek rechtmatig geacht. De uitspraak nuanceert daarmee de reikwijdte van het recht op vrije advocaatkeuze in het vreemdelingenrecht en biedt handvatten voor de beoordeling van procedurele gebreken bij inbewaringstelling.

Bron: Rechtspraak.nl Open Data· Geanalyseerd op 18 september 2026 met claude-sonnet-4-6

Originele uitspraak

38van 100

MiddelLees toelichting ↓